رفقای خوب (فیلم)

رفقای خوب Goodfellas
پوستر فیلم رفقای خوب
کارگردان	مارتین اسکورسیزی
تهیه‌کننده	ایروین وینکلر
نویسنده	مارتین اسکورسیزی نیکولاس پیلگی
بازیگران	رابرت دنیرو جو پشی لورن براکو پل سورویو
فیلم‌برداری	مایکل بالهاوس
تدوین	تلما شونمیکر
توزیع‌کننده	برادران وارنر
تاریخ انتشار	۱۹ سپتامبر، ۱۹۹۰، آمریکا
مدت زمان	۱۴۵ دقیقه
زبان	انگلیسی
صفحه در وب‌گاه IMDb

رفقای خوب (به انگلیسی:goodfellas) فیلمی به کارگردانی مارتین اسکورسیزی در نوع داستانی-جنایی و محصول سال ۱۹۹۰ کمپانی آمریکایی برادران وارنر است. این فیلم مقام ۱۴ را در نظرسنجی وب‌گاه IMDB داراست . فیلم، براساس کتابی به نام Wiseguy (اصطلاح عامیانه‌ای که به اعضای مافیا می‌گفتند.) نوشتهٔ نیکولاس پیلگی، گزارشگر جنایی نیویورک ساخته شده است. کتاب بر اساس زندگی واقعی هنری هیل، گانگستر سابق و خبر رسان اف بی آی نوشته شده است.

همچنین عنوان فیلم یعنی Goodfellas در واقع (در اصطلاح) به معنی "گانگستر ها" یا "مافیایی ها" میباشد. کلمه Goodfella مانند Wiseguy برای اشاره عامیانه به اعضای مافیا یا گانگسترهای دیگر استفاده میشود. با این وجود این فیلم در ایران با عنوان "رفقای خوب" شناخته میشود.

شناسنامه

• کارگردان: مارتین اسکورسیزی
• فیلم‌نامه‌نویس: نیکولاس پیلگی و مارتین اسکورسیزی بر اساس داستانی از نیکولاس پیلگی

دیگر عوامل

• فیلم‌برداری: مایکل بالهوس
• تدوین: جیمز کوای و تلما شونمیکر
• کارگردان هنری: ماهر احمد
• طراح لباس: ریچارد برونو

داستان

داستان بر اساس زندگی واقعی و رویدادهای حقیقی هنری هیل، گنگستر مخوف سابق را روایت می کند. هنری از کودکی آرزو داشته یک گانگستر شود به طوری که گانگستر شدن را از رئیس جمهور آمریکا شدن بهتر می دانست. هنری جوان بعنوان صرفاً یک پیشخدمت و راننده برای سازمان جنایی نزدیک محله‌شان در بروکلین به نام دارودستهٔ سیسرو، وارد گروه آنها شده و با کمک دو تن از دوستانش به نام‌های جیمی و هنری به طور رسمی وارد گروه می شود. هنری یک بار به جهت فروختن سیگار دستگیر می‌شود ولی در دادگاه هیچ حرفی از خانوادهٔ جنایی سیسرو نمی‌زند. سیسرو نیز در این فاصله قاضی دادگاه را همدست خود کرده و هنری آزاد می شود. او که نزد همه محبوبیت پیدا کرده، در انجام یک دزدی از یک فرودگاه شرکت می کند. بعد از ازدواج هنری با دختری به نام کارن، در ۱۱ جوئن سال ۱۹۷۰، او و تامی و جیمی یکی از رئیس‌های گروه جنایی دیگری را به نام بتس، می کشند و آن را در اطراف یک جاده دفن می کنند.

هنری سپس به مواد مخدر معتاد می‌شود و بعد از رابطه با معشوقه تازه‌اش جنیس و چندین دعوا با کارن، برای پس گرفتن پولی از قماربازی که باخته به فلوریدا اعزام می شود. اما فردی که آنها تهدید می کنند، خواهرش تایپیست اف بی آی از آب در می آید. هنری به همراه پالی و برادر فرد قمارباز و تمام افراد دیگر سیسرو، دستگیر می‌شود و بعد از اینکه همگی از زندان آزاد می شوند نقشه ای می ریزند تا بزرگترین سرقت تاریخ آمریکا (معروف به دستبرد لوفتانزا) را بکنند. (هر چند خود هنری در این دزدی نقشی نداشته و هیچ صحنه ای از خود این واقعیت تاریخی در فیلم نشان داده نمی‌شود.)

بعد از موفقیت دزدی بزرگ و کشتن کسانی که ردی از دزدی به جا گذاشته‌اند و یا در حین سرقت اشتباهاتی مرتکب شدند، هنری بدون مشورت با رئیسش پالی به کمک جیمی و تامی وارد کار مواد مخدر می‌شود و بعد از مدتی کار، تامی بعنوان سردستهٔ جدید گروه انتخاب می شود. اما در بعد از ظهر همان روز، توسط کسانی که به خاطر قتل بتس مامور شده‌اند، انتقامشان را از تامی می گیرند و او را ترور می کنند.

