پرش به محتوا

ام۴ شرمن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
تانک متوسط ام۴ «شرمن»
یک ام۴(۱۰۵) شرمن «کوگار» در یادمان آزادسازی لانگنبرگ در اده، هلند
نوعتانک متوسط
خاستگاهایالات متحده آمریکا ایالات متحده آمریکا
تاریخچه خدمت
خدمت۱۹۴۲–۱۹۵۷ در نیروهای مسلح ایالات متحده
۱۹۴۲–۲۰۱۸ در سطح جهانی[۱][۲]
استفاده‌شده توسطایالات متحده و شمار زیادی از نیروهای متفقین و ارتش‌های پس از جنگ
بخش کاربران را ببینید
جنگ‌ها
تاریخچه تولید
طراحادارهٔ مهمات نیروی زمینی ایالات متحده
تاریخ طراحیآوریل تا سپتامبر ۱۹۴۱[۳]
سازندهامریکن لوکوموتیو، بالدوین لوکوموتیو، زرادخانهٔ تانک دیترویت، فیشر تانک آرسنال، فورد، لیما لوکوموتیو، پاسیفیک کار اند فاندری، پرسد استیل کار، پولمن-استاندارد و فدرال ماشین اند وِلدر[۴]
تاریخ تولیدفوریهٔ ۱۹۴۲ تا ژوئیهٔ ۱۹۴۵[۳][۴]
تعداد ساخته‌شده۴۹٬۲۳۴ عراده در همهٔ گونه‌های اصلی تولیدی[۵]
ویژگی‌ها (خانوادهٔ گونه‌های اصلی تولیدی، ارقام بسته به گونه متفاوت است)
وزنحدود ۳۰٫۳ تا ۳۸٫۱ تن
طول۵٫۸۴ تا ۶٫۲۷ متر
عرض۲٫۶۲ تا ۳٫۰۰ متر
ارتفاع۲٫۷۴ تا ۲٫۹۷ متر
خدمه۵ نفر، فرمانده، توپچی، گلوله‌گذار، راننده و کمک‌راننده/تیربارچی بدنه
زرهحدود ۱۲٫۷ تا ۸۸٫۹ میلی‌متر در گونه‌های معمول، با زره تقویت‌شده تا حدود ۱۵۲ میلی‌متر در بخش‌هایی از M4A3E2 «جامبو»
تسلیحات
اصلی
بسته به گونه، توپ ۷۵ میلی‌متری M3، توپ ۷۶ میلی‌متری خانوادهٔ M1 یا هویتزر ۱۰۵ میلی‌متری M4
تسلیحات
ثانویه
معمولاً یک تیربار ۱۲٫۷ میلی‌متری ام۲ برونینگ و دو تیربار ۷٫۶۲ میلی‌متری ام۱۹۱۹ برونینگ
موتوربسته به گونه، کانتیننتال R975 بنزینی، جنرال موتورز 6046 دیزل، فورد GAA بنزینی یا کرایسلر A57 بنزینی
حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰ اسب بخار خالص، بسته به موتور
سامانه
انتقال قدرت
دستی سنکرون، ۵ دندهٔ جلو و یک دندهٔ عقب
سامانه تعلیقفنر حلزونی عمودی VVSS، در گونه‌های متأخر فنر حلزونی افقی HVSS
ظرفیت سوختحدود ۵۲۰ تا ۶۶۰ لیتر، بسته به گونه
برد
عملیاتی
حدود ۱۶۰ تا ۲۴۰ کیلومتر در جاده، بسته به گونه
بیشینهٔ سرعتحدود ۳۵ تا ۴۸ کیلومتر بر ساعت در جاده، بسته به گونه
ارجاعات[۴][۶]

ام۴ شرمن با نام رسمی تانک متوسط ام۴، خانواده‌ای از تانک‌های متوسط ساخت ایالات متحده آمریکا بود که در جنگ جهانی دوم به تانک اصلی نیروهای زرهی آمریکا و یکی از پرکاربردترین تانک‌های متفقین تبدیل شد. طرح ام۴ در ۱۹۴۱ برای جانشینی ام‌۳ لی شکل گرفت و هدف اصلی آن قرار دادن توپ ۷۵ میلی‌متری در برجکی با گردش کامل، در عین حفظ بخش‌هایی از سامانهٔ انتقال قدرت و تعلیق ام۳ بود. تولید انبوه در فوریهٔ ۱۹۴۲ آغاز شد و تا پایان تولید در ۱۹۴۵، ۴۹٬۲۳۴ عراده از گونه‌های مختلف ام۴ ساخته شد. بریتانیایی‌ها نام «شرمن» را، برگرفته از ویلیام تکامسه شرمن از فرماندهان جنگ داخلی آمریکا، برای این تانک رواج دادند و این نام به‌تدریج در خود ایالات متحده نیز عمومی شد.[۳][۵][۶]

