طوفان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یک ابر کمانی، همراه با یک طوفان تندری شدید، در جزیره اولاند اطراف دریای بالتیک ژوئیه ۲۰۱۵.

طوفان یا توفان عبارت است از آشفتگی شدید جوّی و اختلال شدید فشار هوا. گاه بر اثر برخورد دو جبهه هوای سرد و گرم، توفانی به وقوع می‌پیوندد که می‌تواند موجب قطع درختان، خرابی ساختمان‌ها و شکستن شیشه‌ها شود. گردباد در نقاط مختلف به‌صورت تندباد، گردباد دریایی یا گردباد خشکی ظاهر می‌شوند. وقوع طوفان اغلب با باران‌های شدید و سیل‌آسا همراه است.[۱] طوفان های عظیم و گردبادهای دریایی معمولاً در عرض‌های نزدیک به استوا رخ می‌دهند و از قدرت تخریب زیادی برخوردارند.[۲]

واژه‌شناسی[ویرایش]

بنا بر آنچه در لغتنامه دهخدا یاد شده، «طوفان» در لغت به‌معنی انقلابات سخت هوا و باران سخت است. همچنین به هرچیزی که بسیار بزرگ و غالب باشد و همه را فراگیرد گفته می‌شود.[۳] واژهٔ «طوفان» معرب از ریشهٔ یونانی است.

واژهٔ «توفان»، در معنای واژهٔ فارسی شدهٔ «طوفان»، امروز در زبان فارسی جا افتاده‌است. این واژه از واژگان مصوب در فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که به‌عنوان برابرنهاده‌ای برای واژهٔ storm برگزیده شده‌است و در توضیح آن آمده‌است: «حالت آشفتگی در جوّ که بر سطح زمین تأثیر بگذارد و نشان‌دهندهٔ هوای نامساعد و احتمالاً مخرب باشد»[۴] در فرهنگ نام‌ها، «توفان» جریان هوایی بسیار شدید معمولاً همراه باران، برف، تگرگ یا رعد و برق؛ و نیز «غوغا، هیاهو» تعریف شده‌است.[۵] در فرهنگ عمید، با اشاره به ریشه‌شناسی آن از واژگان یونانی مترداف با «طوفان» معرفی شده‌است.[۶] همچنین در برابر این سرواژه در فرهنگ معین آمده‌است: ۱- باد سخت؛ ۲- جوش‌وخروش.[۷]
در فرهنگ معین سرواژهٔ دیگری نیز برای «توفان» وجود دارد که اصل آن از زبان فارسی و صفت فاعلی از مصدر «توفیدن» است، به‌معنی شور و غوغا‌کننده، فریادکننده و غُرّان.[۸]

طوفان‌ها و توفندهای معروف[ویرایش]

توفان‌های حاره‌ای مؤثر بر سواحل ایران[ویرایش]

  • در مجموع ۳۰ توفان حاره‌ای از سال ۱۸۷۱ تا ۲۰۱۴ سواحل جنوبی ایران را تحت تأثیر قرار داده‌است. بیشترین فراوانی ماهانه مربوط به ماه ژوئن و پس از آن ماه ژوئیه و ماه‌های اکتبر و می می‌باشد. شدیدترین طوفانها شامل توفان گونو در سال ۲۰۰۷ و همین‌طور توفان فت در سال ۲۰۱۰ می‌باشد.

| نشانی = رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس تهران، بازساخت زمانی - مکانی توفان‌های حاره‌ای مؤثر بر سواحل جنوبی ایران. اسماعیل عباسی. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wea.2582/abstract

پانویس[ویرایش]

  1. «سایت تخصصی آواربرداری ایران». دریافت‌شده در ۱۱ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  2. «سایت تخصصی آواربرداری ایران». دریافت‌شده در ۱۱ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  3. «لغتنامهٔ دهخدا». دریافت‌شده در ۱۱ مهٔ ۲۰۰۹.
  4. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  5. «فرهنگ نام». تارنمای واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  6. «فرهنگ فارسی عمید». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  7. «فرهنگ فارسی معین». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  8. نفیسی, سعید. "غلط‌های مشهور املایی و دستوری زبان فارسی". وبگاه زبان فارسی. Archived from the original on 12 April 2018.
  9. «خبرگزاری جمهوری اسلامی». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  10. «خبرگزاری امید». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  11. «سایت خبریِ عصر ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  12. «پورتال ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  13. «جمعیت کاهش خطرات زلزلهٔ ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «مدیا نیوز». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  15. «انجمن فیزیک‌دانان جوان ایران». دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  16. «نجوم: ماهنامهٔ اخترشناسی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۲ MAY ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)

پیوند به بیرون[ویرایش]