ماهگرفتگی
ماهگرفتگی یک رویداد اخترشناختی است و زمانی رخ میدهد که ماه وارد سایهٔ زمین میشود و در نتیجه، تاریک گردد.[۱] چنین همترازیای طی یک فصل گرفت، تقریباً هر شش ماه یکبار و در هنگام ماه کامل رخ میدهد، زمانی که صفحهٔ مداری ماه به صفحهٔ مدار زمین نزدیکتر است. این پدیده زمانی میتواند رخ دهد که خورشید، زمین و ماه دقیقاً یا تقریباً در یک راستا باشند (در سیزیجی) بهگونهای که زمین میان آن دو قرار گیرد؛ که این تنها در شب ماه کامل و زمانی که ماه در نزدیکی یکی از اشکال قمری باشد اتفاق میافتد. نوع و طول ماهگرفتگی به نزدیکی ماه به گرهٔ مداری بستگی دارد.[۲][۳]
برخلاف خورشیدگرفتگی که تنها از ناحیهای نسبتاً کوچک در جهان قابل مشاهده است، ماهگرفتگی را میتوان از هر نقطهای در سمت شب زمین مشاهده کرد. یک ماهگرفتگی کامل میتواند نزدیک به دو ساعت به طول بینجامد (در حالی که خورشیدگرفتگی کامل تنها چند دقیقه در هر مکان طول میکشد) زیرا سایهٔ ماه کوچکتر است. همچنین برخلاف خورشیدگرفتگی، ماهگرفتگی برای مشاهده نیازی به محافظت چشمی یا اقدامات احتیاطی خاص ندارد.
هنگامی که ماه بهطور کامل در سایهٔ زمین قرار میگیرد («گرفت عمیق»)،[۴][۵] رنگی سرخفام به خود میگیرد که ناشی از قرار گرفتن زمین در برابر نور خورشید و جلوگیری کامل از رسیدن نور مستقیم خورشید به سطح ماه است، و تنها نوری که از سطح ماه بازتاب میشود همان نوری است که بهوسیلهٔ انکسار از میان اتمسفر زمین گذشته است. این نور به دلیل پراکنش ریلی نور آبی سرخفام بهنظر میرسد، همان پدیدهای که باعث میشود طلوع و غروب خورشید نارنجیتر از نور روز باشند.
انواع ماهگرفتگی
[ویرایش]
سایهٔ زمین را میتوان به دو بخش متمایز تقسیم کرد: آمبرا و پنامبرا.[۶] از آنجا که قطر زاویهای خورشید در آسمان ماه تقریباً یکچهارم قطر زمین است،[۷] زمین درون آمبرا، بخش مرکزی سایه، نور مستقیم خورشید را بهطور کامل میپوشاند. درون پنامبرا، بخش بیرونی سایه، سیاره تنها بخشی از نور مستقیم خورشید را مسدود میکند.
ماهگرفتگی پنامبرا
[ویرایش]ماهگرفتگی پنامبرا زمانی رخ میدهد که بخشی یا تمام سمت نزدیک ماه وارد نیمسایهٔ زمین شود.[۸] در این رخداد، هیچ بخشی از ماه در آمبرای زمین قرار نمیگیرد، به این معنا که در تمام یا بخشی از سطح ماه که رو به زمین است، خورشید تنها بهطور جزئی مسدود میشود. نیمسایه باعث تاریکشدگی خفیف سطح ماه میشود که تنها هنگامی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است که بیشتر قطر ماه وارد نیمسایهٔ زمین شده باشد.[۹] نوع ویژهای از گرفت پنامبرا، ماهگرفتگی پنامبرای کامل است که در آن کل ماه بهطور کامل در نیمسایهٔ زمین قرار میگیرد. ماهگرفتگیهای پنامبرای کامل نادر هستند و تنها ۳٫۲٪ از همهٔ ماهگرفتگیهای پنامبرا را تشکیل میدهند.[۱۰] هنگامی که این رخدادها اتفاق میافتند، بخشی از ماه که به آمبرا نزدیکتر است ممکن است اندکی تیرهتر از بقیهٔ قرص ماه بهنظر برسد.
