بودجه

بودجه (واژه‌ای فرانسوی) است که به صورت عمومی به لیستی از تمامی درآمدها و هزینه‌ها اطلاق می‌گردد. هدف بودجه به طور خلاصه به شرح زیر است:

۱- پیش بینی درآمدها و مخارج

۲-مقایسه عملکرد واقعی و پیش بینی شده در بودجه در آینده.

بودجه برنامه مالی دولت برای یک سال مالی می‌باشد که شامل پیش بینی درآمدها و منابع تامین اعتبار و هزینه‌های یک دستگاه می باشد.

بوجه:به سندی که در آن دخل وخرج دولت در یک مدت معین پیش بینی و تصویب می گردد بوجه گفته می شود و اصولاً این مدت یک سال می باشدو به آن سنه مالی می گویند. بوجه دولتی:پیش بینی در آمد ها و بر آورد هزینه ها در مدت محدودی از زمان می باشد. (طرحی در بوجه برای یک مدت معین جهت تامین وپوشش هزینه ها) تعریف بوجه بر اساس قانون محاسبات عمومی: بودجه کل کشور برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش بینی در آمدها وسایر منابع تامین اعتبار و بر آورد هزینه ها برای انجام عملیاتی که منجر به نیل به اهداف وسیاست های قانونی می شود.

بودجه ریزی عملیاتی
نظام بودجه‌ریزی عملیاتی به عنوان یک نظام مدیریتی برای ارتقای کارایی و اثربخشی مصرف منابع سازمانی مورد توجه جدی دولت ها در سطوح ملی و محلی بوده است. در این نظام اعتبارات بودجه ای بر مبنای عملکرد واحدهای سازمانی در راستای تولید خروجی‌ها ( محصولات و خدمات ) یا همان اهداف کوتاه مدت و یا دستیابی به پیامدها و یا همان اهداف بلند‌مدت، تخصیص می یابد و بدین ترتیب سازمان به سمت افزایش شفافیت در نحوه مصرف منابع برای انجام فعالیت ها، تولید خروجی ها و دستیابی به اهداف و استراتژی ها و نیز پاسخگویی بیشتر سوق می یابد. بر اساس تعریفی که توسط صندوق بین المللی پول از بودجه‌ریزی عملیاتی عنوان شده است، بودجه‌ریزی عملیاتی عبارت است از: روشها و سازوکارهایی که ارتباط بین اعتبارات تخصیص یافته به دستگاه های اجرایی را با خروجی ها و پیامدهای آنها از طریق بکارگیری اطلاعات عملکردی در تخصیص منابع تقویت می سازد.

همانگونه که از این تعریف استنباط می شود 3 موضوع اساسی در یک نظام بودجه‌ریزی عملیاتی مشاهده می شود:

بودجه بر اساس عملکرد تخصیص می یابد.
بنابراین، ابتدا باید عملکرد سازمان مورد ارزیابی قرار گیرد تا مدیران بتوانند در قبال آن اعتبارات بودجه ای لازم را تخصیص دهند. 

بدیهی است همواره ارزیابی عملکرد بر مبنای یک هدف از پیش تعیین شده انجام می شود.
برای مثال در شهرداری ابتدا لازم است یک هدف کمی سالانه مانند تولید یک میلیون مترمربع فضای سبز تعیین و سپس به صورت دوره ای ارزیابی شود که عملکرد شهرداری
در تولید فضای سبز در قبال هدف از پیش تعیین شده به چه میزان بوده است. بنابراین برنامه ریزی ( تعیین اهداف کمی سالانه و چند ساله) و ارزیابی عملکرد بر
مبنای اهداف در نظام بودجه‌ریزی عملیاتی ضروری است.

   گروه مشاوران پنکو پس از یک پژوهش گسترده در زمینه ادبیات موضوع در دنیا و تجارب کشورهای موفق 

در استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی و نیز تسلط بر نرم افزارهای مطرح دنیا در زمینه محاسبه و مدیریت قیمت تمام شده و مدیریت عملکرد موفق شد

در سال 85 برای اولین بار در کشور مدل جامعی از نظام بودجه ریزی عملیاتی 

طراحی و به تایید صاحبنظران در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور سابق و نیز کمیسیون بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی برساند.
همچنین کتابی با عنوان مدل جامع نظام بودجه ریزی عملیاتی نیز در همان سال به چاپ رسید.