میرزا صالح شیرازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
میرزا محمد صالح شیرازی
ملیت ایرانی
شناخته‌شده برای ناشر نخستین روزنامه در ایران (روزنامهٔ کاغذ اخبار) ۲۵ محرم ۱۲۵۳
نقش‌های برجسته روزنامه‌نگار و سفرنامه‌نویس
والدین حاج باقر کازرونی


میرزا محمد صالح شیرازی از نخستین دانش‌آموختگان ایرانی در اروپا و ناشر روزنامهٔ کاغذ اخبار، نخستین روزنامه در ایران است. وی فرزند حاج باقر کازرونی و متولد کازرون است.[۱][۲]

میرزا صالح در ۱۰ جمادی‌الثانی ۱۲۳۰ (۱۹ آوریل ۱۸۱۵) به اتفاق چهار نفر دیگر، به فرمان عباس میرزا نایب‌السلطنه و وزیر او میرزا عیسی قائم‌مقام برای تحصیل از تبریز به انگلستان فرستاده شد. پس از یادگیری زبان‌های انگلیسی و فرانسوی و تاریخ و طبیعیات و آموختن فن چاپ و حکاکی در ۲ شوال ۱۲۳۴ به ایران بازگشت. در این فاصله سفرنامه خود را نوشت.[۳] او در سفرنامه خود اشاره‌ای به آموختن زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و لاتین می‌کند. میرزا صالح شیرازی در بازگشت به ایران، دستگاه چاپی را که با خود به ایران‌آورده بود در تبریز به کار انداخت. همچنین روزنامهٔ کاغذ اخبار، نخستین روزنامهٔ ایرانی را با چاپ سنگی و به خط نستعلیق در تهران به چاپ رساند.[۴]

میرزاصالح در ضمن یکی از داستانهای سفرنامۀ خود اشاره می کند که بوسیله بعض رجال خیر‌اندیش وارد انجمن فراماسون‌ها شده است. او خود در دو جای سفرنامه خود که به خط اوست باین موضوع تصریح کرده است؛ او تاریخ پنجشنبه بیستم رجب مطابق سیزدهم ماه مه ۱۲۳۳ هجری قمری می‌نویسد: «… چون مدتها بود که خواهش دخول مجمع فراموشان را داشته فرصتی دست نمی‌داد تا اینکه مستر‌پارس، استاد اول فراموشان را دیده که داخل به محفل آنها شده باشم و قرارداد روزی را نمودند که در آنجا روم… روز ۲۰ رجب مطابق ۱۳ می‌ به همراه مستر پارس و «دارسی» داخل به فراموشخانه گردیده شام خورده در ساعت یازده مراجعت کردم. زیاده ازین درین باب نگارش آن جایز نیست…»[۵]

منابع[ویرایش]

  1. «میرزا صالح شیرازی؛ پیشگام تجددخواهی»(فارسی)‎. jamejamonline، ۲۶ آذر ۱۳۸۸. 
  2. «اولین روزنامه در ایران از زبان مؤسس آن»(فارسی)‎. 
  3. طباطبایی، جواد. تأملی دربارهٔ ایران، جلد نخست، دیباچه‌ای بر نظریهٔ انحطاط ایران. چاپ پنجم. تهران: نشر نگاه معاصر، ۱۳۸۵. ۲۶۵. شابک ‎۹۶۴-۹۳۵۷۹-۱-۲. 
  4. طباطبایی، جواد. تأملی دربارهٔ ایران، جلد نخست، دیباچه‌ای بر نظریهٔ انحطاط ایران. چاپ پنجم. تهران: نشر نگاه معاصر، ۱۳۸۵. ۲۶۷. شابک ‎۹۶۴-۹۳۵۷۹-۱-۲. 
  5. «میرزا صالح شیرازی اولین فراماسون ایرانی»(فارسی)‎. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • تاریخ و تحول روزنامه‌نویسی فارسی در ایران، دکتر سید غلام نبی احمد، سخن عشق شماره ۱۸
  • بررسی زمینه‌های تاریخی ورود افکار و اندیشه‌های نوین به ایران، محمود کریمی، روزنامه رسالت، ۲۶/۸/۸۸
  • میرزا رضا شیرازی و کاغذ اخبار، علی کریمیان، گنجینه اسناد، شماره ۲۹ و ۳۰، بهار و تابستان ۱۳۷۷
  • ضرورت توجه به نقش پنهان فراماسونری در تحولات تاریخ معاصر ایران، موسی حقانی، سایت موسسه مطالعات تاریخ معاصر.