ماهگرفتگی جزئی
[ویرایش]
وقتی سمت نزدیک ماه بهطور جزئی وارد آمبرای زمین میشود، آن را ماهگرفتگی جزئی مینامند،[۸] در حالی که ماهگرفتگی کامل زمانی رخ میدهد که تمام ماه وارد آمبرای زمین شود. در رویداد نخست، بخشی از ماه در آمبرا و بخش دیگر در نیمسایهٔ زمین قرار میگیرد. سرعت مداری میانگین ماه حدود ۱٫۰۳ کیلومتر بر ثانیه (۲٬۳۰۰ مایل بر ساعت) است، یا کمی بیش از قطر آن در هر ساعت، بنابراین کلیت میتواند تا نزدیک به ۱۰۷ دقیقه بهطول بینجامد. با این حال، کل مدت زمان میان نخستین و آخرین تماس لبهٔ ماه با سایهٔ زمین بسیار طولانیتر است و میتواند تا ۲۳۶ دقیقه ادامه یابد.[۱۱]
ماهگرفتگی کامل
[ویرایش]
زمانی که سمت نزدیک ماه بهطور کامل وارد سایهٔ آمبرای زمین میشود، یک ماهگرفتگی کامل رخ میدهد.[۸] درست پیش از ورود کامل، روشنایی لبهٔ ماه ــ لبهٔ خمیدهای از ماه که همچنان نور مستقیم خورشید را دریافت میکند ــ باعث میشود بقیهٔ ماه نسبتاً کمنور بهنظر برسد. در لحظهای که ماه بهطور کامل وارد گرفت میشود، تمام سطح آن کمابیش بهطور یکنواخت روشن خواهد شد و ستارگان پیرامون آن آشکار میشوند. سپس، هنگامی که لبهٔ مقابل ماه با نور خورشید برخورد میکند، قرص کلی دوباره تاریکتر میشود. این به آن دلیل است که از دید زمین، روشنایی لبهٔ ماه معمولاً بیشتر از بقیهٔ سطح آن است، بهعلت بازتابها از ناهمواریهای فراوان سطحی در لبه: نوری که به این ناهمواریها میتابد همواره در مقدار بیشتری بازتابیده میشود نسبت به نوری که به بخشهای مرکزیتر میرسد، و به همین دلیل است که لبههای ماه کامل معمولاً روشنتر از بقیهٔ سطح ماه دیده میشوند. این پدیده شبیه اثر پارچهٔ مخمل بر روی یک سطح محدب خمیده است که برای ناظر در مرکز منحنی تیرهتر بهنظر میرسد. این موضوع برای هر جرم سیارهای با جو اندک یا بدون جو و سطحی نامنظم و گودالی (برای نمونه، عطارد) زمانی که در مقابل خورشید دیده شود، صادق است.[۱۲]
ماهگرفتگی مرکزی
[ویرایش]ماهگرفتگی مرکزی یک ماهگرفتگی کامل است که در آن ماه از نزدیکی و مرکز سایهٔ زمین عبور میکند و با نقطهٔ پادخورشیدی تماس پیدا میکند.[۱۳] این نوع ماهگرفتگی کمتر رایج است و در ۵۹٫۶٪ از همهٔ ماهگرفتگیهای کامل رخ میدهد.[۱۰]
فاصلهٔ نسبی ماه از زمین در زمان یک گرفت میتواند بر مدت زمان آن تأثیر بگذارد. بهویژه، هنگامی که ماه نزدیک اوج ــ دورترین نقطه از زمین در مدار خود ــ قرار دارد، سرعت مداری آن کمترین مقدار است. قطر آمبرای زمین در محدودهٔ تغییرات فاصلهٔ مداری ماه کاهش چشمگیری پیدا نمیکند؛ بنابراین، همزمانی ماه کاملاً گرفتهشده در نزدیکی اوج باعث افزایش مدت زمان کلیت میشود.[۱۴]
سلنلیون
[ویرایش]
