مارکو گریگوریان
| گریگوری مارک مارکو گریگوریان |
|
|---|---|
| زادروز | ۱۳۰۴ ۵ دسامبر ۱۹۲۵ کروپوتکین کراسنودار کرای ,  اتحاد جماهیر شوروی |
| درگذشت | ۵ شهریور ۱۳۸۶ ۲۷ اوت ۲۰۰۷ (۸۲ سالگی) ایروان ,  ارمنستان |
| علت مرگ | ایست قلبی |
| آرامگاه | قطعه هنرمندان ارمنستان |
| محل زندگی | ایران (۱۹۷۷-۱۹۳۰) |
| ملیت | ایرانی-ارمنی |
| نژاد | ارمنی |
| تحصیلات | فارغ التحصیل رشته نقاشی |
| از دانشگاه | رم |
| پیشه | نقاش, هنرشناس و بازيگر |
| وبگاه | |
| Marcos Grigorian Art | |
| صفحه در وبگاه IMDb | |
| صفحه در وبگاه سوره | |
مارکو گریگوریان (به ارمنی: Մարկոս Գրիգորյան) معروف به گريگوري مارك (۱۳۰۴ - ۱۳۸۶)، نقاش و هنرشناس ارمنی ایرانی.
محتویات |
زندگینامه [ویرایش]
او سومین فرزند از یک خانوادهٔ ارمنی بود که در قتل عام ارمنیان از وان به قارص و سپس به روسیه مهاجرت کرده بودند. مارکو در سال ۱۹۲۵ در کروپوتکین در روسیه به دنیا آمد. در همان سال خانوادهٔ وی به تبریز مهاجرت کرد. پدرش بعد از مرگ همسر به تهران آمد و مارکو در مدرسهٔ ارامنه به تحصیل ادامه داد. مدتی بعد همراه پدر به آبادان و سپس به اصفهان رفتند، و مارکو دیپلم خود را در مدرسهٔ کانانیان در جلفای اصفهان گرفت.
در سال ۱۳۱۹ خانوادهٔ گریگوریان به تهران بازگشت و مارکو وارد کالج آمریکایی تهران شد. آموختن نقاشی را در سال ۱۳۲۷ در مدرسهٔ کمالالملک آغاز کرد. دو سال بعد مارکو به ایتالیا رفت و در آکادمی هنرهای زیبای رم ثبت نام کرد و تحت آموزش پرفسور روبرتو ملی قرار گرفت. مارکو در سال ۱۳۳۳ بلافاصله پس از فارغالتحصیلی، با آموخته های خود از اکسپرسیونیسم ایتالیا به ایران بازگشت.
مارکو گریگوریان از آن پس نقش مهمی در صحنهٔ هنر مدرن در ایران داشت. او گالری استتیک را در تهران تأسیس کرد که مرکز تجمع مدرنیستهای جوان محسوب می شد و کانونی بود برای نقاشانی که شیوهٔ بیان آزاد را اتخاذ کرده بودند. وی کلاسهایی را نیز در این گالری برگزار می کرد و به آموزش هنرمندان جوان می پرداخت. از شاگردان او در این سالها حسین زندهرودی و فرامرز پیلارام بودند.
از مهمترین فعالیت های مارکو گریگوریان تحقیق در مورد هنرهای سنتی ایران، گردآوری تابلوهای نقاشی قهوهخانهای و حمایت از نقاشان بازماندهٔ این شیوه بود. گریگوریان مقالاتی در مورد این هنرمندان و شیوهٔ نقاشی آنها نوشت و نمونههایی از کارهایشان را در نشریات چاپ کرد. او به ویژه توجه خاصی به بانیان این مکتب، از جمله حسین قوللر آقاسی، نقاش و راوی داستانهای حماسی، و محمد مدبر، نقاش پردههای مذهبی، نشان داد. او با گردآوری آثار این هنرمندان از شهرهای مختلف، نمایشگاهی در «خانهٔ ایران در پاریس» برگزار کرد که به گرمی از آن استقبال شد.
