طوفان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یک ابر کمانی، همراه با یک طوفان تندری شدید، در جزیره اولاند اطراف دریای بالتیک جولای ۲۰۱۵.

طوفان با نگارش دیگر توفان اشتباه نشود(که به معنی توپیدن است)،[۱] عبارت است از آشفتگی شدید جوّی و اختلال شدید فشار هوا. گاه بر اثر برخورد دو جبهه هوای سرد و گرم، توفانی به وقوع می‌پیوندد که می‌تواند موجب قطع درختان، خرابی ساختمان‌ها و شکستن شیشه‌ها شود. گردباد در نقاط مختلف به‌صورت تندباد، گردباد دریایی یا گردباد خشکی ظاهر می‌شوند. وقوع طوفان اغلب با باران‌های شدید و سیل‌آسا همراه است.[۲] توفان های عظیم و گردبادهای دریایی معمولاً در عرض‌های نزدیک به استوا رخ می‌دهند و از قدرت تخریب زیادی برخوردارند.[۳]

واژه‌شناسی[ویرایش]

بنا بر آنچه در لغتنامه دهخدا یاد شده، «طوفان» در لغت به‌معنی انقلابات سخت هوا و باران سخت است. همچنین به هرچیزی که بسیار بزرگ و غالب باشد و همه را فراگیرد گفته می‌شود.[۴] واژهٔ «طوفان» معرب از ریشهٔ یونانی است.

واژهٔ «توفان»، در معنای واژهٔ فارسی شدهٔ «طوفان»، امروز در زبان فارسی جا افتاده‌است. این واژه از واژگان مصوب در فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که به‌عنوان برابرنهاده‌ای برای واژهٔ storm برگزیده شده‌است و در توضیح آن آمده‌است: «حالت آشفتگی در جوّ که بر سطح زمین تأثیر بگذارد و نشان‌دهندهٔ هوای نامساعد و احتمالاً مخرب باشد»[۵] در فرهنگ نام‌ها، «توفان» جریان هوایی بسیار شدید معمولاً همراه باران، برف، تگرگ یا رعد و برق؛ و نیز «غوغا، هیاهو» تعریف شده‌است.[۶] در فرهنگ عمید، با اشاره به ریشه‌شناسی آن از واژگان یونانی مترداف با «طوفان» معرفی شده‌است.[۷] همچنین در برابر این سرواژه در فرهنگ معین آمده‌است: ۱- باد سخت؛ ۲- جوش‌وخروش.[۸]
در فرهنگ معین سرواژهٔ دیگری برای «توفان» نیز وجود دارد که اصل آن از زبان فارسی و صفت فاعلی از مصدر «توفیدن» است، به‌معنی شور و غوغا‌کننده، فریادکننده و غُرّان.[۹]

برخی متخصصین زبان فارسی نوشتن «طوفان» را به صورت «توفان» مصداق فارسی‌زدگی بیش از حد دانسته و این نگارش را صحیح نمی‌دانند.[۱]

طوفان‌ها و توفندهای معروف[ویرایش]

طوفان‌های حاره‌ای مؤثر بر سواحل ایران[ویرایش]

  • در مجموع ۳۰ توفان حاره‌ای از سال ۱۸۷۱ تا ۲۰۱۴ سواحل جنوبی ایران را تحت تأثیر قرار داده‌است. بیشترین فراوانی ماهانه مربوط به ماه ژوئن و پس از آن ماه ژوئیه و ماه‌های اکتبر و می می‌باشد. شدیدترین طوفانها شامل توفان گونو در سال ۲۰۰۷ و همین‌طور توفان فت در سال ۲۰۱۰ می‌باشد.

| نشانی = رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس تهران، بازساخت زمانی - مکانی توفان‌های حاره‌ای مؤثر بر سواحل جنوبی ایران. اسماعیل عباسی. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wea.2582/abstract

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «بالاخره «طوفان» درست است یا «توفان» ؟».
  2. «سایت تخصصی آواربرداری ایران». دریافت‌شده در ۱۱ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  3. «سایت تخصصی آواربرداری ایران». دریافت‌شده در ۱۱ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  4. «لغتنامهٔ دهخدا». دریافت‌شده در ۱۱ مهٔ ۲۰۰۹.
  5. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  6. «فرهنگ نام». تارنمای واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  7. «فرهنگ فارسی عمید». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  8. «فرهنگ فارسی معین». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  9. نفیسی, سعید. "غلط‌های مشهور املایی و دستوری زبان فارسی". وبگاه زبان فارسی.
  10. «خبرگزاری جمهوری اسلامی». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  11. «خبرگزاری امید». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  12. «سایت خبریِ عصر ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  13. «پورتال ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  14. «جمعیت کاهش خطرات زلزلهٔ ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ «مدیا نیوز». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  16. «انجمن فیزیک‌دانان جوان ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  17. «نجوم: ماهنامهٔ اخترشناسی ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)

پیوند به بیرون[ویرایش]