آمازیغی
نقشه سخنگویان به زبان بربری در آفریقای شمالی. |
|
| طوارق | تامزیقت مرکزی |
| تاریفیت | چونوآ |
| کابیلی | چااویا |
| تشلیحیت | بربر صحرایی |
آمازیغی یا زبان بِربِری (در بربری: ⵜⴰⵎⴰⵥⵉⵖⵜ، تامازیغت) یک زبان است که بیشتر در میان مردم قاره آفریقا بهویژه مراکش و الجزایر و به مقدار کمتر در لیبی و تونس و مالی و چند کشور دیگر گویشور دارد. ریشه این زبان ریشه آفریقا-آسیایی است. در سالهای اخیر طرفداران سازمان جهانی آمازیغ تلاشهای خود را منسجم تر نموده تا در کشورهای شمال آفریقا آنرا به عنوان زبان رسمی تعیین نماید. این تلاش با مخالفت گروههای اسلام گرا و سلفی و عربهای متعصب روبرو شده است. مراکش، لیبی(زمان قذافی)، الجزایر و مالی پذیرفته اند که آمازیغ در مدارس و مناطق بربر نشین رسمی باشد.بیشترین جمعیت آمازیغی در مراکش ساکن است.تقریبا نیمی از مردم زبان عربی را نمی فهمند. زبان آمازیغی دارای چند لهجه است، آمازیغ زبان کهن بومیان سفید شمال آفریقا و از گروه زبانهای فرعونی مصر است. اکثر مردمان مناطق کوهستانی شمال آفریقا آمازیغ هستند عربها مهاجرین قرون هفتم میلادی به بعد هستند مهاجرت عربها از عراق و شبه جزیره عربی به مصر و شمال آفریقا تا یکصد سال قبل بطور مستمر وجود داشته است.آمازیغ ها از نظر قومی به قوم بربر معروف هستند این قوم با قوم باربر یا بربر و هونها که ریشه مغولی دارند متفاوت است نژاد بربرهای شمال آفریقا سفید قفقازی و شبه اروپایی است. آنها زبان خود را آمازیغ می نامند ریشه و هویت این قوم و یا زبان مورد اختلاف است. زبان آنها پیوند با زبان مصر قدیم دارد و البته واژگان زیادی از کلمات هند و آرین در این زبان وجود دارد. آمازیغی دارای ۷ لهجه است
محتویات |
[ویرایش] لهجه های آمازیغی
- لهجة سوسیة (مراکش)
- [[لهجة قبائلیة (الجزائر)
- اللهجة الأمازیغیة الأطلسیة
- اللهجة الأمازیغیة الریفیة (المغرب)
- اللهجة الأمازیغیة الشاویة (الجزائر)
- اللهجة الأمازیغیة الطوارقیة (الجزائر). (لیبیا)، (مالی، النیجر، بورکینا فاسو)
- اللهجة النفوسیة (لیبیا)
- اللهجة الزناتیة (الجزائر، مراکش) بنا بر بعضی اسناد قبائل زناتیه و صنهاجه -مجوسی بوده و از بین النهرین و غرب ایران به شمال آفریقا آمده اند.
[ویرایش] تحولات اخیر
احمد دغرنی رئیس حزب امازیغی قبلا اعلام کرده بود که باید زبان آمازیغی سومین زبان رسمی مراکش باشد.[۱] فاطمه تبعمرانت، هنرمند امازیغی عضو پارلمان این کشور به جای استفاده از زبان عربی ترجیح داد تا محمد الوفا، وزیر پرورش ملی را با زبان مادری خود یعنی آمازیغی مخاطب قرار دهد. وزیر پرورش ملی پس از آن که سخنان فاطمه تبعمرانت نماینده پارلمان را فهمید در پاسخ وی گفت، از زمانی که آموزش زبان امازیغی آغاز شده (۲۰۰۳)، تا کنون ۵۴۵ هزار دانش آموز، زبان مادری خود را آموخته اند که این تعداد ۱۵ درصد از کل دانش آموزان دوره ابتدایی در ۴۰۰۰ مؤسسه آموزشی را تشکیل می دهند . وی افزود وزارت پرورش ملی هم اینک ۱۴ هزار آموزگار و استاد زبان امازیغی و ۳۰۰ ناظر پرورشی را به این منظور در استخدام دارد . احمد عصید پژوهشگر فرهنگ امازیغی به العربیه.نت گفت بکارگیری زبان امازیغی نیازمند تصویب مقررات ویژه ای به منظور زمینه سازی برای استخدام این زبان به عنوان زبان رسمی در کنار زبان عربی در مغرب است . [۲]
[ویرایش] منابع
- پیشینه بربرها یا آمازیغ ها[۳]
Wikipedia contributors، "Berber languages،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berber_languages&oldid=237568697 (accessed September ۱۷، ۲۰۰۸).
[ویرایش] پیوند به بیرون
- پیشینه بربرها یا آمازیغ ها[۴]
- Early Christian history of Berbers
- Emazighen
- Amuddu n-Umsiggel - a philosophical Berber story
- Interview with Karl-G. Prasse (source)
- Libyamazigh Page about Libyan culture with Tamazight language section.
- Tifinagh
- Ancient Scripts
- Ennedi
- Tawiza
- Berber
- Interview with Rachid Aadnani on the Amazigh issue
- Algerian Dardja Online Dictionary: contains many Tamazight terms
- Imyura Kabyle site about literature
[ویرایش] فرانسوی
- Berber Research Center (INALCO، Paris) Articles and maps of high scientific value for a large audience