مارکو گریگوریان در بیینال ونیز نمایندهٔ غرفهٔ ایران بود و همچنین در سال ۱۳۳۷ به عنوان عضو هیئت داوران در آن مشارکت داشت. در سال ۱۳۳۷ به ایران بازگشت و بهعنوان سرپرست گروه گرافیک در ادارهٔ کل هنرهای زیبا مشغول به کار شد. در همان سال اولین بیینال تهران را تحت نظارت ادارهٔ کل هنرهای زیبا برگزار کرد و با معرفی و نمایش آثار نقاشان نوگرای ایران، نقش مهمی در تداوم روند نقاشی مدرن ایران ایفا کرد. بیینال تهران تا پنج دوره فعالیت داشت.
مارکو گریگوریان در سال ۱۳۴۱ به آمریکا رفت و به ادامهٔ فعالیتهای تجربی خود پرداخت و آثار خود را در چندین نمایشگاه به نمایش گذاشت. در همین دوره به تدریس در دانشگاه و برگزاری کنفرانس در مورد هنرهای سنتی ایران پراخت.
گریگوریان در سال ۱۳۴۹ از سوی دانشکدهٔ هنرهای زیبا برای تدریس دعوت شد و به ایران بازگشت. در سال ۱۳۵۴ گروه نقاشان آزاد را همراه با فرامرز پیلارام، عبدالرضا دریابیگی، مسعود عربشاهی، سیراک ملکونیان، مرتضی ممیز و غلامحسین نامی بنیان گذاشت.
گریگوریان پس از سال ۱۳۵۷ ایران را ترک کرد و کار هنری خود را در آمریکا پی گرفت. در سال ۱۹۹۰ میلادی به ارمنستان رفت و مجموعهای از آثار کاهگلی خود را در ایروان به نمایش گذاشت. در سالهای بعد مجموعهٔ کمنظیر خود را به ایروان منتقل کرد و آن را به نام «مجموعهٔ مارکو و سابرینا گریگوریان» در موزهای به نام موزهٔ خاورمیانه، که خود آن را تأسیس کرده بود، جای داد و این آثار را به مردم ارمنستان اهدا کرد.
مارکو گریگوریان در روز ۵ شهریور ۱۳۸۶ در سن ۸۲ سالگی درگذشت.
فیلم ها [ویرایش]
- ۱ - حرفه اي (۱۳۵۵ - ۱۹۷۶)
- ۲ - مردي در طوفان (۱۳۵۱ - ۱۹۷۲)
- ۳ - شهر بزرگ (۱۳۴۴ - ۱۹۶۵)
- ۴ - آخرين گذرگاه (۱۳۴۱ - ۱۹۶۲)
- ۵ - طلاي سفيد (۱۳۴۱ - ۱۹۶۲)
- ۶ - کلید (۱۳۴۱ - ۱۹۶۲)
- ۷ - گرگ صحرا (۱۳۴۰ - ۱۹۶۱)
- ۸ - آرامش قبل از طوفان (۱۳۳۹ - ۱۹۶۰)
منابع [ویرایش]
- سیلوی خواجه سری. «مارکو گریگوریان» (فارسی). فصلنامه فرهنگی پیمان، شماره ۲۹ - سال هشتم - پاییز ۱۳۸۳.
- ژانت د لازاریان. ارامنه و سینمای ایران. تهران: انتشارات هیرمند، 1382. ISBN 964-6974-50-3.
- جمال امید. فرهنگ سینمای ایران. تهران: موسسه انتشارات نگاه، 1377. ISBN 964-6174-89-2.
- گروه تحقیق و پژوهش سینما. ارامنه و سینمای ایران. تهران: انتشارات روزنه کار، 1383. ISBN 964-6728-44-8.
