ژئوپارک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گردشگران در ژئوپارک جزیره قشم

ژئوپارک منطقه‌ای است که در آن، میراث زمین شناختی آن ناحیه، با مدیریتی دقیق و دائمی حفظ و نگهداری می‌شودو با وسعت کافی که مرزهای آن به وضوح مشخص شده و چندین پدیده بارز زمین‌شناسی در محدوده آن قرار گرفته باشد. این محدوده باید بتواند در توسعه اقتصادی جوامع پیرامون خود نقش مؤثری ایفا نماید. ژئوپارک ممکن است علاوه بر پدیده‌های زمین‌شناسی از آثار تاریخی، بوم‌شناسی، باستان‌شناسی و میراث فرهنگی و طبیعی دیگر برخوردار باشد. برای اطلاعات بیشتر محمد ابراهیم لاریجانی مجموعه مقالات نقش ژئوپارک ها در توسعه گردشگری منتشر شده در سال 1386 [۱][۲]

تعاریف[ویرایش]

ژئوپارک طبق تعریف یونسکو گستره‌ای است با مرزهای کاملاً آشکار و پهنه کافی که دربرگیرنده چند پدیده زمین‌شناسی کمیاب و برجسته بوده و در آن گستره جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی ارزشمند نیز یافت شود. این گستره باید از برنامه‌های مدیریت گسترش و بهره‌برداری و طرح‌های حفاظتی برخوردار باشد و توان بالا بردن سطح اقتصادی جامعه محلی و جلب همکاری‌های مردمی را دارا باشد.محمد ابراهیم لاریجانی مجموعه مقالات نقش ژئوپارک ها در توسعه گردشگری منتشر شده در سال 1386 افزون بر تعریف رسمی یونسکو می‌توان گفت: «ژئوپارک محدوده‌ای است که ویژگی اصلی آن وجود ژئوسایت‌های پر اهمیت، طبیعت و محیط زیست غنی، ویژگی‌های فرهنگی جذاب و از همه مهم تر مشارکت و حضور فعال جامعه محلی در برنامه‌های توسعه، حفاظت و پایداریست.»[۳]

ژئوپارک در جهان[ویرایش]

ثبت محدوده‌هایی تحت حفاظت و مشخص برای گردشگری با عنوان ژئوپارک در دنیا از سال ۲۰۰۰ میلادی رواج دارد و تاکنون بیش از هشتاد ژئوپارک در دنیا به ثبت فهرست ژئوپارک‌های جهانی یونسکو رسیده‌است. در حال حاضر چین اولین کشور آسیایی است که بیشترین تعداد ژئوپارک جهانی و ملی دارد. ژئوپارک جزیره قشم اولین ژئوپارک ایران و خاورمیانه است.

ژئوپارک در ایران[ویرایش]

بطورکلی اکثر مناطق تحت حفاظت چهارگانه کشور قابلیت تیدیل به ژئوپارک ملی دارند و تعداد ۵۰ پتانسیل برای ژئوپارکهای آتی کشور پیش‌بینی شده‌است. محمد ابراهیم لاریجانی مجموعه مقالات نقش ژئوپارک ها در توسعه گردشگری منتشر شده در سال 1386 هنوز در میان پژوهشگران مختلف مفاهیم مربوط به ژئوسایت و ژئوپارک مبهم مانده‌است درحالیکه ژئوپارک معنای وسیعتری از ژئوسایت دارد.[۴]

در اطلس توانمندی‌های ژئوپارک و ژئوتوریسم ایران، امری‌کاظمی ۲۲ منطقه را در ایران به عنوان مناطق پیشنهادی برای معرفی و ثبت تحت عنوان ژئوپارک به تفصیل معرفی کرده است.[۵]

ژئوپارک ملی جلفا و ژئوپارک جهانی جلفا-ارسباران در شمال استان آذربایجان شرقی درمنطقه جلفا دومین محدوده پیشنهادی رسمی کشور به سازمان یونسکو است که شناسایی وپیشنهاد اولیه آنها توسط بهرام نکوئی صدری در سال ۱۳۸۷ انجام شده‌است.[۶]

ژئوپارک قشم[ویرایش]

نخستین ژئوپارک خاورمیانه در جزیره قشم به عضویت شبکه جهانی ژئوپارکهای ملی تحت‌حمایت یونسکو درآمده‌است.[۷]

خروج ژئو پارک قشم از فهرست یونسکو[ویرایش]

در دی ماه سال ۱۳۹۱، خبرگزاری مهر گزارش داد که ژئو پارک قشم، به دلیل ناتوانی مدیران سازمان منطقه آزاد قشم در انجام معیارهای ثبت جهانی ژئوپارک از فهرست یونسکو خارج شد.[۸]

پرونده بازگشت ژئوپارک قشم به منظور بازگشت به شبکه جهانی ژئوپارک‌ها آذرماه سال ۱۳۹۴ و پس از اقدام‌های مختلف به منظور حل مشکلات مطرح شده به یونسکو ارسال شد. در صورت نبود نقص، این پرونده تا شهریور ۹۵ برای طرح و اضافه شدن به ۱۱۲ ژئوپارک جهان آماده می‌شود.[۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. آشنایی با جزیره قشم، جغرافیای طبیعی، نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم
  2. تاج بخش، سحرناز، «ژئوپارک‌ها، چشم انداز چهار بیلیون ساله زمین از فراز فرداها»، ماهنامه علوم زمین و معادن، شماره ۴، سال ۱۳۸۵، ص ۱۶.
  3. ع. ر. امری کاظمی، 1391، اطلس میراث زمین شناختی ایران
  4. حاج علیلو ب و نکوئی صدری ب (۱۳۹۰) ژئوتوریسم، تهران- انتشارات دانشگاه پیام نور کشور
  5. ع. امری‌کاظمی، 1388، اطلس توانمندی‌های ژئوپارک و ژئوتوریسم ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور
  6. نکوئی صدری ب (۱۳۸۸) مبانی زمین گردشگری با تأکید برایران انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)
  7. آشنایی با جزیره قشم، جغرافیای طبیعی، نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم
  8. نخستین ژئو پارک خاورمیانه در قشم سرانجام از فهرست یونسکو خارج شد
  9. ارسال پرونده ژئوپارک قشم به یونسکو برای بازگشت به شبکه جهانی . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]

پیوند به بیرون[ویرایش]