شتران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شتران
یک شتر دوکوهانه
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: جفت‌سمان
زیرراسته: پینه‌پایان
تیره: شتران
گری، ۱۸۲۱
گونه‌ها

 لاما
 گواناکو
 آلپاکا
 ویکونیا
 شتر یک‌کوهانه
 شتر دوکوهانه

شُتُران (Camelidae) خانواده‌ای از پستانداران هستند از زیرراسته پینه‌پایان Tylopoda راسته جفت‌سمُان. جانوران این تیره جثه‌ای متوسط تا بزرگ دارند و گردن‌شان بلند و لاغر و سرشان کوچک و باریک است؛ این جانوران پوزه دارند و لب بالایشان دارای یک شکاف است. شتران کاملاً گیاه‌خوار هستند.

هرچند حیوانات خانواده شتران در گذشته گونه‌های زیادی داشته‌اند اما امروزه تنها شش گونه از آن‌ها باقی است شامل شتر یک‌کوهانه و شتر دوکوهانه در بر قدیم و لاما، گواناکو ، آلپاکا، و ویکونیا در بر جدید.

چهار گونه از آن‌ها توسط انسان به عنوان حیوان بارکش و حیوان خانگی استفاده می‌شوند. شترهای یک‌کوهانه و دوکوهانه در بیابان‌های آسیا و شمال آفریقا از جانوران سفری و بارکش مهم منطقه هستند. شتر یک‌کوهانه به استرالیا نیز برده شده و در بیابان‌های آنجا به صورت وحشی نیز زندگی می‌کند. لاما و آلپاکا حیوانات بارکش و تامین‌کننده پشم در رشته‌کوه آند هستند.


خانواده شتران در دور ائوسن از آمریکای شمالی ریشه گرفته و از آنجا گروهی به جنوب و گروهی به سوی آسیا رفته‌اند.


گونه‌های زنده شتران[ویرایش]

نام نام علمی نگاره زیستگاه توضیح
سرده: شتری‌ها Camelus
شتر Camelus dromedarius 07. Camel Profile, near Silverton, NSW, 07.07.2007.jpg Dromedary Range.png زیستگاه شتر یک‌کوهانه خاورمیانه و شمال آفریقا است. ساربانان افغان از سال ۱۸۶۰ میلادی شتر را با خود به استرالیا نیز بردند.[۱] کوهان شتر از پیه و چربی تشکیل شده‌است. از ویژگی‌های شتر تحمّل شرایط سخت صحرا و دماهای گوناگون و به‌ویژه گرمای شدید تابستان و کمبود آب و علوفه است. پشم و پوستش نیز برای ریسندگی و پارچه‌بافی و کفش‌دوزی کاربرد دارد. وزن شترهای یک‌کوهانه بین ۳۰۰ تا۶۰۰ کیلوگرم است.
شتر دوکوهانه Camelus bactrianus 2011 Trampeltier 1528.JPG Leefgebied kameel.JPG شتر دو کوهانه یا شتر بلخی در خاور دور، آسیای میانه و خاورمیانه زندگی می‌کند. تاریخچه پرورش شتر دوکوهانه در چین به سده‌ها پیش از میلاد باز می‌گردد و دودمان‌های گوناگون پادشاهی چین از این حیوان برای برای مقاصد گوناگون بهره می‌گرفته‌اند. کوچ‌نشینان آسیای میانه، مغولستان و شمال چین از قدیم از این شترها برای حمل و نقل، شخم‌زنی و لشکرکشی استفاده کرده و از پشم و گوشت و پوست آن‌ها نیز بهره برده‌اند. وزن این جانور بین ۳۰۰ تا هزار کیلوگرم است.
لامایی‌ها Lama
لاما Lama glama Domestic llama (2009-05-19).jpg Lama glama Vicugna pacos range.png لاماها دارای کوهان نیستند. لاماها در گذشته به طور گسترده از سوی اینکاها و دیگر بومیان رشته کوه آند به عنوان حیوان بارکش و گوشتی استفاده می‌شدند. هم اکنون نیز در آمریکای جنوبی هنوز از این حیوان برای بارکشی، تولید گوشت و پشم استفاده می‌شود. بین ۱۳۰ تا۲۰۰ کیلوگرم وزن دارد.
گواناکو Lama guanicoe Guanaco 09.24.jpg Lama guanicoe range.png این جانور مانند ویکونیا وحشی است. کرک گواناکو یکی از نرم‌ترین کرک‌ها می‌باشد که از کرک کشمیر نیز گران‌تر است. سرخ‌پوستان از گواناکو برای بارکشی استفاده کرده واز گوشت و شیر آن برای تغذیه و از پشم آن برای تهیه لباس و پوشاک استفاده می‌کنند. این جانور حدود ۹۰ کیلوگرم وزن دارد.
ویکونیایی‌ها Vicugna
ویکونیا Vicugna vicugna Vicunacrop.jpg Vicugna vicugna range.png این جانور در بلندی‌های کوهستان آند زندگی می‌کند و از دیگر لاماها کوچک‌تر است. ویکونیا نیای وحشی آلپاکاهای اهلی است. ویکونیا یکی از نرم‌ترین و گران‌ترین کرک‌ها را دارد. در زمان اینکاها تنها شاهان اینکا اجازه پوشیدن جامه‌های بافته‌شده با پشم ویکونیا را داشتند. در سال ۱۹۷۴ تعداد ویکونیاهای باقی‌مانده به حدود ۶ هزار نفر رسیده‌بود اما با حفاظت‌های انجام‌شده، امروزه تعداد آن‌ها به حدود ۳۵۰ هزار نفر رسیده‌است. وزن این جانور ۳۵ تا۶۵ کیلوگرم است.[۲]
آلپاکا Vicugna pacos Unshorn alpaca grazing.jpg Leefgebied alpaca.JPG مانند لامای معمولی اهلی است ولی برعکس لاما که گوشی موزمانند دارد گوش‌های آلپاکا صاف است. گله‌های آلپاکا برای چرا در بلندی‌های ۳۵۰۰ متر به بالا در کوهستان آند در اکوادور و جنوب پرو، شمال بولیوی و شمال شیلی نگهداری می‌شود. آلپاکاها از لاما کوچک‌ترند و از آن‌ها برای بارکشی استفاده نمی‌کنند بل‌که تنها از الیاف آن‌ها برای تهیه بافتنی‌هایی همچون پتو، جوراب، و پونچو بهره می‌گیرند. وزن آن‌ها ۴۸ تا۸۴ کیلوگرم است.

