نمودار هرتسپرونگ-راسل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نمودار هرتسپرونگ راسل (به انگلیسی: Hertzsprung-Russell diagram) (یا نمودار H-R) نموداری است که رابطه‌ای بین قدر مطلق, درخشندگی, رده‌بندی، و دمای موثر ستارگان به دست می‌دهد. این نمودار در سال ۱۹۱۰ و توسط اینار هرتس‌اشپرونگ و هنری نوریس راسل ایجاد شده است.

در آغاز قرن بیستم، اینار هرتسیرونگ و هنری نوریس راسل، به یک طریق، با حذف کردن فاصله در نورانیت، یعنی بر مبنای قدر مطلق، نموداری از یک گروه از ستارگان تهیه کردند. آن ها با تعیین کردن یک محور به عنوان دما و محور دیگر به عنوان قدر مطلق، دریافتند که نقاط نشانگر ستارگان در این نمودار، در یک نوار باریک جای می گیرند. این نوار، رشته اصلی خوانده می شود. در این نمودار دیده می شود که اکثرا، ستارگان نورانی تر، داغ ترند و ستارگان کم نورتر، سردتر. تعدادی از ستارگان، نورانی تر از آن ستارگان رشته اصلی هستند که همان دما را دارند. از این رو، این ستارگان استثنایی را غول می نامند و ستارگان باز هم نورانی تر از آن ها به ابرغول مشهورند. برخی از ستارگان نیز کم نورتر از آن ستارگان رشته اصلی هستند که همان دما را دارند. این ستارگان، کوتوله های سفید هستند. آن ها بسیار کوچکند و اندازه سیارات را دارند.

نمودار[ویرایش]

نمودار هرتسپرونگ راسل کشیده شده توسط ریچارد پول که شامل ۲۲٬۰۰۰ ستاره نزدیک فهرست شده توسط ابرخس است.خورشید در رشته اصلی جای دارد

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نمودار هرتسپرونگ-راسل موجود است.