اهمیت شرمن بیش از آنکه به برتری مطلق زره یا توپ آن وابسته باشد، از ترکیب اعتمادپذیری مکانیکی، قابلیت تولید انبوه، استانداردسازی قطعات، سهولت نسبی نگهداری و امکان انتقال دریایی در مقیاس بزرگ ناشی می‌شد. این ویژگی‌ها به ارتش آمریکا اجازه داد شمار فراوانی تانک را در جبهه‌های دور از سرزمین اصلی پشتیبانی کند و در همان حال، شاسی و اجزای پایه را برای مجموعه‌ای بزرگ از خودروهای بازیابی، مهندسی، آتش‌افکن، راکت‌انداز و توپخانهٔ خودکششی به کار گیرد. شرمن هنگام ورود به میدان در ۱۹۴۲ از نظر توان کلی با بیشتر تانک‌های آلمانی موجود رقابت‌پذیر بود، اما ظهور تانک پنتر و تایگر ۱ و افزایش ضخامت زره تانک‌های آلمانی در سال‌های پایانی جنگ، کاستی‌های توپ ۷۵ میلی‌متری و حفاظت زرهی آن را آشکارتر کرد. پاسخ متفقین تنها افزایش قدرت آتش نبود و بهبود مهمات، توپ ۷۶ میلی‌متری، شرمن فایرفلای بریتانیایی، تاکتیک‌های ترکیبی و برتری در نگهداری، تدارکات و شمار خودروهای آمادهٔ عملیات نیز در حفظ کارایی این خانواده نقش داشت.[۵][۶]

شرمن از نخستین نبرد خود در نبرد دوم العلمین در اکتبر ۱۹۴۲ تا پایان جنگ در شمال آفریقا، ایتالیا، اروپای غربی و اقیانوس آرام به کار رفت. هزاران عراده نیز از راه لایحه وام و اجاره به بریتانیا و قلمروهای امپراتوری بریتانیا، اتحاد جماهیر شوروی، نیروهای فرانسه و دیگر متحدان آمریکا رسید.[۷] پس از ۱۹۴۵، انبوه ذخایر جنگی و امکان بهسازی شرمن سبب شد این تانک در اروپا، خاورمیانه، آسیا و آمریکای لاتین دهه‌ها دوام آورد. ام۴آ۳ئی۸ در جنگ کره همچنان در خدمت آمریکا بود، گونه‌های بهسازی‌شدهٔ اسرائیلی در جنگ‌های خاورمیانه تا ۱۹۷۳ جنگیدند و آخرین شرمن‌های عملیاتی ثبت‌شده در ارتش پاراگوئه در ۲۰۱۸ کنار گذاشته شدند.[۱][۸]

طراحی و تولید

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
خدمهٔ هنگ کویینز بیز بریتانیا بر شرمن‌های خود در نبرد دوم العلمین، ۲۴ اکتبر ۱۹۴۲

توسعهٔ ام۴ در پی تجربهٔ آمریکا با تانک متوسط ام۳ انجام گرفت. ام۳ در شرایطی طراحی شده بود که صنعت آمریکا هنوز برجکی مناسب برای توپ ۷۵ میلی‌متری در اختیار نداشت، از این رو توپ اصلی آن در یک جایگاه جانبی در بدنه نصب شد و میدان آتش محدودی داشت. این طرح از آغاز راه‌حلی موقت بود. در آوریل ۱۹۴۱ کار بر تانک متوسط جدیدی آغاز شد که بسیاری از اجزای اثبات‌شدهٔ ام۳، از جمله سامانهٔ انتقال قدرت و تعلیق پایه را نگه می‌داشت، اما بدنه‌ای تازه و برجکی با گردش کامل برای توپ ۷۵ میلی‌متری داشت. نمونهٔ آزمایشی در سپتامبر ۱۹۴۱ آماده شد و تولید در فوریهٔ ۱۹۴۲ آغاز گردید.[۳][۱] این تداوم فنی میان ام۳ و ام۴ زمان گذار صنعت و یگان‌های تعمیراتی به تانک تازه را کاهش داد و در عین حال یکی از بزرگ‌ترین محدودیت‌های ام۳ را برطرف کرد.

