حوای میتوکندریایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در ژنتیک انسانی، حوای میتوکندریایی به جدیدترین نیای مشترک تمام انسان های امروزی از طرف مادری می‌گویند. دی‌ان‌ای میتوکندری که همواره از مادر به فرزند منتقل می‌شود، در همهٔ انسان‌های امروزی به طور مستقیم از حوای میتوکندریایی به ارث رسیده است.

حوای میتوکندریایی همتای مؤنث آدم رنگین‌تن Y (که جدیدترین نیای مشترک از سمت پدری است) می‌باشد اما زمان زندگی این‌دو هزارها سال با هم متفاوت بوده‌است. معمولاً تخمین زده می شود که حوای میتوکندری حدود ۲۰۰۰۰۰ سال پیش [۱] و به احتمال زیاد در شرق آفریقا [۲] زندگی می کرده‌است. این همان زمانی است که گونه هومو ساپینس ساپینس (انسان دانای دانا یا همان انسان امروزی) در حال جدا شدن از دیگر گونه‌های انسانی بوده است.

به خاطر انتخاب طبیعی یا رانش ژنتیکی نیاکان مادری ممکن است به فردی واحد برسند، حوای میتوکندری مثالی از این پدیده است.

حوای میتوکندری خیلی زودتر از زمان هجرت از آفریقا که تصور می‌شود بین ۴۵،۰۰۰ تا ۹۵،۰۰۰ سال پیش رخ داده است، زندگی می‌کرده‌است.[۳] تعیین زمان زندگی 'حوا' ضربه بزرگی به این نظریه بود که نیاکان انسان‌های امروزی که گونه‌ای قدیمی‌تر از انسان مدرن بودند میلیون‌ها سال پیش از آفریقا خارج شده‌اند و در مناطق مختلف به نژادهای مختلف امروزی تکامل یافته‌اند. این تخمین زمانی با نظریه مخالف منطبق است که می‌گوید انسان مدرن نسبتاً به تازگی در آفریقا سرچشمه گرفته است و از آنجا پراکنده شده‌است و جاگزین جمعیت های انسانی "کهن" مانند نئاندرتالها شده‌است. فرضیه دوم در حال حاضر نظریه غالب است.

برداشت های نادرست در مورد حوای میتوکندریایی[ویرایش]

حوای میتوکندریایی تنها زن دوران خود نبوده است[ویرایش]

یکی از برداشت های نادرست در مورد حوای میتوکندریایی این است که چون نسل تمام زنان زندۀ دنیا از طرف مادری به او می رسد پس او تنها زن دوران خود بوده است. [۴][۵] بررسی های دی ان ای هسته ای نشان می دهد که جمعیت انسان های باستان هیچ گاه از چند ده هزار نفر کمتر نبوده است. سایر زنان هم عصر حوای میتوکندریایی نیز نوادگانی در بین انسان های امروزی دارند ولی در زنجیرۀ فرزندان هر یک از آنها تا به امروز حداقل یک مرد بوده است که این امر باعث قطع دی ان ای میتوکندری می شود که فقط از طریق مادر به فرزند می رسد. ولی بر خلاف این زنان، حوای میتوکندریایی را می توان مستقیماً از طرف مادری به تمام انسان های امروزی متصل نمود.[۴]

حوای میتوکندریایی هم زمان با آدم کروموزوم Y نمی زیسته است[ویرایش]

از دیگر برداشت های نادرست در مورد حوای میتوکندریایی این است که او هم زمان با آدم کروموزوم Y می زیسته است و شاید هم با او ملاقات یا آمیزش داشته است. آدم کروموزوم Y نیز همانند حوای میتوکندریایی در آفریقا می زیسته است ولی زمان حیات او بین ۵۰۰۰۰ تا ۸۰۰۰۰ سال پس از حوای میتوکندریایی بوده است.[۶]

حوای میتوکندریایی جدیدترین نیای مشترک انسان های امروزی نیست[ویرایش]

حوای میتوکندریایی جدیدترین نیای مشترک انسان های امروزی از طرف مادری است. به خاطر اینکه انتقال mtDNA از طرف مادری است، ردیابی نیاکان مادری کار نسبتاً ساده ای است. جدیدترین نیای مشترک انسان های امروزی را می توان حتی در ۵۰۰۰ سال اخیر یافت.[۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. دانشگاه لیدز -- تعیین زمان تاریخ مهاجرت انسان از طریق ساعت مولکولی
  2. سفری به ژنتیک -- پروژه Genographic
  3. Endicott, P; Ho, SY; Metspalu, M; Stringer, C (September 2009), "Evaluating the mitochondrial timescale of human evolution", Trends Ecol. Evol. (Amst.) 24 (9): 515–21, doi:10٫1016/j.tree.2009٫04٫006Check |doi= value (help), PMID 19682765 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Takahata, N (January 1993), "Allelic genealogy and human evolution", Mol. Biol. Evol. 10 (1): 2–22, PMID 8450756 ""
  5. Dawkins, Richard (2004), The ancestor's tale: a pilgrimage to the dawn of evolution, Boston: Houghton Mifflin, ISBN 0-618-00583-8 
  6. Mitochondrial Eve and Y-chromosomal Adam The Genetic Genealogist
  7. Rohde, DL; Olson, S; Chang, JT (September 2004), "Modelling the recent common ancestry of all living humans", Nature 431 (7008): 562–6, doi:10.1038/nature02842, PMID 15457259