یک سلنلیون (به انگلیسی: Selenelion) یا سلنههلیون (به انگلیسی: Selenehelion)، که همچنین گرفت افقی نیز نامیده میشود، زمانی رخ میدهد که هم خورشید و هم ماه گرفتهشده بهطور همزمان قابل مشاهده باشند. این رویداد تنها درست پیش از غروب یا درست پس از طلوع خورشید قابل مشاهده است، هنگامی که هر دو جرم اندکی بالای افقهای مقابل و تقریباً در نقاط مقابل آسمان دیده میشوند. سلنلیون در هر ماهگرفتگی کامل رخ میدهد ــ این یک تجربهٔ ناظر است، نه رویدادی سیارهای جدا از خود ماهگرفتگی. معمولاً ناظرانی روی زمین که در خطالرأس کوههای بلند قرار دارند و در همان لحظهٔ ماهگرفتگی کامل دچار طلوع کاذب یا غروب کاذب میشوند، میتوانند آن را تجربه کنند. اگرچه در زمان سلنلیون ماه بهطور کامل در آمبرای زمین قرار دارد، هر دو ــ ماه و خورشید ــ در آسمان قابل مشاهدهاند، زیرا شکست جوی باعث میشود هر یک از این اجرام در آسمان بالاتر از موقعیت هندسی واقعیشان دیده شوند.[۱۶]
زمانبندی
[ویرایش]
زمانبندی ماهگرفتگیهای کامل بر اساس آنچه «تماسها» (لحظات تماس با سایهٔ زمین) نامیده میشود، تعیین میگردد:[۱۷]
- P1 (تماس نخست): آغاز ماهگرفتگی پنامبرا. نیمسایهٔ زمین به لبهٔ بیرونی ماه میرسد.
- U1 (تماس دوم): آغاز ماهگرفتگی جزئی. آمبرای زمین به لبهٔ بیرونی ماه میرسد.
- U2 (تماس سوم): آغاز ماهگرفتگی کامل. سطح ماه بهطور کامل درون آمبرای زمین قرار میگیرد.
- اوج: اوج مرحلهٔ ماهگرفتگی کامل. ماه در نزدیکترین حالت به مرکز آمبرای زمین است.
- U3 (تماس چهارم): پایان ماهگرفتگی کامل. لبهٔ بیرونی ماه از آمبرای زمین خارج میشود.
- U4 (تماس پنجم): پایان ماهگرفتگی جزئی. آمبرای زمین سطح ماه را ترک میکند.
- P4 (تماس ششم): پایان ماهگرفتگی پنامبرا. نیمسایهٔ زمین دیگر با ماه تماس ندارد.
مقیاس دانژون
[ویرایش]
مقیاس زیر (مقیاس دانژون) توسط آندره دانژون برای سنجش تاریکی کلی ماهگرفتگیها طراحی شد:[۱۸]
- L = ۰: گرفت بسیار تاریک. ماه تقریباً نامرئی است، بهویژه در میانهٔ کلیت.
- L = ۱: گرفت تاریک، به رنگ خاکستری یا قهوهای. جزئیات تنها با دشواری قابل تشخیصاند.
- L = ۲: گرفت سرخ عمیق یا بهرنگ زنگزده. سایهٔ مرکزی بسیار تاریک است، در حالی که لبهٔ بیرونی آمبرا نسبتاً روشن است.
- L = ۳: گرفت سرخ آجری. سایهٔ آمبرا معمولاً لبهای روشن یا زرد دارد.
- L = ۴: گرفت بسیار روشن بهرنگ مسی-سرخ یا نارنجی. سایهٔ آمبرا آبیفام است و لبهای بسیار روشن دارد.
مقایسه با خورشیدگرفتگی
[ویرایش]
اغلب میان خورشیدگرفتگی و ماهگرفتگی سردرگمی وجود دارد. در حالی که هر دو شامل تعاملهایی میان خورشید، زمین و ماه هستند، تعاملهای آنها بسیار متفاوت است.
ماه هنگام عبور از آمبرا بهطور کامل تاریک نمیشود، زیرا انکسار نور خورشید توسط اتمسفر زمین آن را به داخل مخروط سایه میفرستد؛ اگر زمین جوی نداشت، ماه در طول گرفت بهطور کامل تاریک میشد.[۱۹] رنگ سرخفام از آنجا ناشی میشود که نور خورشید برای رسیدن به ماه باید از لایهای طولانی و متراکم از جو زمین عبور کند، جایی که دچار پراکنش ریلی میشود. طول موجهای کوتاهتر بیشتر احتمال دارد که توسط مولکولهای هوا و ذرات کوچک پراکنده شوند؛ بنابراین، طول موجهای بلندتر زمانی که پرتوهای نور از جو عبور میکنند غالب میشوند. دید انسان این نور باقیمانده را بهصورت سرخ درک میکند. این همان پدیدهای است که باعث میشود غروبها و طلوعها آسمان را به رنگ سرخفام درآورند.[۲۰] شیوهٔ دیگر درک این وضعیت این است که بدانیم، از دید ماه، خورشید در پشت زمین در حال غروب (یا طلوع) بهنظر میرسد.
