ابن سیرین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ابوبکر محمد بن سیرین (۳۳ ق. در بصره - ۹ شوال ۱۱۰ ق. بصره) از نامدارترین خواب‌گزاران مسلمان در سده‌های میانه بود.ایشان اصالتا کرد بوده اند.[۱]

پیشه او بزازی بود و از تابعین مشهور است. تابعین افرادی هستند که پیامبر اسلام را ندیده ولی با اصحاب او معاشرت داشته‌اند.[۲]

جمال الدین بدیع الزمان ابوالفضل جیش بن ابراهیم تفلیسی ( ۶۲۹ ق) کتاب کامل‌التعبیر ابن سیرین را به فارسی نگاشته‌است.

ابن سیرین پس از طی مقدمات علوم، به سفر روی آورد و در شهرهای مختلف سرزمین عربستان همچون مکه، کوفه و همچنین در تیسفون به گردآوری حدیث پرداخت. وی همچنین درمدت چهار سال اقامتش در دمشق به بازرگانی اشتغال داشت.[۳] در صحاح ششگانه اهل سنت از ابن سیرین به عنوان فقیهی صاحب رای یاد شده. او همچنین در میان رجالیون از افراد ثقه‌است. از ابن سیرین دست‌نوشته‌هایی به جای مانده‌است که از میان آنها می‌توان به الحیوان جاحظ اشاره کرد.[۴]

حکایت سرنوشت ساز[ویرایش]

ابن‌سیرین جوانی پاک و مخلص بود که خدا جمال زیبا به او داده بود . شاگرد بزاز بود. یکی از مشتریان زنی بود که شیفته جمال وی شده بود وشهوت بر آن زن غلبه کرده بود، هر روز که می‌رفت، پارچه می‌خرید، شعله شهوت او زیادتر می‌شد. یک روز رفت، چند طاقه پارچه خرید - شیطان هم حمایت و کمکش کرد – به بزاز گفت: من نمی‌توانم بیاورم، بده شاگردت بیاورد. خودش به منزل رفت تا خود را مهیا کند. ابن‌سیرین آمد، درب را زد، زن گفت: پارچه‌ها را داخل بیاور. همین که داخل آمد، زن درب را بست و خود را در مقابل ابن سیرین با بی‌حیایی برهنه کرد و اعلان کرد که اگر با من نباشی فریاد می‌زنم که این می‌خواست با من عمل منافی عفت انجام دهد. ابن‌سیرین مبهوت مانده بود چه کند؟! گناه جلوی او ظاهر شده است. این‌جاست که «اجْتِنَابُ الْمَعَاصِی» معنا می‌دهد. او توکل به خدا کرد و از پروردگار عالم یاری خواست و به ظاهر اعلان کرد که من میروم تا آماده شوم. به بیت‌الخلاء (مستراح)رفت، در آنجا از آن کثافات برداشت – چون در قدیم چاهی نبود و آن‌ها را برای کود حیوانی بر می‌داشتند- و به سر و صورت و لباس خود مالید. وقتی بیرون آمد، زن دید آن جمال زیبا به کثافات انسانی متعفن شده است، در را باز کرد و گفت: برو گمشو بیرون!

ابن‌سیرین می‌توانست به دامن گناه برود و بگوید: خدا! من دیگر چارهای نداشتم، او می‌خواست داد بزند و بعد هم به ظاهر اظهار توبه کند، اما این کار را نکرد. اجتناب از معاصی یعنی این که جلوی او گناه آماده بود، اما او از آن دوری کرد.

آیت‌الله العظمی ادیب در مورد ایشان فرموده بودند: ایشان از گناه اجتناب کرد و رفت با یک درهم یا دیناری خود را شست و تمام شد، اما در مقابل، پروردگار عالم به او چه‌ها که نداد! طوری شد که ابن‌سیرین هرجا می‌رفت بدون این که عطر بزند، بدنش بوی عطر می‌داد. تعبیر خواب پیدا کرد، ریاضی‌دان شد. یک شاگرد بزاز از گناه اجتناب کرد، خدا مقامی به او مرحمت کرد که همان مقام مخلصین است.

شخصیت تاریخی[ویرایش]

احتمالاً احمد بن سیرین همان ابومعشر است . در اواسط خلافت مأمون، ابومعشر حدود 40 سال داشت. در یک چاپ عربی از کتاب احمد بن سیرین (بولاق، 1868) نام او محمد آمده است. چاپ لاتینی اثر احمد، فرانکفورت، 1577، مؤلف را Apomasar نامیده که احتمالاً تحریف نام ابومعشر است. این موضوع محتاج تحقیقات بیشتری است.(1)


پيوند كتاب خواب ابن سينا با البشاره ابوسعد خرگوشي نيشابوري

حسن انصاري مقاله اي مختصر و مفيد دارند درباره ابوسعد خرگوشي نيشابوري صوفي شافعي اشعري مسلك (د 406 يا 407 ق) دارند با عنوان صوفي خوابگزار و كتاب ابن سيرين. ايشان در آن مقاله از كتاب مهمي به نام البشارة و النذارة في تعبير الرويا ياد مي كنند. اين كتاب داراي 59 باب است و تا زمان نگارش مقاله ايشان هنوز به چاپ نرسيده بود. خرگوشي در اين كتاب مكرر از كتاب ابن سيرين بهره برده است و در عمده موارد سندي براي تعابير خوابهايي كه ياد كرده ارائه نمي كند. در بررسي نسبت اين دو به اين نتيجه رسيده اند:

«من به دليل اينكه عكس كاملي از دست كم يكي از نسخه هاي كتاب خرگوشي در اختيار ندارم، نمي توانم ابعاد نسبت ميان دو متن ياد شده را در اينجا بيان كنم اما بي ترديد متني كه به اين سيرين منسوب است تنها تحريري است از كتاب ابوسعد خرگوشي كه دقيقا روشن نيست چگونه و چه زمان بر اساس كتاب ابوسعد فراهم آمده است. در واقع كتاب تفسير الاحلام ابن سيرين كه مكرر به چاپ رسيده تنها نسخه اي است انكي متفاوت با كتاب خرگوشي.» (1)

منبع: انصاري، حسن،«صوفي خوابگزار و كتاب ابن سيرين»، بررسيهاي تاريخي در حوزه اسلام و تشيع ، تهران، كتابخانه موزه و مركز اسناد مجلس شوراي اسلامي، 1390، ص 284.

منابع[ویرایش]

(1) جورج سارتون ، 'مقدمه بر تاریخ علم، ترجمه غلامحسین صدری افشار، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی

  1. ابن سیرین، تعبیر خواب، تهران: انتشارات بهزاد، چاپ دوم ۱۳۷۹، مقدمه.
  2. ابن سیرین، تعبیر خواب، تهران: انتشارات بهزاد، چاپ دوم ۱۳۷۹، مقدمه.
  3. مؤسسه فرهنگی آوینی
  4. مؤسسه فرهنگی آوینی

تعبیر خواب تفسیر رویا ابن سیرین