سامانهٔ تولید ام۴ بر یک کارخانه یا حتی یک آرایش فنی واحد متکی نبود. ده مجتمع تولیدی در ایالات متحده، از شرکت‌های سازندهٔ لوکوموتیو تا کارخانه‌های خودروسازی، گونه‌های متفاوت آن را هم‌زمان تولید کردند. تفاوت میان M4، M4A1، M4A2، M4A3 و M4A4 بیش از همه به روش ساخت بدنه و نوع موتور مربوط بود و شمارهٔ «A» در این نام‌ها لزوماً نشان‌دهندهٔ ترتیب کیفی یا نسل بهتر نبود. M4A1 بدنهٔ بالایی ریخته‌گری‌شده و گرد داشت، در حالی که بیشتر گونه‌های دیگر از بدنهٔ جوشکاری‌شده استفاده می‌کردند. M4A2 با موتور دیزل دوقلوی جنرال موتورز و M4A3 با موتور فورد GAA شناخته می‌شد و M4A4 برای جای دادن موتور بلند کرایسلر A57 بدنه‌ای کشیده‌تر داشت.[۴][۶] همین تنوع به آمریکا امکان داد ظرفیت صنایع و موتورهای موجود را به کار گیرد، هرچند برای نیروهای بهره‌بردار به معنای وجود تفاوت‌های فنی میان ناوگان‌ها بود.

تا پایان تولید در ۱۹۴۵، ۴۹٬۲۳۴ عراده از خانوادهٔ اصلی ام۴ ساخته شد و شرمن را در شمار پرتولیدترین تانک‌های جنگ جهانی دوم قرار داد.[۵] تولید انبوه تنها به افزایش شمار تانک‌ها محدود نبود. استانداردسازی بسیاری از قطعات، امکان تعویض اجزا در تعمیرگاه‌های صحرایی و طراحی نسبتاً دسترس‌پذیر مجموعهٔ پیشرانه و شنی‌ها، چرخهٔ بازگشت خودروهای آسیب‌دیده به خدمت را کوتاه می‌کرد. محدودیت‌های وزن و ابعاد نیز با نیازهای راه‌آهن، کشتی‌های باری، پل‌ها و تجهیزات مهندسی آمریکا هماهنگ شده بود. به همین دلیل، ام۴ را باید بخشی از یک سامانهٔ صنعتی و تدارکاتی گسترده‌تر دانست که توانایی تولید، حمل، تأمین قطعه و تعمیر تانک در چندین قاره را هم‌زمان فراهم می‌کرد، نه صرفاً خودرویی که ارزش آن از مقایسهٔ مستقیم ضخامت زره و قطر توپ به دست آید.[۶]

ویژگی‌های فنی و گونه‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خانوادهٔ شرمن در طول تولید پیوسته تغییر کرد و یک مجموعهٔ مشخصات واحد برای همهٔ آن‌ها گمراه‌کننده است. گونه‌های اصلی معمولاً پنج خدمه داشتند و وزن آن‌ها از حدود ۳۰ تن در نمونه‌های نخستین تا بیش از ۳۸ تن در M4A3E2 «جامبو» متغیر بود. بیشتر شرمن‌های اولیه از تعلیق فنر حلزونی عمودی یا VVSS بهره می‌بردند و در گونه‌های متأخر، سامانهٔ HVSS با شنی پهن‌تر، توزیع وزن و کیفیت حرکت را بهبود داد. پیشرانه نیز از موتور شعاعی بنزینی کانتیننتال در M4 و M4A1 تا دیزل دوقلوی جنرال موتورز در M4A2، فورد GAA در M4A3 و موتور چندبانکی کرایسلر در M4A4 تغییر می‌کرد. این تفاوت‌ها سبب شد ارتش آمریکا برخی گونه‌ها را برای خود ترجیح دهد و گونه‌های دیگری، به‌ویژه M4A2 و M4A4، در مقیاس وسیع‌تری به متحدان واگذار شوند.[۴][۶]

توپ ۷۵ میلی‌متری M3 که بیشتر شرمن‌های جنگ جهانی دوم با آن وارد خدمت شدند، سلاحی چندمنظوره بود و مهمات انفجاری آن برای پشتیبانی پیاده‌نظام، مواضع صحرایی و اهداف نرم ارزش زیادی داشت. با افزایش برخورد با تانک‌های زره‌سنگین‌تر، ارتش آمریکا توپ ۷۶ میلی‌متری خانوادهٔ M1 را در برجک بزرگ‌تر مبتنی بر طرح T23 به کار گرفت. این توپ سرعت دهانه و توان ضدزره بیشتری داشت، اما حتی با آن نیز نفوذ از روبه‌رو به برخی بخش‌های پنتر و تایگر در فاصله‌های معمول دشوار بود و مهمات HVAP پرقدرت در اروپا به اندازهٔ کافی در دسترس نبود.[۵][۲] بریتانیا راه دیگری پیمود و توپ ۱۷ پوندی خود را در برجک شرمن جای داد. این تبدیل که «شرمن فایرفلای» نام گرفت، به جابه‌جایی رادیو، تغییر فضای داخلی و اصلاح ذخیرهٔ مهمات نیاز داشت و در یگان‌های بریتانیایی و کشورهای مشترک‌المنافع به‌عنوان تانک ضدزره پرقدرت‌تر در کنار شرمن‌های معمولی به کار رفت.[۳] گونه‌های M4 و M4A3 با هویتزر ۱۰۵ میلی‌متری نیز برای پشتیبانی آتش نزدیک تولید شدند.