میزان نور شکستهشده به مقدار غبار یا ابرهای موجود در جو بستگی دارد؛ این موضوع همچنین تعیین میکند که چه میزان نور پراکنده میشود. بهطور کلی، هرچه جو غبارآلودتر باشد، طول موجهای دیگری از نور (در مقایسه با نور سرخ) بیشتر حذف میشوند و نور باقیمانده رنگی سرختر به خود میگیرد. این امر باعث میشود رنگ مسی-سرخ ماه از یک گرفت تا گرفت دیگر متفاوت باشد. آتشفشانها به دلیل خارج کردن مقادیر زیادی غبار به جو مشهورند، و یک فوران بزرگ اندکی پیش از یک گرفت میتواند تأثیر زیادی بر رنگ حاصل بگذارد.[۲۱]
در فرهنگ
[ویرایش]نماد ماهگرفتگی (یا هر جرم دیگری که در سایهٔ جرم دیگری قرار دارد) 
(U+1F776 🝶) است.
چندین فرهنگ دارای اسطورههایی مرتبط با ماهگرفتگیاند یا به ماهگرفتگی بهعنوان یک اومن نیک یا بد اشاره میکنند. مصریان ماهگرفتگی را همچون خوکی میدیدند که ماه را برای مدتی کوتاه میبلعد؛ فرهنگهای دیگر گرفت را بهعنوان بلعیده شدن ماه توسط جانوران دیگر میدانستند، مانند جگوار در سنت مایایی یا وزغ اسطورهای سهپا که به نام چان چو در چین شناخته میشود. برخی جوامع باور داشتند این یک دیو است که ماه را میبلعد و میتوانند با پرتاب سنگ و گفتن نفرین آن را بگریزانند.[۲۲] یونانیان باستان بهدرستی باور داشتند که زمین گرد است و از سایهٔ ماهگرفتگی بهعنوان شاهدی بر این امر استفاده میکردند.[۲۳] برخی هندوها به اهمیت غسل در رود گنگ پس از ماهگرفتگی باور دارند، زیرا این کار به دستیابی به رستگاری کمک خواهد کرد.[۲۴]
اسلام
[ویرایش]مسلمانان به هنگام ماهگرفتگی نماز آیات میخوانند.[۲۵] در مذهب شیعه، خواندن این نماز، واجب است.
اینکاها
[ویرایش]مشابه با مایاها، اینکاها باور داشتند که ماهگرفتگی زمانی رخ میدهد که یک جگوار ماه را میخورد و به همین دلیل است که ماه خونین سرخ بهنظر میرسد. اینکاها همچنین معتقد بودند که پس از آنکه جگوار خوردن ماه را به پایان رساند، میتواند پایین بیاید و همهٔ جانوران روی زمین را ببلعد، بنابراین نیزهها را برمیداشتند و به سوی ماه فریاد میزدند تا آن را دور نگه دارند.[۲۶]
بینالنهرینیها
[ویرایش]باستانیان بینالنهرین باور داشتند که ماهگرفتگی زمانی است که ماه توسط هفت دیو مورد حمله قرار میگیرد. با این حال این حمله تنها به ماه نبود، زیرا میانرودانیها آنچه را که در آسمان رخ میداد با آنچه بر زمین رخ میداد مرتبط میدانستند، و چون شاه میانرودان نمایندهٔ سرزمین بود، باور داشتند که هفت دیو همچنین به شاه حمله میکنند. برای جلوگیری از این حمله به شاه، میانرودانیها فردی را وادار میکردند که وانمود کند شاه است تا او مورد حمله قرار گیرد نه شاه واقعی. پس از پایان ماهگرفتگی، شاه جایگزین ناپدید میشد (احتمالاً از طریق مسمومیت).[۲۶]
چین
[ویرایش]در برخی فرهنگهای چینی، مردم زنگها را به صدا درمیآوردند تا از گاز گرفتن ماه توسط یک اژدها یا دیگر جانوران وحشی جلوگیری کنند.[۲۷] در سدهٔ نوزدهم، در طول یک ماهگرفتگی، نیروی دریایی ارتش آزادیبخش خلق بهدلیل همین باور توپخانهٔ خود را شلیک کرد.[۲۸] در دوران دودمان ژو (ح. ۱۰۴۶–۲۵۶ پیش از میلاد) در کتاب ترانهها، مشاهدهٔ ماه سرخفام که در تاریکی فرورفته بود بهعنوان نشانهای از قحطی یا بیماری در آینده تعبیر میشد.[۲۹]
ماه خونین
[ویرایش]_(cropped).jpg)
برخی ماهگرفتگیها در مقالات عمومی بهعنوان «ماه خونین» نامیده شدهاند، اما این یک اصطلاح علمی پذیرفتهشده نیست.[۳۰] این اصطلاح دو معنای جداگانه اما همپوشان دارد.
