شریان مزانتریک فوقانی

*سرخرگ روده‌بندی بالایی*
سرخرگ روده‌بندی بالایی
	نمای پیشین سرخرگ روده‌بندی بالایی و شاخه‌های آن. رگ بزرگ (آبی) در کنار این سرخرگ، سیاهرگ روده‌بندی بالایی است. الگوهای انشعاب متفاوتی در افراد گوناگون دیده می‌شود.
	مقطع‌نگاری رایانه‌ای سه‌بعدی از شاخه‌های سرخرگ آئورت شکمی، که خروج سرخرگ روده‌بندی بالایی را از میان کلیه‌ها نشان می‌دهد.
جزئیات
ساخته از	سرخرگ‌های زرده‌ای
سرچشمه از	سرخرگ آئورت شکمی
شاخه‌ها	سرخرگ لوزالمعده‌ای‌دوازدهه‌ای پایینی; سرخرگ پس‌روده‌ای میانی; سرخرگ پس‌روده‌ای راست; شاخه‌های روده‌ای (سرخرگ‌های تهی‌روده‌ای، سرخرگ‌های درازروده‌ای); سرخرگ درازروده‌ای‌پس‌روده‌ای سرخرگ حاشیه‌ای پس‌روده
سیاهرگ‌ها	سیاهرگ روده‌بندی بالایی
تأمین‌کننده	روده
شناسه‌ها
لاتین	‏arteria mesenterica superior‏
MeSH	D017538
TA98	A12.2.12.053
TA2	4252
FMA	14749

در کالبدشناسی انسان، سرخرگ روده‌بندی بالایی (انگلیسی: Superior mesenteric artery) (اس‌ام‌ای) سرخرگی است که از سطح پیشین سرخرگ آئورت شکمی، درست در پایین محل انشعاب تنه سلیاک، سرچشمه می‌گیرد. این رگ وظیفۀ خون‌رسانی به روده را از بخش پایینی دوازدهه تا دو سوم پس‌روده عرضی، و همچنین لوزالمعده بر عهده دارد.

سرخرگ روده‌بندی بالایی بلافاصله در زیر سرخرگ حفره شکم (تنه سلیاک) از جلوی بخش تحتانی مهره ال۱ از آئورت شکمی جدا می‌شود.

مجاورات این سرخرگ به شرح زیر است: از جلوی آن سیاهرگ طحالی و گردن لوزالمعده عبور می‌کنند. در خلف این سرخرگ، سیاهرگ کلیوی چپ و زائده قلابی لوزالمعده و بخش زیرین دوازدهه قرار گرفته‌اند.

ساختار

خاستگاه

در بزرگسالان، این سرخرگ از جلوی لبۀ پایینی مهرۀ ال۱ (صفحۀ باب‌المعده‌ای) آغاز می‌شود و معمولاً یک سانتی‌متر پایین‌تر از تنه سلیاک قرار دارد.

مسیر و روابط

این سرخرگ در ابتدا به سمت جلو و پایین می‌رود و از پشت یا زیر گردن لوزالمعده و سیاهرگ طحالی عبور می‌کند. ساختارهای زیر در زیر این بخش از سرخرگ روده‌بندی بالایی، یعنی در فاصلۀ میان آن و سرخرگ آئورت، جای گرفته‌اند:

سیاهرگ کلیوی چپ - این سیاهرگ بین کلیۀ چپ و بزرگ‌سیاهرگ پایینی حرکت می‌کند (گاهی در این محل بین سرخرگ روده‌بندی بالایی و سرخرگ آئورت شکمی فشرده می‌شود که به نشانگان فندق‌شکن (نات‌کراکر) می‌انجامد).
بخش سوم دوازدهه، که قطعه‌ای از رودۀ کوچک است (فشار سرخرگ روده‌بندی بالایی بر این بخش می‌تواند منجر به نشانگان سرخرگ روده‌بندی بالایی (سوپریور مزنتریک آرتری) شود).
زائدۀ قلابی لوزالمعده - بخش کوچکی از لوزالمعده است که مانند قلابی به دور سرخرگ روده‌بندی بالایی می‌پیچد.

این سرخرگ معمولاً از سمت چپ سیاهرگ همراهش، یعنی سیاهرگ روده‌بندی بالایی، عبور می‌کند. پس از گذشتن از گردن لوزالمعده، شاخه‌های آن پدیدار می‌شوند.

شاخه‌ها

شاخه	بخش خون‌رسانی
سرخرگ لوزالمعده‌ای‌دوازدهه‌ای پایینی	سر لوزالمعده و بخش‌های بالارو و پایینی دوازدهه (حلقۀ نزدیک)
سرخرگ‌های روده‌ای	شاخه‌هایی به درازروده، شاخه‌هایی به تهی‌روده (حلقۀ نزدیک)
سرخرگ درازروده‌ای‌پس‌روده‌ای	خون‌رسانی به بخش پایانی درازروده، روده کور، و آپاندیس (آویزۀ کرمی‌شکل) (حلقۀ دور)
سرخرگ پس‌روده‌ای راست	به پس‌روده بالارو (حلقۀ دور)
سرخرگ پس‌روده‌ای میانی	به پس‌روده عرضی (حلقۀ دور)

تعداد کمان‌های سرخرگی در درازروده بیشتر از تعداد آن‌ها در تهی‌روده است.^[۱]

شاخه‌های میانی، راست، و درازروده‌ای‌کورروده‌ای با یکدیگر پیوند می‌خورند تا یک سرخرگ حاشیه‌ای را در امتداد لبۀ داخلی پس‌روده بسازند. این سرخرگ به کمک شاخه‌های سرخرگ پس‌روده‌ای چپ که خود شاخه‌ای از سرخرگ روده‌بندی پایینی است، کامل می‌شود.