شرمن‌های فایرفلای بریتانیایی در جریان پیشروی به سوی ویر در نرماندی، ۲ اوت ۱۹۴۴

تغییرات شرمن به سلاح اصلی محدود نبود. ذخیره‌سازی «مرطوب» مهمات در گونه‌های متأخر خطر آتش‌گرفتن مهمات پس از نفوذ زره را کاهش داد و M4A3E2 «جامبو» با افزایش چشمگیر حفاظت زرهی برای هدایت ستون‌ها و عملیات تهاجمی در نقاط پرخطر ساخته شد. از سوی دیگر، ساختار پایهٔ ام۴ امکان تبدیل آن به خودروهای تخصصی را فراهم کرد. تانک‌های دوزیست Duplex Drive برای عملیات آبی‌خاکی، شرمن کرَب با زنجیر مین‌روب، نمونه‌های تیغه‌دار مهندسی، تانک‌های آتش‌افکن و پرتابگر راکت T34 کالیوپه از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها بودند. خودروهای بازیابی M32 نیز بر شاسی این خانواده ساخته شدند.[۴][۳] برخی خودروهای زرهی دیگر، از جمله شکارچی‌تانک‌های M10 و M36، از اجزا و شاسی‌های مرتبط با خانوادهٔ ام۳/ام۴ بهره می‌بردند، اما خودروهای مستقلی بودند و نباید آن‌ها را صرفاً «گونه‌های شرمن» به شمار آورد.

خدمت در جنگ جهانی دوم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شرمن نخستین بار در اکتبر ۱۹۴۲ در اختیار ارتش هشتم بریتانیا در نبرد دوم العلمین به نبرد رفت. ارسال شتاب‌گرفتهٔ شرمن‌ها به مصر پس از بحران جبههٔ غربی صحرا به متفقین امکان داد تانکی با توپ ۷۵ میلی‌متریِ برجکی و تحرک مناسب را در شمار قابل توجه وارد میدان کنند. اندکی بعد، یگان‌های آمریکایی در عملیات مشعل و نبردهای تونس از M4 و M4A1 استفاده کردند و تانک به‌تدریج جای ام۳ را در گردان‌های زرهی آمریکا گرفت.[۳][۶] در این مرحله، شرمن از نظر مجموع آتش، حفاظت و اعتمادپذیری با بیشتر تانک‌های آلمانی موجود رقابت‌پذیر بود. قابلیت اطمینان مکانیکی آن در عملیات طولانی و فاصله‌دار شمال آفریقا نیز امتیازی مهم به شمار می‌آمد.[۵]

در ۱۹۴۳ و ۱۹۴۴، شرمن ستون فقرات نیروهای زرهی آمریکایی در سیسیل، ایتالیا و سپس اروپای شمال‌غربی شد. در عملیات اورلرد و نبردهای پس از آن، تانک‌ها نه فقط برای نبرد با زره دشمن، بلکه برای پشتیبانی نزدیک پیاده‌نظام، شکستن مواضع، بهره‌برداری از رخنه و حرکت سریع در عمق به کار می‌رفتند. برخورد با پنتر و تایگر، به‌ویژه در جبههٔ غربی، محدودیت شرمن را در دوئل‌های دوربرد آشکار کرد. زره جلویی و توپ این تانک‌های آلمانی در شرایط مناسب برتری داشت، اما تصویر میدان نبرد تنها از رویارویی شرمن با این دو نوع ساخته نمی‌شود. بخش بزرگی از خودروهای زرهی آلمان را انواع دیگر تشکیل می‌دادند و نتیجهٔ نبرد زرهی به شناسایی، زمین، آموزش خدمه، توپخانه، شکارچی‌تانک‌ها، پشتیبانی هوایی، مانور و توان بازیابی و جایگزینی خودرو نیز وابسته بود. ارتش آمریکا در ۱۹۴۴ و ۱۹۴۵ با افزایش شرمن‌های ۷۶ میلی‌متری، استفاده از HVAP در حد موجودی و اتکا به جنگ ترکیبی کوشید فاصلهٔ کیفی را کاهش دهد.[۵][۶]