معنای معمول آن به رنگ سرخفامی اشاره دارد که ماه کاملاً گرفتهشده از دید ناظران روی زمین به خود میگیرد.[۳۱] همانگونه که نور خورشید از اتمسفر زمین عبور میکند، لایهٔ گازی پرتوها را فیلتر و منکسر میکند بهگونهای که طول موجهای سبز تا بنفش در طیف مرئی بیشتر از طول موجهای سرخ پراکنده میشوند و بنابراین ماه رنگی سرخفام به خود میگیرد.[۳۲] این امکانپذیر است زیرا پرتوهای خورشید میتوانند پیرامون زمین خم شوند و از ماه بازتاب یابند.[۳۳]
رخداد
[ویرایش]
بیش از سه ماهگرفتگی در هر سال رخ نمیدهد،[۳۴] و در برخی سالها ممکن است هیچ رخ ندهد.[۳۵] ماهگرفتگیهای کامل کمیابتر از ماهگرفتگیهای جزئیاند. در یک بازهٔ پنجهزار ساله از ۲۰۰۰ پیش از میلاد تا ۳۰۰۰ میلادی، ۳۶٫۳٪ از ماهگرفتگیها پنامبرا، ۳۴٫۹٪ جزئی و ۲۸٫۸٪ کاملند.[۱۰] اگر تاریخ و زمان یک گرفت معلوم باشد، رخدادهای گرفتهای آینده با استفاده از یک چرخهٔ گرفت، مانند ساروس، قابل پیشبینی هستند. در طول یک دورهٔ ساروس، که ۱۱ سال و ۱۸ روز بهطول میانجامد، معمولاً ۷۰ گرفت رخ میدهد که ۲۹ تای آنها ماهگرفتگی هستند.[۳۵] گرفتها تنها در طول یک فصل گرفت رخ میدهند، زمانی که خورشید بهنظر میرسد نزدیک یکی از گرههای مدار ماه عبور میکند.
دید از ماه
[ویرایش]
ماهگرفتگی بر روی ماه در واقع یک خورشیدگرفتگی است. این رخداد باعث میشود اتمسفر زمین همچون حلقهای سرخ پیرامون زمین تاریک دیده شود. یکی از این رویدادها توسط دوربین نقشهبردار ۳ در سال ۱۹۶۷ ثبت شد.[۳۶] رویداد دوم در سال ۲۰۲۵ بهصورت رنگی توسط بلو گوست میشن ۱ عکاسی شد.[۳۷] در هنگام ماه کامل، فازی که ماهگرفتگیها در آن رخ میدهند، سمت تاریک زمین بهوسیلهٔ ماه و مهتاب آن روشن میشود.
محاسبات ماهگرفتگی
[ویرایش]محاسبه زمان وقوع ماه گرفتگی به دلیل اینکه تمام ناظرین در روی کره زمین در موقعیتهای مختلف شاهد رخدادهای یکسان هستند نسبت به خورشید گرفتگی سادهتر است.[۳۸] جونپوری در کتاب زیج بهادرخانی خود، شرایطی برای قابلیت مشاهده پذیری ماه گرفتگی ذکر کرده است.[۳۹] این شرایط عبارت اند از:
- به هنگام شب باشد یا از طلوع آفتاب بیش از ۲ ساعت و ۴ دقیقه نگذشته باشد یا به غروب آفتاب بیش از ۲ ساعت و ۴ دقیقه باقی نمانده باشد.