سرده‌های منقرض‌شده شتران[ویرایش]

نام فارسی سرده نام علمی نگاره دور یادداشت
بلندشتر Aepycamelus Aepycamelus Alticamelus hharder.jpg میوسن بلندقامت، گردن انحنادار، پاهای پینه‌دار شتری. این جانور ۱۵.۵ میلیون سال پیش می‌زیسته و قدی به بلندای حدود ۳ متر داشته‌است.
شترچهره Camelops Camelus hesternus Sergiodlarosa.jpg پلیوسن-پلیستوسن بزرگ‌جثه با پاهای واقعاً شتری، وضعیت کوهان شترچهره نامعلوم است.
موش‌گوزن فلوریدا Floridatragulus اوایل میوسن گونه‌ای عجیب از شتر با پوزه‌ای دراز.
لاماچهره Eulamaops پلیستوسن از آمریکای جنوبی
لامای سربزرگ Hemiauchenia میوسن-پلیستوسن یک سرده لاماگون در آمریکای شمالی و جنوبی.
کلان‌شتر Megacamelus میوسن-پلیستوسن بزرگ‌ترین گونه از شتران.
بزرگ‌پینه‌پا Megatylopus Megatylopus.jpg میوسن-اوایل پلیستوسن از شتری‌های بزرگ آمریکای شمالی
تیزانگشت Oxydactylus Oxydactylus longipes.jpg اوایل میوسن قدیمی‌ترین عضو خانواده «شتر زرافه‌ای».
دیرین‌لاما Palaeolama پلیستوسن یک سرده لاماگون در آمریکای شمالی و جنوبی.
علف‌خواردد Poebrotherium Poebrotherium.jpg الیگوسن این گونه‌ها از شتر در بدبوم‌های رودخانه سفید جای آهو و غزال را گرفتند.
پیشین‌شتر Procamelus Procamelus.jpg میوسن نیای غول‌پینه‌پا که منقرض شده و شتری‌های امروزی.
پیشین‌پینه‌پا Protylopus اواخر ائوسن قدیمی‌ترین عضو خانواده شتران.
باریک‌آسیاب Stenomylus Stenomylus.jpg اوایل میوسن شتر آهومانند کوچک که گله‌های بزرگی در دشت‌های بزرگ آمریکا تشکیل می‌داد. دندان آسیاب این جانور باریک بوده‌است.
غول‌پینه‌پا Titanotylopus Camelidae - Titanotylopus.jpg میوسن-پلیستوسن بلندقامت، کوهان‌دار، و دارای پاهای واقعاً شتری

شتر سوری که تازه کشف شده هنوز رسماً توصیف نشده‌است.

منابع[ویرایش]

  1. Stevens, Christine (2003) [1989]. Tin Mosques and Ghan Towns: A History of Afghan Camel Drivers in Australia. ISBN 0-9581760-0-0.
  2. Baldi, R. & Wheeler, J. (2008). Vicugna vicugna. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Retrieved on 3 January 2009
  • Clutton-Brock, Juliet (1987). A Natural History of Domesticated Mammals. p. 208. ISBN 0-521-34697-5.
  • Franklin, William (1984). Macdonald, D., ed. The Encyclopedia of Mammals. New York: Facts on File. pp. 512–515. ISBN 0-87196-871-1.
  • Savage, RJG, & Long, MR (1986). Mammal Evolution: an illustrated guide. New York: Facts on File. pp. 216–221. ISBN 0-8160-1194-X.