توزیع بین‌المللی شرمن به همان اندازهٔ خدمت آمریکایی آن اهمیت داشت. گزارش نهایی وزارت جنگ آمریکا ۱۸٬۰۷۵ شرمن ۷۵ میلی‌متری، ۳٬۴۳۰ شرمن ۷۶ میلی‌متری و ۵۹۳ شرمن ۱۰۵ میلی‌متری را در قالب وام و اجاره ثبت کرده‌است. از این میان، مقصد اولیهٔ ۱۷٬۱۸۴ عراده در ستون «امپراتوری بریتانیا»، ۴٬۱۰۲ عراده اتحاد جماهیر شوروی و ۷۵۵ عراده نیروهای فرانسه بود. این گزارش صریحاً انتقال‌های بعدی درون جبهه‌ها را از آمار خود کنار می‌گذارد، بنابراین این ارقام با موجودی نهایی هر ارتش یکسان نیستند.[۷] شوروی عمدتاً از M4A2 دیزلی استفاده کرد و شرمن‌ها در عملیات‌های ۱۹۴۴ و ۱۹۴۵ جبههٔ شرقی حضور داشتند. در اقیانوس آرام نیز تفنگداران دریایی و نیروی زمینی آمریکا از ام۴ برای پشتیبانی از عملیات آبی‌خاکی بهره بردند. در برابر تانک‌های سبک‌تر ژاپنی، توپ و زره شرمن معمولاً برتری آشکاری داشت و در مراحل پایانی جنگ، گونه‌های آتش‌افکن آن برای حمله به استحکامات جزیره‌ای اهمیت ویژه یافتند.[۶]

خدمت پس از جنگ و بهسازی‌های خارجی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
ام۴آ۳ئی۸ شرمن گردان ۷۲ تانک ارتش آمریکا در حال شلیک برای پشتیبانی از لشکر هشتم کرهٔ جنوبی، ۱۱ مهٔ ۱۹۵۲

کاهش سریع نیروهای مسلح پس از ۱۹۴۵ شمار زیادی شرمن را به ذخیره یا برنامه‌های کمک نظامی منتقل کرد، اما عمر رزمی این خانواده پایان نیافت. در جنگ کره، ام۴آ۳ئی۸ با توپ ۷۶ میلی‌متری و تعلیق HVSS بار دیگر به میدان آمد و در کنار ام۲۶ پرشینگ و ام۴۶ پاتون خدمت کرد. هرچند تانک‌های ۹۰ میلی‌متری در قدرت ضدزره برتر بودند، شرمن سبک‌تر و از نظر تعمیر و حرکت در زمین ناهموار کره عملی‌تر بود و پس از کاهش نبردهای تانک‌به‌تانک، برای پشتیبانی مستقیم پیاده‌نظام کاربرد گسترده‌ای یافت.[۹][۲] سپاه تفنگداران دریایی کرهٔ جنوبی نیز از ۱۹۵۱ شماری ام۴آ۳ئی۸ دریافت کرد و پس از جنگ، ناوگان بزرگ‌تری از همین مدل به نیروی زمینی جمهوری کره تحویل شد.

در خاورمیانه، شرمن به دلیل فراوانی ذخایر، امکان خرید از چند منبع و قابلیت نصب جنگ‌افزارهای تازه، عمر بسیار طولانی‌تری یافت. اسرائیل از ۱۹۴۸ شرمن‌های مازاد را از منابع مختلف گرد آورد و در دههٔ ۱۹۵۰ با کمک فرانسه برنامه‌های گسترده‌ای برای افزایش قدرت آتش آغاز کرد. M-50 به توپ فرانسوی ۷۵ میلی‌متری CN 75-50 و M-51 به توپ ۱۰۵ میلی‌متری فرانسوی مجهز شد و بسیاری از این خودروها موتور و تعلیق بهتری نیز دریافت کردند. شرمن‌های اسرائیلی در بحران سوئز، جنگ شش‌روزه و جنگ یوم کیپور شرکت داشتند و شاسی آن‌ها برای توپخانهٔ خودکششی، خودروهای مهندسی، راکت‌انداز و خودروهای پشتیبانی نیز به کار رفت.[۸] این عملکرد نشان‌دهندهٔ آن نبود که طرح ۱۹۴۱ با تانک‌های نسل پس از جنگ هم‌سطح شده بود، بلکه نشان می‌داد یک شاسی ساده و فراوان را می‌توان با تغییر توپ، موتور، تعلیق و سازمان رزمی برای مأموریت‌های تازه سازگار کرد.

یک ام۴ شرمن پاکستانی منهدم‌شده در جنگ هند و پاکستان ۱۹۶۵، در کنار سرتیپ هاری سینگ دئورا از سواره‌نظام هند