اهمیت بالینی

این سرخرگ در مقایسه با رگ‌های هم‌اندازۀ خود، کمتر دچار تصلب شرایین (آترواسکلروز) می‌شود. شاید دلیل این امر، شرایط محافظتیِ جریان خون در این ناحیه باشد.^{^{[نیازمند منبع]}}
اگر سرخرگ روده‌بندی بالایی به طور ناگهانی بسته شود، تقریباً همیشه باعث کاهش خون‌رسانی و در نهایت ایسکمی روده (اینتستینال ایسکمیا) می‌شود. این وضعیت پیامدهای بسیار ناگواری دارد، به گونه‌ای که تا ۸۰ درصد از موارد انسداد این سرخرگ به مرگ می‌انجامد.^[۲]
سرخرگ روده‌بندی بالایی می‌تواند سیاهرگ کلیوی چپ را فشرده کند که به نشانگان فندق‌شکن (نات‌کراکر) می‌انجامد؛ و یا روی بخش سوم (افقی) دوازدهه فشار بیاورد که منجر به نشانگان سرخرگ روده‌بندی بالایی (سوپریور مزنتریک آرتری) می‌شود.

نگارخانه

مقطع‌نگاری رایانه‌ای پویانمایی‌شده از رگ‌های خونی شکم و لگن.
سرخرگ روده‌بندی بالایی
کالبدشکافی که ارتباط کالبدشناختی بین سرخرگ روده‌بندی بالایی و ساختارهای اطراف آن را نشان می‌دهد

منابع

↑ Conley, Dylan; Hurst, Peter R.; Stringer, Mark D. (مارس 2010). "An investigation of human jejunal and ileal arteries". Anatomical Science International (in English). 85 (1): 23–30. doi:&rlm;10.1007/s12565-009-0047-9&rlm;. ISSN &rlm;1447-6959&rlm;. PMID &rlm;19488686&rlm;. S2CID &rlm;7926213&rlm;. {{cite journal}}: مقدار |doi= را بررسی کنید (کمک); مقدار |issn= را بررسی کنید (کمک); مقدار |pmid= را بررسی کنید (کمک); مقدار |s2cid= را بررسی کنید (کمک)نگهداری یادکرد:نقطه‌گذاری اضافی (رده)
↑ «Intraoperative laser Doppler flowmetry: a predictor of ischemic injury in acute mesenteric infarction». Digestive Surgery. ۱۵ (۱): ۵۵–۹. ۱۹۹۸. doi:&rlm;10.1159/000018587&rlm;. شاپا &rlm;۰۲۵۳-۴۸۸۶&rlm;. PMID &rlm;9845564&rlm;. S2CID &rlm;46785333&rlm;. {{cite journal}}: از پارامتر ناشناخته |نویسندگان= صرف‌نظر شد (کمک); مقدار |doi= را بررسی کنید (کمک); مقدار |issn= را بررسی کنید (کمک); مقدار |pmid= را بررسی کنید (کمک); مقدار |s۲cid= را بررسی کنید (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نقطه‌گذاری اضافی (رده)

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Superior mesenteric artery». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۸.

پیوند به بیرون

[1] Conley, Dylan; Hurst, Peter R.; Stringer, Mark D. (مارس 2010). "An investigation of human jejunal and ileal arteries". Anatomical Science International (in English). 85 (1): 23–30. doi:&rlm;10.1007/s12565-009-0047-9&rlm;. ISSN &rlm;1447-6959&rlm;. PMID &rlm;19488686&rlm;. S2CID &rlm;7926213&rlm;. {{cite journal}}: مقدار |doi= را بررسی کنید (کمک); مقدار |issn= را بررسی کنید (کمک); مقدار |pmid= را بررسی کنید (کمک); مقدار |s2cid= را بررسی کنید (کمک)نگهداری یادکرد:نقطه‌گذاری اضافی (رده)

[2] «Intraoperative laser Doppler flowmetry: a predictor of ischemic injury in acute mesenteric infarction». Digestive Surgery. ۱۵ (۱): ۵۵–۹. ۱۹۹۸. doi:&rlm;10.1159/000018587&rlm;. شاپا &rlm;۰۲۵۳-۴۸۸۶&rlm;. PMID &rlm;9845564&rlm;. S2CID &rlm;46785333&rlm;. {{cite journal}}: از پارامتر ناشناخته |نویسندگان= صرف‌نظر شد (کمک); مقدار |doi= را بررسی کنید (کمک); مقدار |issn= را بررسی کنید (کمک); مقدار |pmid= را بررسی کنید (کمک); مقدار |s۲cid= را بررسی کنید (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نقطه‌گذاری اضافی (رده)

[۱]

[۲]