پرش به محتوا

یونوسفر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
لایه‌های جو
جریان‌های الکتریکی در یون‌کره
رفتار امواج رادیویی در برخورد با لایه یون‌کره

یونوسفر (به انگلیسی: Ionosphere) که یون‌کره و یون‌سپهر هم نامیده شده، در بالاترین لایهٔ اتمسفر جای دارد.[۱] یونوسفر بخش یونیزه شده از جو بالایی زمین است که از حدود ۴۸ کیلومتر (۳۰ مایل) تا ۹۶۵ کیلومتر (۶۰۰ مایل) ارتفاع دارد.[۲] این لایه پرتوهای خطرناک فرابنفش و پرتو ایکس خورشید را ربوده و مانند سقفی از ورودشان به زمین پیشگیری کرده تا زندگی بر روی سیاره زمین ممکن شود.[۳] همچنین به دلیل محیط الکتریکی موجود در یونوسفر از این لایه برای بازتاب امواج رادیویی به پیرامون زمین استفاده می‌شود.[۴][۵] اگر این لایه به هر دلیلی دچار اختلال گردد، تأثیرات بسیاری بر زمین می‌گذارد و زیستن را مختل می‌کند.[۶]

در اوایل سال ۱۸۳۹، کارل فریدریش گاوس، ریاضیدان و فیزیکدان آلمانی، فرض کرد که یک ناحیهٔ رسانای الکتریکی در جو می‌تواند تغییرات مشاهده‌شده در میدان مغناطیسی زمین را توضیح دهد. شصت سال بعد، گولیلمو مارکونی نخستین سیگنال رادیویی آن سوی اقیانوس اطلس را در ۱۲ دسامبر ۱۹۰۱، در سینت جانز، نیوفاندلند (که اکنون در کانادا قرار دارد) با استفاده از یک آنتن ۱۵۲٫۴ متری (۵۰۰ فوتی) که بر روی یک بادبادک نصب شده بود، دریافت کرد.[۷] ایستگاه فرستنده در پولدهو، کورن‌وال، از یک فرستندهٔ جرقه‌ای برای تولید سیگنالی با فرکانس تقریبی ۵۰۰ کیلوهرتز و قدرتی ۱۰۰ برابر بیشتر از هر سیگنال رادیویی که قبلاً تولید شده بود، استفاده کرد. پیام دریافتی سه نقطه بود، کد مورس برای حرف S. برای رسیدن به نیوفاندلند، سیگنال باید دو بار از یونوسفر بازتاب شود. با این حال، دکتر جک بلروز بر اساس کارهای نظری و تجربی این موضوع را رد کرده است؛[۸] امّا مارکونی یک سال بعد به ارتباطات بی‌سیم فرا اقیانوسی در گلیس بی، نوا اسکوشیا دست یافت.[۹]

منابع

[ویرایش]
  1. https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/ionosphere
  2. https://www.nasa.gov/mission_pages/sunearth/science/atmosphere-layers2.html
  3. https://www.swpc.noaa.gov/phenomena/ionosphere
  4. https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/0906/0906.1280.pdf
  5. https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/earth-ionosphere
  6. https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F0-306-48211-8_9
  7. Marconi, Guglielmo (January 2002). "Wireless telegraphic communication". Resonance. 7 (1): 95–101. doi:10.1007/bf02836176. ISSN 0971-8044.
  8. John S. Belrose, "Fessenden and Marconi: Their Differing Technologies and Transatlantic Experiments During the First Decade of this Century بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۱-۲۳ توسط Wayback Machine". International Conference on 100 Years of Radio, 5–7 September 1995.
  9. Belrose, John S.; Bucci, O. M.; Pelosi, G.; Selleri, S. (2004). "Marconi and the History of Radio". IEEE Antennas and Propagation Magazine. 46 (2): 130. Bibcode:2004IAPM...46b.130B. doi:10.1109/MAP.2004.1305565.