در جنوب آسیا، ارتش‌های هند و پاکستان پس از تقسیم هند بریتانیا بخشی از شرمن‌های موجود را به ارث بردند و سپس نمونه‌های بیشتری را دریافت یا بهسازی کردند. پاکستان در ۱۹۴۷، ۱۶۲ شرمن را در تقسیم دارایی‌های زرهی به دست آورد و در ۱۹۵۲ برای خرید ۳۵۲ شرمن ارتقایافته از آمریکا اقدام کرد.[۱۰] شرمن‌ها در هر دو سوی جنگ هند و پاکستان ۱۹۶۵ حضور داشتند و برخی خودروهای هندی با توپ‌های فرانسوی یا شوروی بازتسلیح شدند.[۲] ایران نیز در دوران محمدرضا پهلوی تعدادی شرمن دریافت کرد. منبع تخصصی تاریخ جنگ ایران و عراق ثبت می‌کند که در آغاز جنگ در ۱۹۸۰، گردان دژ ۱۵۱ لشکر ۹۲ زرهی چند ام۴ مسلح به هویتزر ۱۰۵ میلی‌متری را به‌صورت مواضع ثابت در امتداد مرز به کار می‌برد.[۱۱] در آمریکای لاتین و برخی ارتش‌های کوچک‌تر نیز شرمن تا دهه‌ها در خدمت باقی ماند و پاراگوئه در ۲۰۱۸ آخرین سه شرمن فعال هنگ اسکورت ریاست‌جمهوری خود را بازنشسته کرد.[۱۲][۱]

کاربران

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

گستردگی استفاده از شرمن باعث می‌شود ارقام «دریافت»، «خرید»، «تحویل مستقیم» و «موجودی عملیاتی» را نتوان در یک ستون به‌عنوان یک چیز واحد جمع کرد. برای دورهٔ جنگ جهانی دوم، دقیق‌ترین مجموعهٔ کمّیِ رسمی گزارش وزارت جنگ آمریکا دربارهٔ وام و اجاره است. این سند مقصد نخستین ارسال را ثبت می‌کند و انتقال‌های بعدی میان فرماندهی‌ها و متحدان در یک جبهه را دربر نمی‌گیرد. برای نمونه، رقم ۱۷٬۱۸۴ عراده برای «امپراتوری بریتانیا» به معنای آن نیست که همین تعداد به‌طور هم‌زمان در اختیار ارتش بریتانیا بوده باشد، زیرا بخشی از خودروها به نیروهای کانادایی، لهستانی، هندی، نیوزیلندی و دیگر نیروهای مشترک‌المنافع اختصاص یافتند.[۷] در دورهٔ پس از جنگ نیز بسیاری از کشورها شرمن را در چند مرحله، از منابع مختلف و گاه پس از بازسازی دریافت کردند. از این رو جدول زیر هرجا ممکن است نوع رقم را نیز مشخص می‌کند.

فهرست بر کاربران اصلی یا مواردی تمرکز دارد که برای زمان دریافت یا شمار خودروها دادهٔ کمّی قابل اتکاتری در دست است. کشورهایی چون دانمارک، ایتالیا، پرتغال، اندونزی، آرژانتین، کوبا، نیکاراگوئه، پرو و اوگاندا نیز در دوره‌هایی شرمن یا گونه‌های بهسازی‌شدهٔ آن را به کار بردند، اما برای همهٔ آن‌ها یک رقم کلِ هم‌معنا و قابل مقایسه در منابع بررسی‌شده وجود ندارد.[۴][۲] خودروهای غنیمتیِ مورد استفادهٔ محدود، مانند شرمن‌های به‌غنیمت‌گرفته‌شده توسط آلمان در جنگ جهانی دوم، نیز در جدول ناوگان‌های رسمی نیامده‌اند.

