مزرعه حیوانات

برای دیگر کاربردها، AF (ابهام‌زدایی) را ببینید.

مزرعهٔ حیوانات
جلد کتاب
نویسنده	جورج اورول
ناشر	سکر و واربورگ
محل نشر	انگلستان
تاریخ نشر	۱۷ آگوست ۱۹۴۵
تعداد صفحات	۱۱۲
زبان	انگلیسی
نوع رسانه	چاپ
کتاب‌شناسی جورج اورول

مزرعهٔ حیوانات (به انگلیسی: Animal Farm)‏ که در ایران به نام قلعهٔ حیوانات نیز شناخته شده‌است، رمانی پادآرمان‌شهری به زبان انگلیسی و نوشتهٔ جورج اورول است. این رمان در طول جنگ جهانی دوم نوشته و در سال ۱۹۴۵ میلادی در انگلستان منتشر شد، ولی در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ میلادی به شهرت رسید. این رمان دربارهٔ گروهی از حیوانات است که صاحب مزرعه (آقای جونز) را از مزرعه اش فراری می‌دهند و خود ادارهٔ مزرعه را به دست می‌گیرند. رهبری این جنبش را گروهی از خوکها به دست دارند، ولی پس از مدتی این گروه جدید نیز به رهبری خوکی به نام ناپلئون همچون آقای جونز به بهره کشی از حیوانات مزرعه می‌پردازند و هرگونه مخالفتی را سرکوب می‌کنند. جورج اورول که در جریان جنگ داخلی اسپانیا با سیاستهای حکومت سوسیالیستی شوروی آشنا شده بود و در ضمن از پاکسازیهای خشونت آمیز دوران استالین خشمگین بود، با نگارش این رمان استبداد طبقه حاکم شوروی به سختی انتقاد کرد. در این رمان، انقلاب حیوانات مزرعه نماد انقلاب کارگری برضد نظام سرمایه داری است.

خلاصه داستان

داستان با توصیف شبی شروع می‌شود که خوکی به نام میجر پیر (Old Major) حیوانات را جمع کرده و از ظلمی که انسان بر حیوانات روا داشته برای آنان سخن می‌گوید و حیوانات را به شورش علیه انسان دعوت می‌کند. وی سپس یک سرود قدیمی به نام جانوران انگلستان را به آنان یاد می‌دهد که بعدا به سرودی انقلابی در بین حیوانات مزرعه تبدیل می‌شود. پس از چندی حیوانات در پی شورشی مالک مزرعه به نام آقای جونز را از مزرعه بیرون کرده و خود اداره آن را به دست می‌گیرند. پس از این انقلاب حیوانی خوکها نقش رهبری حیوانات مزرعه را به دست می‌گیرند. اما پس از چندی در بین خود حیوانات یک سری توطئه و کودتا انجام می‌گیرد؛ ناپلئون که یکی از دو خوک پرنفوذ مزرعه است با استفاده از سگهای درنده‌ای که مخفیانه تربیت کرده اسنوبال، دیگر خوک پرنفوذ مزرعه را فراری داده و خود به رهبر بلامنازع مزرعه تبدیل می‌شود. پس از آن اسنوبال عامل جونز معرفی شده و تمام اتفاقات بد و خرابکاریهایی که در مزرعه صورت می‌گیرد به وی یا عوامل او در داخل مزرعه نسبت داده می‌شود و به فرمان ناپلئون عده زیادی از حیوانات به جرم همکاری با اسنوبال توسط سگها اعدام می‌شوند. در ادامه داستان خوک‌ها به تدریج تمامی قوانین حیوانات را زیر پا می‌گذارند. قانون اساسی حیوانات معروف به «هفت فرمان» به تدریج محو و تحریف می‌شود، خواندن سرود جانوران انگلستان قدغن می‌گردد، حیوانات با غذای روزانه کم مجبور به کار زیاد می‌شوند، در حالیکه خوک‌ها فقط فرمانروایی می‌کنند و غذای زیادی می‌خورند و از تمام امکانات رفاهی استفاده می‌کنند و حتی یاد می‌گیرند که چطور روی دوپا راه بروند و با انسان‌ها معامله کنند. از جمله برنامه‌های ناپلئون، ساخت "آسیاب بادی" است که حیوانات مزرعه در راه تکمیل آن متحمل زجر فراوان می‌شوند.

