طوفان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یک ابر کمانی، همراه با یک طوفان تندری شدید، در جزیره اولاند اطراف دریای بالتیک ژوئیه ۲۰۱۵.
طوفان شاهین بر روی دریای عمان و در حال حرکت به سوی خلیج فارس و تنگه هرمز

طوفان یا توفان عبارت است از آشفتگی شدید جوّی و اختلال شدید فشار هوا. گاه بر اثر برخورد دو جبهه هوای سرد و گرم، توفانی به وقوع می‌پیوندد که می‌تواند موجب قطع درختان، خرابی ساختمان‌ها و شکستن شیشه‌ها شود. گردباد در نقاط مختلف به‌صورت تندباد، گردباد دریایی یا گردباد خشکی ظاهر می‌شوند. وقوع طوفان اغلب با باران‌های شدید و سیل‌آسا همراه است.[۱] طوفان‌های عظیم و گردبادهای دریایی معمولاً در عرض‌های نزدیک به استوا رخ می‌دهند و از قدرت تخریب زیادی برخوردارند.[۱]

واژه‌شناسی[ویرایش]

بنا بر آنچه در لغتنامه دهخدا یاد شده، «طوفان» در لغت به‌معنی انقلابات سخت هوا و باران سخت است. همچنین به هرچیزی که بسیار بزرگ و غالب باشد و همه را فراگیرد گفته می‌شود.[۲] واژهٔ «طوفان» معرب از ریشهٔ یونانی است.

واژهٔ «توفان»، در معنای واژهٔ فارسی شدهٔ «طوفان»، امروز در زبان فارسی جا افتاده‌است. این واژه از واژگان مصوب در فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که به‌عنوان برابرنهاده‌ای برای واژهٔ storm برگزیده شده‌است و در توضیح آن آمده‌است: «حالت آشفتگی در جوّ که بر سطح زمین تأثیر بگذارد و نشان‌دهندهٔ هوای نامساعد و احتمالاً مخرب باشد»[۳] در فرهنگ نام‌ها، «توفان» جریان هوایی بسیار شدید معمولاً همراه باران، برف، تگرگ یا رعد و برق؛ و نیز «غوغا، هیاهو» تعریف شده‌است.[۴] در فرهنگ عمید، با اشاره به ریشه‌شناسی آن از واژگان یونانی مترداف با «طوفان» معرفی شده‌است.[۵] همچنین در برابر این سرواژه در فرهنگ معین آمده‌است: ۱- باد سخت؛ ۲- جوش‌وخروش.[۶]
در فرهنگ معین سرواژهٔ دیگری نیز برای «توفان» وجود دارد که اصل آن از زبان فارسی و صفت فاعلی از مصدر «توفیدن» است، به‌معنی شور و غوغاکننده، فریادکننده و غُرّان.[۷]

طوفان‌ها و توفندهای معروف[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «سایت تخصصی آواربرداری ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ آوریل ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۱ مه ۲۰۰۹.
  2. «لغتنامهٔ دهخدا». دریافت‌شده در ۱۱ مهٔ ۲۰۰۹.[پیوند مرده]
  3. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  4. «فرهنگ نام». تارنمای واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  5. «فرهنگ فارسی عمید». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  6. «فرهنگ فارسی معین». وبگاه واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۳.
  7. نفیسی, سعید. "غلط‌های مشهور املایی و دستوری زبان فارسی". وبگاه زبان فارسی. Archived from the original on 12 April 2018.
  8. «خبرگزاری جمهوری اسلامی». دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.[پیوند مرده]
  9. «خبرگزاری امید». دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.[پیوند مرده]
  10. «سایت خبریِ عصر ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.
  11. «پورتال ایران». دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.[پیوند مرده]
  12. «جمعیت کاهش خطرات زلزلهٔ ایران». دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.[پیوند مرده]
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «مدیا نیوز». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.
  14. «انجمن فیزیک‌دانان جوان ایران». دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.
  15. «نجوم: ماهنامهٔ اخترشناسی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۲ مه ۲۰۰۹.
  16. Lawrence, Miles B. (November 15, 1989). Hurricane Hugo (PDF) (Preliminary Report). Miami, Florida: National Hurricane Center. Archived (PDF) from the original on September 11, 2018. Retrieved April 10, 2020 – via National Weather Service.
  17. "Day 9: Hurricane Hugo Strikes Guadalupe". Remembering Hurricane Hugo. Weather Underground. Weather Underground, Inc. Archived from the original on June 2, 2010. Retrieved April 21, 2020.

پیوند به بیرون[ویرایش]