کشور یا نیرو نخستین دریافت یا ورود به خدمت شمار مستند و توضیح
ایالات متحده آمریکا ایالات متحده آمریکا ۱۹۴۲ کاربر اصلی و کشور تولیدکننده. ۴۹٬۲۳۴ عراده رقم کل تولید همهٔ گونه‌های اصلی است و با موجودی هم‌زمان نیروهای آمریکایی یکسان نیست.[۵]
بریتانیا بریتانیا و نیروهای مشترک‌المنافع ۱۹۴۲ ۱۷٬۱۸۴ عراده به‌عنوان مقصد اولیه در ستون «امپراتوری بریتانیا» در آمار وام و اجاره ثبت شده است: ۱۵٬۲۵۶ شرمن ۷۵ میلی‌متری، ۱٬۳۳۵ شرمن ۷۶ میلی‌متری و ۵۹۳ شرمن ۱۰۵ میلی‌متری. انتقال‌های بعدی درون جبهه‌ها در این آمار نیست.[۷]
اتحاد جماهیر شوروی اتحاد جماهیر شوروی ۱۹۴۲–۱۹۴۳ ۴٬۱۰۲ عراده ارسال مستقیم ثبت‌شده، شامل ۲٬۰۰۷ نمونهٔ ۷۵ میلی‌متری و ۲٬۰۹۵ نمونهٔ ۷۶ میلی‌متری، عمدتاً از گونهٔ دیزلی M4A2.[۷][۶]
فرانسه نیروهای فرانسه آزاد ۱۹۴۳ ۷۵۵ عراده شرمن ۷۵ میلی‌متری در آمار ارسال مستقیم وام و اجاره.[۷]
برزیل برزیل ۱۹۴۴ ۵۳ عراده شرمن ۷۵ میلی‌متری به‌صورت ارسال مستقیم در زمان جنگ ثبت شده است. این رقم لزوماً کل ناوگان بعدی برزیل نیست.[۷]
کانادا کانادا ۱۹۴۳ در جنگ، ۱۹۴۶ خرید پس از جنگ یگان‌های کانادایی از ۱۹۴۳ شرمن‌های تخصیص‌یافته در اروپا را به کار بردند. کانادا در ۱۹۴۶ برای ارتش پس از جنگ ۳۰۰ عراده M4A2(76)W HVSS را مستقیماً از آمریکا خرید.[۱۳]
ترکیه ترکیه ژانویهٔ ۱۹۴۵ ۳۴ عراده تحویل شد.[۱۴]
تایوان جمهوری چین واپسین سال‌های جنگ جهانی دوم شرمن‌ها در نیروهای ملی‌گرای چین به کار رفتند، اما گزارش مقصد مستقیم وام و اجاره برای M4 رقمی جداگانه در ستون چین ثبت نمی‌کند و انتقال‌های صحنهٔ عملیات را کنار گذاشته است.[۷][۶]
هند هند پیش از ۱۹۴۵ در ارتش هند بریتانیا، سپس ۱۹۴۷ بخشی از ناوگان دوران جنگ پس از استقلال باقی ماند. در ۱۹۵۲ ایالات متحده فروش ۲۰۰ شرمن مازاد به ارزش ۱۹ میلیون دلار به هند را تصویب کرد. این رقم ناظر به فروش تصویب‌شده است و نباید با موجودی عملیاتی هم‌زمان هند یکی دانسته شود. شماری از شرمن‌های هندی بعدها با توپ‌های فرانسوی یا شوروی بازتسلیح شدند.[۱۵][۲]
پاکستان پاکستان ۱۹۴۷ ۱۶۲ عراده در تقسیم دارایی‌های زرهی هند بریتانیا به پاکستان رسید. در ۱۹۵۲ خرید ۳۵۲ شرمن ارتقایافته از آمریکا مجاز شد.[۱۰]
اسرائیل اسرائیل ۱۹۴۸ ناوگان از خریدها و انتقال‌های چندمرحله‌ای از منابع مختلف تشکیل شد، بنابراین یک رقم کل یگانه برای همهٔ شرمن‌های اسرائیلی گمراه‌کننده است. بعدها گونه‌های M-50 و M-51 در شمار قابل توجه ساخته شدند.[۸]
مصر مصر اواخر دههٔ ۱۹۴۰ شرمن‌های مازاد بریتانیایی و بعدتر نمونه‌های بهسازی‌شده، از جمله خودروهای دارای برجک FL-10 فرانسوی، به کار رفتند. آمار کل به دلیل تحویل‌های چندمرحله‌ای در منابع یکسان نیست.[۸]
کره جنوبی کره جنوبی ۱۹۵۱ حدود ۲۰ ام۴آ۳ئی۸ در تفنگداران دریایی جمهوری کره طی جنگ به کار رفت و از ۱۹۵۴، ۳۸۸ عراده برای نیروی زمینی جمهوری کره ثبت شده است.[۹]
ژاپن ژاپن ۱۹۵۴ حدود ۲۵۰ عراده M4A3(76)W HVSS به نیروی زمینی دفاع‌ازخود ژاپن تحویل شد و تا جایگزینی تدریجی با تانک بومی تایپ ۶۱ خدمت کرد.[۲]
هلند هلند ۱۹۵۲ یک محمولهٔ مستند ۴۴ عراده‌ای در ژانویهٔ ۱۹۵۲ تحویل شد. این عدد به‌عنوان رقم همان محموله ذکر شده است، نه لزوماً کل ناوگان هلند.[۱۶]
جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی یوگسلاوی اوایل دههٔ ۱۹۵۰ ۵۹۹ عراده M4A3E4 در دورهٔ تنش یوگسلاوی با بلوک شوروی دریافت شد.[۱۷]
ایران ایران دههٔ ۱۹۵۰ شمار کل دریافت‌شده در منابع بررسی‌شده روشن نیست. در سپتامبر ۱۹۸۰ چند ام۴ ۱۰۵ میلی‌متری در گردان دژ ۱۵۱ لشکر ۹۲ زرهی به‌صورت مواضع ثابت مرزی ثبت شده‌اند.[۱۱]
شیلی شیلی اواخر دههٔ ۱۹۷۰ شرمن‌های M-50/M-51 پیشین اسرائیلی دریافت شد. شمار دقیق خودروهای تحویلی در گزارش‌های مختلف یکسان نیست و در اینجا رقم قطعی ارائه نشده است.[۸]
پاراگوئه پاراگوئه پس از جنگ جهانی دوم شمار دریافت اولیه در منابع بررسی‌شده یکسان نیست. آخرین سه شرمن فعال هنگ اسکورت ریاست‌جمهوری در آوریل ۲۰۱۸ بازنشسته شدند و این رویداد پایان خدمت عملیاتی ثبت‌شدهٔ شرمن در جهان دانسته می‌شود.[۱۲][۱]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پانویس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 3 4 5 "The Ordnance of Rock Island Arsenal". U.S. Army Sustainment Command (in English). United States Army. Retrieved 16 اوت 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Zaloga, Steven J. (2003). M4 (76mm) Sherman Medium Tank 1943–65 (in English). Osprey Publishing. ISBN 9781841765426.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 "M4 Sherman". The Tank Museum (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Hunnicutt, R. P. (1978). Sherman: A History of the American Medium Tank (in English). San Rafael, California: Taurus Enterprises. ISBN 9780891410805.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 Cameron, Robert S. (2008). Mobility, Shock, and Firepower: The Emergence of the U.S. Army's Armor Branch, 1917–1945 (in English). Washington, D.C.: U.S. Army Center of Military History. pp. 461–462.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Zaloga, Steven J. (2008). Armored Thunderbolt: The U.S. Army Sherman in World War II (in English). Stackpole Books. ISBN 9780811704243.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Quantities of Lend-Lease Shipments: Section III-A, Ordnance—General Supplies". HyperWar (in English). War Department, Office of the Chief of Finance. 1946. Retrieved 16 اوت 2026.
  8. 1 2 3 4 5 Zaloga, Steven J. (1981). Armour of the Middle East Wars 1948–1978 (in English). Osprey Publishing. ISBN 0850453887.
  9. 1 2 Bak, Dongchan (2021). Korean War: Weapons of the United Nations (in Korean). Republic of Korea: Ministry of Defense Institute for Military History. ISBN 9791155980798.
  10. 1 2 Hamid, Syed Ali (2021). At the Forward Edge of Battle: A History of the Pakistan Armoured Corps 1938–2016 (in English). Vol. 1. Helion & Company. ISBN 9781914377471.
  11. 1 2 Hooton, E. R.; Cooper, Tom; Nadimi, Farzin (2019). The Iran-Iraq War, Volume 1: The Battle for Khuzestan, September 1980–May 1982 (in English) (Revised Edition ed.). Helion & Company. ISBN 9781913336929. {{cite book}}: |edition= متن اضافی دارد (کمک)
  12. 1 2 Rivas, Santiago (22 آوریل 2018). "Paraguayan Army retires last M4 Shermans from service" (in English). Jane's Information Group.
  13. ↑ "Sherman Tank Memorial". Veterans Affairs Canada (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  14. ↑ Mahé, Yann (2011). "Le Blindorama: La Turquie, 1935–1945". Batailles & Blindés (in French) (41): 4–7.
  15. ↑ Mohanty, Deba R.; Purushothaman, Uma (6 سپتامبر 2011). "India-US Defence Relations: In Search of a Direction". Observer Research Foundation (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  16. ↑ "44 Sherman-tanks". Amigoe di Curacao (in Dutch). 3 ژانویه 1952.
  17. ↑ Kočevar, Iztok (2014). "Micmac à tire-larigot chez Tito: L'arme blindée yougoslave durant la Guerre froide". Batailles et Blindés (in French) (62): 66–79.

