شیشه بوروسیلیکات

شیشه بوروسیلیکات (به انگلیسی: Borosilicate glass)‏ نوعی شیشهٔ سیلیکاتی با مقدار اکسید بور بیش از ۴ درصد وزنی است. این نوع شیشه‌ها ضریب انبساط حرارتی کم تا متوسط داشته، رفتار ویسکوزیته-دمای بلند و چگالی کمی دارند. بسیاری از ظروف شیشه‌ای آزمایشگاهی، صنعتی و خانگی با استفاده از این نوع شیشه ساخته می‌شوند. این شیشه‌ها در بازار با نام‌های تجارتی مانند پیرکس، سیماکس، ترکس و ... شناخته می‌شوند.

ترکیب

محدوده ترکیبی این نوع شیشه بسیار محدود است و تغییرات اندک در ترکیب مواد اولیه ممکن است منجر به بروز پدیده جدایش فازی شود. شیشه‌های بوروسیلیکاتی امروز معمولاً در محدوده ترکیبی زیر قرار دارند :

SiO₂: 79.5-80.5%

B₂O₃: 12-13%

Al₂O₃: 2-2.8%

Na₂O: 3.5-4.5%

K₂O: 0-1.1%

ویژگی‌ها

مهمترین ویژگی فیزیکی این نوع شیشه‌ها، کم بودن ضریب انبساط حرارتی آنهاست که در مطابق استاندارد ایزو برابر ^۶- ۱۰ × (۱/۰±۳/۳) است. به همین دلیل این نوع شیشه به شیشه ۳-۳ نیز معروف است. وجود این خاصیت منجر به افزایش مقاومت این شیشه در مقابل شوک حرارتی می‌شود. مقاومت این نوع شیشه‌ها حدودا سه برابر بیشتر از مقاومت شیشه‌های سودالایم است.

شیشه‌های بوروسیلیکاتی همچنین از هدایت حرارتی بالایی برخوردارند.

به دلیل هدایت حرارتی بالا و مقاومت زیاد در برابر شوک حرارتی، بسیاری از ظروف شیشه‌ای در معرض حرارت (مانند ظروف آزمایشگاهی و ظروف پخت و پز) از این نوع شیشه ساخته می‌شوند.

منابع

• مارقوسیان، واهاک. «فصل چهارم». در شیشه، ساختار، خواص و کاربرد. ویرایش اول. چاپ اول. انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، ۱۳۸۱. ISBN 964-454-423-4. 

• ASTM Standard C 162, 2003, Standard Terminology of Glass and Glass Products, ASTM International, West Conshohocken, PA, www.astm.org.