قوانین مزرعه حیوانات

پس ازپیروزی انقلاب حیوانات، یک قانون اساسی معروف به «هفت فرمان» بر روی دیوار مزرعه نوشته می‌شود که شامل بندهای زیر است:

• همه آنها که روی دوپا راه می‌روند دشمن هستند.
• همه آنها که چهارپا یا بالدار هستند، دوستند.
• هیچ حیوانی حق پوشیدن لباس را ندارد.
• هیچ حیوانی حق خوابیدن در تخت را ندارد.
• هیچ حیوانی حق نوشیدن الکل را ندارد.
• هیچ حیوانی حق کشتن حیوان دیگری را ندارد.
• همه حیوانات با هم برابرند.

در اواخر داستان تمام شش فرمان اول از روی دیوار پاک شده و جمله هفتم نیز به صورت زیر تحریف می‌شود: همهٔ حیوانات باهم برابرند، ولی برخی از آنها برابرترند.

برخی از نمادها

• میجر پیر: نظریه‌پردازان جنبش کمونیستی از قبیل مارکس و انگلس و لنین
• ناپلئون: رهبران فاسد و مستبد انقلاب‌های کمونیستی، به‌خصوص استالین
• سنوبال: رهبران انقلابی که قربانی انقلاب می‌شوند، به‌طور خاص: لئون تروتسکی
• باکسر: اسبی به نام باکسر مظهر طبقۀ کارگر هست که در برابر تمام مشکلات اظهار می‌دارد "من بیشتر کار خواهم کرد". پس از کُشته شدن باکسر، خوک‌ها لاشۀ او را به انسان‌ها می‌فروشند.
• گوسفندان: انبوه جمعیت دنباله‌رو که بدون هیچ تفکّری شعارهای رهبران را تکرار می‌کنند.
• موزز (کلاغ سیاه پیر): موزز به جاسوسی و سخن‌چینی می‌پرداخت و از سرزمین شیر و عسل در پشت ابرها صحبت می‌کرد که حیوانات پس از مرگ به آن‌جا می‌روند. موزز نماد کلیسای ارتدوکس هست که در زمان استالین دوباره اجازۀ فعالیت یافت.

ترجمه‌ها در ایران

مزرعه حیوانات با فاصلۀ کمی پس از انتشار، به فارسی ترجمه شد. پس از ترجمۀ اولیه، مترجمان دیگری نیز اقدام به ترجمۀ این کتاب کردند و این کتاب توسط ناشرین و مترجمین مختلف در ایران چاپ شد و به فروش زیادی دست یافت. یکی از اوّلین این ترجمه‌ها، ترجمۀ امیر امیرشاهی از سوی سازمان کتاب‌های جیبی، مؤسسۀ انتشارات فرانکلین‏‫‏‏، در سال ۱۳۴۸ می‌باشد. در برخی از ترجمه‌های فارسی از عنوان "قلعه حیوانات" نیز استفاده شده‌است.

در فرهنگ عوام

معروف‌ترین جمله این کتاب «همۀ حیوانات باهم برابرند، امّا برخی برابرترند» است که در زبان انگلیسی به‌صورت یک ضرب المثل و جمله‌ای کنایه‌آمیز تبدیل شده‌است.

اقتباس‌های سینمایی و تئاتری

قلعۀ حیوانات تاکنون دو بار بصورت فیلم درآمده و نسخۀ سینمایی دیگری نیز احتمالاً در اواخر ۲۰۱۲ اکران خواهد شد. نسخۀ ۱۹۵۴ یک پویانمایی (انیمیشن) بود، امّا نسخۀ ۱۹۹۹ با لب تکانی بر تصاویر فیلمبرداری شدۀ حیوانات واقعی ساخته شده‌بود. هر دو نسخه تفاوت‌هایی با کتاب دارند. در نسخۀ ۱۹۵۴، شورش دوم حیوانات منجر به سقوط ناپلئون می‌شود و در نسخۀ ۱۹۹۹ حکومت ناپلئون دچار فروپاشی می‌شود. نمایشنامه‌ای هم بر اساس کتاب نیز در سال‌های ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵ در تئاتر ملّی لندن و چندین تئاتر دیگر اجرا شده‌است.

منابع

• Animal Farm
• سایت سازمان اسناد و کتابخانۀ ملّی ایران|کتاب قلعۀ حیوانات
• سایت خانۀ کتاب اشا|معرفی کتاب قلعۀ حیوانات

پیوند به بیرون

• متن کامل کتاب به زبان انگلیسی

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به مزرعه حیوانات در ویکی‌گفتاورد موجود است.