- ماه از گرهها بیش تر از ۱۲ درجه و ۲۸ دقیقه حرکت نکرده باشد.
جونپوری سپس در ادامه به ذکر روش محاسبه زمان وقوع میپردازد. لازم به توضیح است که برای محاسبه موقعیت ماه به بیش از صدها جمله مثلثاتی نیاز است. حقیقت امر این است که ماه به دلیل سرعت بالا در چرخش به دور زمین دارای اختلالات حرکتی بسیاری است. اما قبل از محاسبه زمان رخداد ماه گرفتگی، لازم است برخی پارامترها محاسبه گردد:[۴۰]
تعیین زمان مورد نظر
[ویرایش]ابتدا لحظهای که قرار است کیفیت ماه گرفتگی در آن بررسی شود تعیین میشود. بدیهی است زمان مورد نظر حتماً باید در نیمه ماه قمری باشد تا در آن هلال ماه کامل باشد. سپس معادل میلادی لحظه مورد نظر تعیین میشود. برای مثال برای بررسی امکان وقوع ماه گرفتگی در تاریخ ۱۴ جمادیالثانی ۱۴۳۶ معادل سال میلادی آن که برابر ۴ آوریل ۲۰۱۵ است، تعیین میگردد. در ادامه مقادیر T و K به کمک معادلات زیر محاسبه میشوند:
باید توجه شود که در رابطه فوق year سال میلادی مورد نظر میباشد. برای تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۵ مقدار year برابر ۲۰۱۵٫۲۵۷۵۳۴ است. همچنین مقدار k برای یک ماه کامل با قسمت اعشاری ۰٫۵ خواهد بود.
محاسبهٔ پارامترهای خورشید و ماه
[ویرایش]در گام دوم پارامترهای مربوط به خورشید و ماه در لحظه مورد نظر محاسبه میشوند:
مقدار آنومالی متوسط خورشید:
مقدار آنومالی متوسط ماه:
مقدار شناسه عرض ماه:
اکنون به کمک مقدار F میتوان اطلاعات اولیهای از وضعیت گرفت بهدستآورد:
- اگر F با نزدیکترین مضرب °۱۸۰ کمتر از ۱۳٫۹ درجه اختلاف داشته باشد آن گاه حتماً یک گرفت رخ میدهد.
- اگر اختلاف بیش از ۲۱ درجه باشد آنگاه هیچ گرفتی رخ نخواهد داد.
- اگر اختلاف بین این دو مقدار باشد، امکان وقوع گرفت قطعی نیست و باید بررسی بیشتر صورت بگیرد.
برای تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۵ مقادیر M و 'M و F به ترتیب برابر °۳۸°۵۵°۸۸، °۲۲°۰۳°۲۰۸ و °۰۴°۰۶°۲ بهدست میآید. مقدار F در این تاریخ نشان میدهد که وقوع ماه گرفتگی در این تاریخ حتمی است.
محاسبهٔ پارامترهای پیشگویی زمان گرفت
[ویرایش]در گام سوم مقادیر t , p، u , v، S , C و n محاسبه میشود:
زمان ژولینی رخداد
[ویرایش]اکنون در ادامه روز ژولینی لحظه مورد نظر را محاسبه میکنیم:
این لحظه با دقت مناسبی زمان وسط گرفت را مشخص میکند. برای مثال فوق مقدار روز ژولینی برابر ۲۴۵۷۱۱۷٫۰۰۱۰۴۶۷۶۹ که برابر ۴ آوریل ۲۰۱۵ ساعت ۱۲ و صفر دقیقه و ۹ ثانیه میباشد. به عبارت دیگر زمان وسط ماه گرفتگی در ساعت ۱۲ و صفر دقیقه و ۰۹ ثانیه بر حسب زمان گرینویچ خواهد بود؛ که این زمان با زمان دقیق گرفت صرفاً ۵ ثانیه اختلاف دارد.