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • Cameron, Robert S. (2008). Mobility, Shock, and Firepower: The Emergence of the U.S. Army's Armor Branch, 1917–1945 (in English). Washington, D.C.: U.S. Army Center of Military History.
  • Hunnicutt, R. P. (1978). Sherman: A History of the American Medium Tank (in English). San Rafael, California: Taurus Enterprises. ISBN 9780891410805.
  • Zaloga, Steven J. (2008). Armored Thunderbolt: The U.S. Army Sherman in World War II (in English). Stackpole Books. ISBN 9780811704243.
  • Zaloga, Steven J. (2003). M4 (76mm) Sherman Medium Tank 1943–65 (in English). Osprey Publishing. ISBN 9781841765426.
  • Zaloga, Steven J. (1981). Armour of the Middle East Wars 1948–1978 (in English). Osprey Publishing. ISBN 0850453887.
  • Fletcher, David; Zaloga, Steven J. (2018). British Battle Tanks: American-made World War II Tanks (in English). Osprey Publishing. ISBN 9781472821522.
  • Hamid, Syed Ali (2021). At the Forward Edge of Battle: A History of the Pakistan Armoured Corps 1938–2016 (in English). Vol. 1. Helion & Company. ISBN 9781914377471.
  • Hooton, E. R.; Cooper, Tom; Nadimi, Farzin (2019). The Iran-Iraq War, Volume 1: The Battle for Khuzestan, September 1980–May 1982 (in English) (Revised ed.). Helion & Company. ISBN 9781913336929.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

الگو:کنترل اعتبار

برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ام۴_شرمن&oldid=44378676»