کیلان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کیلان
کِلون
کشور  ایران
استان تهران
شهرستان دماوند
بخش بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۲۹۸۱ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۶۷۱ متر
تابلوی خوش‌آمد به شهر

کیلان (به تاتی: کلون) نام شهر کوچکی واقع در بخش مرکزی شهرستان دماوند در استان تهران ایران است.

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این شهر براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۲۹۸۱ نفر (۹۰۲ خانوار) شامل ۱۵۴۴ مرد و ۱۴۳۷ زن می‌باشد[۱] جمعیت کیلان در سال ۱۳۸۵ برابر با ۳۰۳۸ نفر بوده است.

زبان[ویرایش]

تاتی زبان مادری مردم کیلان است.[۲] همچنین ساکنین دیگر شهرهای شهرستان (مانند شهر دماوند و آبسرد) را هم تات‌ها تشکیل می‌دهند که اصلی‌ترین و قدیمی‌ترین ساکنان شهرستان دماوند می‌باشند.[۳][۴][۵]

امامزاده‌های منطقه کیلان[ویرایش]

۱-امامزاده زین العابدین بن عقیل در محله کوهان که محوطه سازی اطراف آن کمک‌های سازمان اوقاف و میراث فرهنگی و کمک‌های مردمی را می‌طلبد.

۲- زیارتگاه بی بی خدیجه در فاصله ۲۰۰ متری شرق امامزاده زین العابدین بن عقیل در محله کوهان که بنای آن کاملاً به صورت متروکه درآمده و نیاز به بازسازی دوباره می‌باشد.

۳- امامزاده یعقوب در محله کردر که بنای اولیه آن به کلی از بین رفته و لازم است که به کمک سازمان میراث فرهنگی و اداره اوقاف و مردم و مسوولین شهر، بنایی مناسب در محل این امامزاده احداث شود.

۴- امامزاده عیسی، بنای این امامزاده بسیار ساده و ابتدایی است. ساختمان امامزاده و محوطه اطراف آن نیاز به بازسازی اصولی دارد ودر آنجا که در روز عاشورا جمعیتی بالغ بر ۳۰ هزار نفر از منطقه کیلان، لومان و زان واچونک و مغانک و نقاط دیگر به این محل روی می‌آورند، ساختمان جدید امامزاده و توسعه و زیباسازی محیط اطراف آن بسیار مهم به نظر می‌رسد.

۵- امامزاده‌ها سید فخرالدین و سید جلال الدین در محله ساران، این دو امامزاده به شکل بسیار غریبانه‌ای در نقطه‌ای از ساران قرار دارد. بازسازی و ساماندهی محوطه اطراف این دو امامزاده لازم است که در دستور کار اداره میراث فرهنگی و اوقاف و مردم قرار گیرد.

۶- امامزادگانی که در روستاهای اطراف منطقه کیلان وجود دارد و هر کدام از ارزش و اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و هر کدام نیاز به توجه سازمانهای مسوول دارند.

بناهای تاریخی منطقه کیلان[ویرایش]

مهمترین آثار و ابنیه تاریخی کیلان عبارتند از:

  1. تپه‌های باستانی با محوطه‌های تاریخی که در واقع قلعه و دژهایی می‌باشند که در درون سلسله اساطیر کیلان و در عصر مادها بر روی تپه‌ها و خاکریزهای مصنوعی بنا گردیده و در طی دوره اول جنگ‌های آشور و ماد به کلی ویران شده‌اند.
  2. مسجد جامع کیلان :این مسجد بین ۸۵۰ تا ۱۲۰۰ سال قدمت تاریخی دارد و به قولی بنا به فرمان امام حسن عسگری و به سبک مساجد دوره اولیه اسلامی بنا گردیده است. نمای دخلی این مسجد از نظر معماری و گچ بری‌های سر در و محراب آن قابل توجه است. در داخل این مسجد ،۱۵ ستون قطور به نام فیل پایه وجود دارد که بر ارزش و اعتبار این بنا می‌افزاید. در سال ۱۳۶۸، اداره کل میراث فرهنگی استان تهران به منظور حفظ این اثر ارزشمند و جلوگیری از تخریب احتمالی به ویژه ریزش و سقوط پوشش سقف و بام نسبت به مرمت آن اقدام نمود. این اقدامات شامل افزایش ارتفاع بنا از داخل و برداشت و تعویض پوشش بنا و ایجاد پوشش شیروانی به جای پوشش چوبی و گلی آن می‌باشد.
  3. حسینیه کیلان :بنای اولیه این حسینیه جزء نخستین حسینیه‌هایی است که بعد از وقایع کربلا، در ایران ساخته شد. این ساختمان تاکنون سه بار تجدید بنا شده است.
  4. حمام‌های تاریخی مثل حمام عمادین، شمس، علی جمال و چندین خانه تاریخی.
  5. امامزاده‌های موجود در محله‌های کوهان، زیارت وساران.
  6. آثار تاریخی موجود در روستاهای پراکنده مجاور کیلان.

صنایع دستی و محلی منطقه کیلان[ویرایش]

در گذشته ریسندگی و بافندگی به شیوه سنتی آن بخش از فعالیت اقتصادی این ناحیه بود. صدها کارگاه کوچک ریسندگی و بافندگی و صنایع وابسته به آن در کیلان فعالیت داشت و پارچه‌هایی در طرح‌ها و رنگ‌هایی مختلف با کیفیت بسیار عالی در همین کارگاه‌های کوچک تولید و مازاد آن در نقاط دیگر به فروش می‌رسید. با گذشت زمان، به علل بالا رفتن قیمت مواد اولیه و ورود پارچه‌های رنگارنگ و عدم حمایت دولت از صنایع داخلی، این کارگاه‌های کوچک اما بسیار با ارزش رفته رفته رونق گذشته خود را از دست داده به طوری که تعداد انگشت شماری از این کارگاه‌ها به صورت فعال باقی مانده است. مهمترین صنایع دستی این منطقه عبارتند از:حوله حمام، حوله دست و صورت، چادر شب، سفره، پارچه‌ها ی مخصوص بقچه لباس و معدودی کارگاه بافت قالی و قالیچه.

سوغات منطقه کیلان[ویرایش]

سوغات منطقه کیلان شامل آبنبات، نان محلی، نان شیرمال و توتک، هسته قیسی، لب لبو، قیسی، حوله حمام و حوله دست و صورت است که مسافران به عنوان سوغاتی به همراه می‌برند.

مدارس[ویرایش]

دومین مدرسه در سطح شهرستان دماوند و یا دوازدهمین مدرسه در استان تهران حدود ۸۰ سال قبل در کیلان تأسیس گردید و نیز بخش فرهنگی کیلان از سال ۱۳۷۷ کار خود را آغاز کرد. ۵ دبستان پسرانه و دخترانه، چهار مجتمع شبانه‌روزی راهنمایی و دبیرستان (هم پسرانه و هم دخترانه) ویک مدرسه راهنمایی عادی در سطح شهر کیلان مشغول فعالیت و در سطح روستاهای مجاور فقط مدرسه ابتدایی دایر است.

بیش از ۹۸ درصد مردم کیلان باسوادند و بیش چند هزار نفر از افراد تحصیل کرده این منطقه که به نقاط دیگر مهاجرت کرده‌اند دارای درجات تحصیلی لیسانس، فوق لیسانس، دکترا و دکترای تخصصی هستند و یا در رشته‌های مختلف دارای مهارت‌ می‌باشند.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]