محاسبهٔ زمان برخوردها
[ویرایش]در نهایت زمان نیم گرفتها برحسب دقیقه از روابط زیر بهدست میآید:
برای حالت کلی:
و برای حالت جزئی:
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ McClure, Bruce (27 July 2018). "Century's Longest Lunar Eclipse July 27". EarthSky. Retrieved 1 August 2018.
- ↑ "Eclipses - NASA Science". science.nasa.gov (به انگلیسی). 6 June 2023. Retrieved 13 May 2024.
- ↑ "NASA - Periodicity of Lunar Eclipses". eclipse.gsfc.nasa.gov. Retrieved 13 May 2024.
- ↑ Staff (2023). "PHYS 1350 Astronomy Exam 3 (TXST-Olson)". Quizlet. Archived from the original on 9 November 2023. Retrieved 9 November 2023. "What is a deep eclipse? The smaller star is behind the bigger star"
- ↑ Miller, A.M.; et al. (7 November 2023). "ATel #16328 - ASASSN-23ht: A Deep Eclipse Event". The Astronomer's Telegram. Archived from the original on 9 November 2023. Retrieved 9 November 2023.
- ↑ Link 1969, p. 1.
- ↑ Nasmyth, James; Carpenter, James (2013) [1874]. The Moon: Considered as a Planet, a World, and a Satellite. Cambridge library collection. Cambridge University Press. p. 33. ISBN 978-1-108-06530-6.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ Link 1969, p. 2.
- ↑ H. Mucke, J. Meeus (1992). Canon of Lunar Eclipses -2002 to +2526 (3rd ed.). Astronomisches Büro Wien. p. V. Bibcode:1992cle..book.....M.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ Espenak, Fred; Meeus, Jean (January 2009). "Five Millennium Catalog of Lunar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)" (PDF). NASA Goddard Space Flight Center. Retrieved 2025-08-14.
- ↑ Karttunen, Hannu (2007). Karttunen, Hannu; et al. (eds.). Fundamental Astronomy (5th ed.). Springer. p. 139. ISBN 978-3-540-34144-4.
- ↑ "Lunar Limb Magic". Astronomy.com. 27 November 2018.
- ↑ Westfall, John; Sheehan, William (2014). Celestial Shadows: Eclipses, Transits, and Occultations. Springer. p. 50. ISBN 978-1-4939-1535-4.
- ↑ Kerner, Richard (2021). Our Celestial Clockwork: From Ancient Origins To Modern Astronomy Of The Solar System. World Scientific. p. 95. ISBN 9789811214615.
- ↑ "Day and Night World Map". www.timeanddate.com (به انگلیسی). Retrieved 1 November 2023.
- ↑ Kelly Beatty (26 June 2010). "In Search of Selenelion". اسکای اند تلسکوپ. Archived from the original on 20 December 2011. Retrieved 8 December 2011.
- ↑ Clarke, Kevin. "On the nature of eclipses". Inconstant Moon. Cyclopedia Selenica. Retrieved 19 December 2010.
- ↑ Deans, Paul; MacRobert, Alan M. (16 July 2006). "Observing and Photographing Lunar Eclipses". اسکای اند تلسکوپ. F+W. Archived from the original on 20 May 2007. Retrieved 7 January 2007.
- ↑ Espenak, Fred; Meeus, Jean. "Visual Appearance of Lunar Eclipses". NASA.
The troposphere and stratosphere act together as a ring-shaped lens that refracts heavily reddened sunlight into Earth's umbral shadow.
- ↑ Dobrovol'skii, O. V. (1966). "Comets, Meteors, and the Zodiacal Light". In Mikhailov, A. A. (ed.). Physics of the Solar System. A Course in Astrophysics and Stellar Astronomy. Vol. 3. National Aeronautics and Space Administration. p. 307.
- ↑ Di Giovanni, G. (February 2018). "Lunar eclipse brightness and the terrestrial atmosphere". Journal of the British Astronomical Association. 128 (1): 10–17. Bibcode:2018JBAA..128...10D.
- ↑ Littmann, Mark; Espenak, Fred; Willcox, Ken (2008). "Chapter 4: Eclipses in Mythology". Totality Eclipses of the Sun (3rd ed.). New York: انتشارات دانشگاه آکسفورد. ISBN 978-0-19-953209-4.