در حالی که تمامی اعضای سیسرو ترسیده‌اند و دیگر به هم اعتماد ندارند، هنری سر فروختن مواد مخدر، دستگیر می شود. دیگر کسی به او کمک نمی‌کند و بعد از ازادی موقتش، همه از جمله جیمی، قصد کشتن او و زنش را می کنند. وقتی او از پالی کمک می خواهد پالی هم به او پشت می کند. در چنین شرایطی هنری دست به دامان پلیس می‌شود و تمام افراد سیسرو، تمام کارهایی را که کردند و افرادی را که کشتند را لو می دهد و قاضی هم او را از حکم اعدام می بخشد و به نقطه ای دور تبعید می کند. این گونه است که هنری کسانی که خود را دوست او معرفی می کردند و در آخر قصد جان او را داشتند را برای این که، به جز تمام آن آزادی‌های گذشته، فقط بخواهد زنده بماند آن‌ها را به پلیس می فروشد ولی خود بقیه زندگیش را مثل یک شهروند معمولی می گذراند.

بازیگران

• رابرت دنیرو در نقش جیمی کانوی
• ری لیوتا در نقش هنری هیل
• جو پشی در نقش تامی دوویتو
• لورن براکو در نقش کارن هیل
• پل سورویو در نقش پل سیسرو
• چاک لاو در نقش موریس کسلر
• فرانک دیلئو در نقش تادی سیسرو
• فرانک سیورو در نقش فرانکی کاربن
• تونی دارو در نقش سونی بانز
• فرانک وینسنت در نقش بیلی بتز

افتخارات

جوایز اسکار

• برنده اسکار بازیگر نقش مکمل برای جو پشی
• نامزد اسکار بهترین فیلم
• نامزد اسکار بازیگر نقش رن برای لورن براکو
• نامزد اسکار کارگردانی برای مارتین اسکورسیزی
• نامزد اسکار تدوین برای تلما شونمیکر
• نامزد اسکار فیلم‌نامهٔ اقتباسی برای نیکولاس پیلگی و مارتین اسکورسیزی
• برنده رکورد اور 3 جایزه مهم بهترین کارگردانی و بهترین فیلم منتقدان و بهترین فیلم تماشاگران جشنواره ونیز برای اسکورسیزی
• برنده رکورد آور 3 جایزه بهترین فیلم، کارگردانی و فیلمنامه مراسم بافتا برای اسکورسیزی

منتقدین

منتقدین فیلم را بسیار ستایش کردند و از رفقای خوب به عنوان تنها نمونه متمایز گنگستری از پدرخوانده که این فیلم را به چالش میکشید نام بردند. راجر ایبرت بزرگترین منتقد معاصر آمریکایی به این فیلم چهار ستاره داد و آن را بهترین فیلم جنایی تاریخ سینما معرفی کرد. مجلهٔ توتال دومین مجله مهم و پرفروش سینمایی برتانیا فیلم رفقای خوب را بهترین فیلم تمام دوران نامیده است و فیلم در دیگر مجله معروف سینمای دنیا امپایر در میان لیست ۵۰۰ فیلم برتر تاریخ سینما، جایگاه ششم را بدست آورده است. فیلم در وبسایت مهمترین منبع و مرجع نقدهای منتقدین سینما بر فیلم گوجه فرنگی‌های گندیده آمار فوق العاده 97 درصد را بدست آورده است و وبسایت معروف سینمایی Insidemovies آن را بهترین فیلم دهه ۱۹۹۰ آمریکا معرفی کرده است. همچنین موسسه فیلم آمریکا مهمترین و معتبر ترین مرجع انتخاب بهترین های تاریخ سینما، در سال ۲۰۰۷ و در میان لیست صد فیلمش که در این لیست ۱۰ فیلم برتر ۱۰ ژانر معرفی می شوند، رفقای خوب را دومین فیلم گانگستری برتر تاریخ بعد از پدرخوانده معرفی کرده است. در مجموع رسانه ها، رفقای خوب را یکی از میراث اصلی تاریخ سینما معرفی کرده‌اند. به عقیدهٔ بسیار از مجلات سینمایی، رفقای خوب بهترین اثر مارتین اسکورسیزی است.

نکاتی در بارهٔ فیلم

• این فیلم موسیقی متن جدایی برای خود ندارد و موسیقی متن آن از مجموع چند آهنگ که توسط اسکورسیزی انتخاب شده‌اند تشکیل شده است. با این حال، فیلم بر روی کتاب صوتی عرضه شده است.
• محل فیلمبرداری فیلم کاملاً حقیقی است. از جمله رستوران سیسرو و خانهٔ کودکی هنری هیل همگی در مکان‌های واقعی فیلمبرداری شده‌اند.
• جو پشی به هنگام گرفتن جایزه فقط گفت : این جایزهٔ من بود...ممنونم. این یکی از کوتاه‌ترین نقل قول‌های تاریخ اسکار است و وقتی دلیل این حرف کوتاه را از پشی پرسیدند او گفت که هیچ جمله ای آماده نکرده بود چون فکر نمی کرد برنده شود.
• از سرقت بزرگ از بانک از مبلغ ۶۰۰۰۰ دلارع ۳۲۰۰ دلار به هنری هیل رسید.
• در فیلم رفقای خوب، شخصیت‌ها ۳۰۰ بار از کلمهٔ "f" استفاده می کنند که برای یک فیلم، بسیار زیاد است.
• رفقای خوب سه بار بر روی دی وی دی عرضه شد. یکی در همان سال ۱۹۹۰، یکی در سال ۲۰۰۰ و دیگری که به همراه بلو-ری در سال ۲۰۱۰ پخش شد.

منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی

• لیست ۵۰۰ فیلم برتر مجلهٔ امپایر
• گوجه فرنگی‌های گندیده
• بانک اطلاعاتی فیلم ها

پیوند به بیرون

• رفقای خوب (فیلم) در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)