ابرماه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

وقتی ماه در حالت بدر به نزدیک‌ترین فاصلهٔ خود از زمین می‌رسد و درخشان‌تر و بزرگتر از همیشه دیده می‌شود، ماه‌افروختگی یا اَبَرماه (سوپرمون)[۱] روی می‌دهد. این اتفاق در هر ۴۱۲ روز یک بار پیش می‌آید.[۲]

فاصلهٔ زمین از ماه[ویرایش]

ماه، هر چهار هفته (دقیق‌تر، هر ۲۷ روز و ۷ ساعت و ۴۲ دقیقه و ۲۴ ثانیه یک‌بار، یعنی هر ۲۷٫۳۲۱ روز)، فاصله‌اش با زمین به نزدیک‌ترین حد می‌رسد. البته در دورهٔ یادشده، یک بار هم از زمین دورِ دور می‌شود.

اگرچه ماه هر چهار هفته یک‌بار به حضیضِ مداری[۳] می‌رسد و به زمین نزدیک نزدیک می‌شود، اما همیشه در حالت بدر نیست که ماه‌افروختگی یا اَبَرماه روی دهد.

گردش ماه در مدار بیضوی است[ویرایش]

چون گردش ماه به دور زمین نه دایرهوار، بلکه در مداری بیضوی[۴] است، فاصله‌اش تا زمین متفاوت است. در نزدیک‌ترین فاصله، ۳۵۶٬۵۰۰ کیلومتر، و در دورترین فاصله، ۴۰۶٬۷۰۰ کیلومتر از زمین دور است.

اخترشناسان، نزدیک‌ترین فاصله را نقطهٔ حضیض (فرود)،[۵] و دورترین فاصله را نقطهٔ اوجِ مداری (فراز)[۶] نام نهاده‌اند.[۷]

ماه‌افروختگی و تأثیر آن بر زمین[ویرایش]

وقتی ماه‌افروختگی یا اَبَرماه روی می‌دهد، جزر و مد بیشتری صورت می‌گیرد و بالاآمدگی آب چیزی حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر بیشتر می‌شود، که بنا بر موقعیت جغرافیایی، این مقدار می‌تواند کم و زیاد گردد.

دانشمندان تأثیر نزدیک و نزدیک‌تر شدن ماه به زمین را تنها تغییرات اندک در جزر و مد دریاها و اقیانوس‌ها می‌دانند و برخلاف طالع‌بینان و خرافه‌پرستان، حوادثی چون زمین‌لرزه و طوفان و… را به ماه‌افروختگی یا اَبَرماه نسبت نمی‌دهند.

توفان کاترینا و زلزلهٔ عشق‌آباد و فعالیت کوه‌های آتشفشان و گردباد برف در شمال‌شرقی ایالات متحدهٔ آمریکا و زلزلهٔ ژاپن و… هیچ ربطی به اَبَرماه یا ماه‌افروختگی ندارد.

باورها و خرافات دربارهٔ اَبَرماه[ویرایش]

  • ماه قمری، یا یک دور گردشِ ماه به دور زمین، تقریباً ۲۸ روز طول می‌کشد و عادت ماهانهٔ زنان به‌طور متوسط هر ۲۸ روز یک‌بار اتفاق می‌افتد؛ بنابراین، تصور می‌شد بین باروری و ماه کامل ارتباطی وجود دارد که فعلاً هیچ دلیل علمی در تأیید آن در دست نیست.

درمورد برخی آبزیان ممکن است ارتباطی وجود داشته باشد، چون تخم‌ریزی و زاد و ولد این موجودات ممکن است به جزر و مد ربط داشته باشد، که محصول مستقیم تأثیر جاذبهٔ ماه بر کرهٔ زمین است.

  • درمورد تأثیر ماه کامل بر رفتار افرادِ مبتلا به بیماری‌های روانی از دیرباز باورهای زیادی وجود داشته، اما در این مورد هم شواهد علمی وجود ندارد.

درمورد تأثیر ماه کامل بر حملهٔ صرع هم دلیل علمی وجود ندارد.

  • بااینکه تحقیقاتی نشان داده‌است که رفتارهای خشن و مجرمانه در شب ماه کامل بیشتر می‌شود، اما تحقیقات دیگری هم هست که پژوهشگران براساس آن، هیچ رابطه‌ای در این مورد پیدا نکرده‌اند.
  • این که خودکشی در شب‌های ماه کامل بیشتر می‌شود باوری است قدیمی، اما تحقیقات متعدد هیچ رابطه‌ای بین خودکشی و ماه کامل پیدا نکرده‌اند.

تحقیقات، همچنین رابطه‌ای بین شمار مراجعات و بستری در بیمارستان، حوادث رانندگی، و سوء مصرف مواد مخدر با ماه کامل پیدا نکرده‌اند.[۸]

منابع[ویرایش]

  1. واژهٔ Supermoon (ابَرماه) را در سال ۱۹۷۹ میلادی، ستاره‌شناسی به نام «ریچارد نول» Richard Nolle بر سر زبان‌ها انداخت. در زبان فارسی، اَبَرماه، از سوی یورونیوز فارسی به «ماه‌افروختگی» ترجمه شده‌است.
  2. شنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۱، ماه خیلی به زمین نزدیک شد و در ظاهر، بزرگتر و برافروخته‌تر از همیشه بر بام آسمان ایستاد و نسبت به نمونهٔ مشابه در سال ۱۲۹۱ شمسی، حدود چهارده درصد بزرگتر و سی درصد درخشان‌تر دیده شد. این اتفاق سال پیش یکی دو روز مانده به نوروز روی داد (۲۸ اسفند ۱۳۸۹)، و سال پیشتر، ۱۰ بهمن ۱۳۸۸
  3. Perigee of the Moon
  4. Elliptic orbit
  5. Perigee
  6. Apogee
  7. حضیض در لغت به‌معنی سنگ و نشیبِ زمین و دامنهٔ کوه است… اما در علم فیزیک، (حضیض) به نزدیک‌ترین نقطه در مدار بیضوی نسبت به گرانیگاه گفته می‌شود. (دورترین نقطه در مدار بیضوی یک شیء از گرانیگاه را هم اوج می‌گویند. اوج و حضیض را اهل نجوم و اسطرلاب، از قدیم و ندیم به کار بردند. مولوی از زبان آنها گفته‌است:
    گه حضیض و گه میانه، گاه اوج
    اندر آن از سعد و نحسی فوج‌فوج
  8. بی‌بی‌سی فارسی. «ماه کامل؛ باورها و خرافات»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۲۰ مرداد ۱۳۹۳.