- ↑ Pollack, Rebecca. "Ancient Myths Revised with Lunar Eclipse". University of Maryland. Retrieved 2 October 2014.
- ↑ Ani. "Hindus take a dip in the Ganges during Lunar Eclipse". Yahoo News. Retrieved 2 October 2014.
- ↑ نماز آیات - ویکی شیعه
- ↑ ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ Lee, Jane (14 April 2014). "Lunar Eclipse Myths From Around the World". National Geographic. Archived from the original on 17 April 2014. Retrieved 9 October 2014.
- ↑ Quilas, Ma Evelyn. "Interesting Facts and Myths about Lunar Eclipse". LA Times. Retrieved 2 October 2014.
- ↑ "Mythology of the Lunar Eclipse". LifeAsMyth.com.
- ↑ Kaul, Gayatri (15 June 2011). "What Lunar Eclipse Means in Different Parts of the World". India.com. Retrieved 6 October 2014.
- ↑ Sappenfield, Mark (13 April 2014). "Blood Moon to arrive Monday night. What is a Blood Moon?". کریستیان ساینس مانیتور. Retrieved 8 February 2018.
- ↑ Nigro, Nicholas (2010). Knack Night Sky: Decoding the Solar System, from Constellations to Black Holes. Globe Pequot. pp. 214–5. ISBN 978-0-7627-6604-8.
- ↑ "All you need to know about the 'blood moon'". theguardian. 28 September 2015.
- ↑ Jeanna, Bryner (13 May 2022). "Why does the moon turn red during a total lunar eclipse?". Space.com (به انگلیسی). Retrieved 5 January 2023.
- ↑ Espenak, Fred (1987). Fifty Year Canon of Solar Eclipses,: 1986-2035. NASA reference publication. Vol. 1178. National Aeronautics and Space Administration, Scientific and Technical Information Office. pp. 255–260.
- ↑ ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ Lockyer, J. Norman (2024) [1875]. Elements of Astronomy. BoD – Books on Demand. pp. 132–133. ISBN 978-3-382-83354-1.
- ↑ "A Solar Eclipse from the Moon". Astronomy Picture of the Day. Retrieved 2025-08-14.
- ↑ Dickinson, David (March 14, 2025). "A Total Solar Eclipse — from the Moon". اسکای اند تلسکوپ. Retrieved 2025-08-14.
- ↑ astronomical algorithms, jean meeus
- ↑ زیج بهادرخانی، تألیف غلامحسین جونپوری، انتشارات دانشگاه آزاد
- ↑ Astronomical algorithms , jean meeus
- Link, F. (1969). "Lunar Eclipses". Eclipse Phenomena in Astronomy. Springer Science+Business Media S.A.. pp. 1–121. doi:10.1007/978-3-642-86475-9. ISBN 978-3-642-86475-9. LCCN 68-56208. Retrieved 3 January 2023.
پیوند به بیرون
[ویرایش]
در میان واژهها از ویکیواژه
در میان تصاویر و رسانهها از ویکیانبار
در میان خبرها از ویکیخبر
در میان متون از ویکینبشته
در میان کتابها از ویکیکتاب
- Lunar Eclipse Essentials: video from NASA
- Animated explanation of the mechanics of a lunar eclipse بایگانیشده در ۳ ژوئن ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine, University of South Wales
- U.S. Navy Lunar Eclipse Computer بایگانیشده در ۱۳ اوت ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
- NASA Lunar Eclipse Page
- Search among the 12,064 lunar eclipses over five millennium and display interactive maps
- Lunar Eclipses for Beginners
- Tips on photographing the lunar eclipse from New York Institute of Photography بایگانیشده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
- Lunar Eclipse 8 October 2014 - NASA FULL VERSION در یوتیوب
| ویژگیهای فیزیکی |  | |
|---|---|---|
| مدار ماه | ||
| سطح و عارضهها | ||
| علم | ||
| کاوش ماه | ||
| زمانگویی و ناوبری فلکی | ||
| گامهای ماه و نامهای آن | ||
| پدیدههای روزانه | ||
| وابسته | ||
| کتابخانههای ملی | |
|---|---|
| سایر | |
