سانتریول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از میانک (زیست‌شناسی))
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زیست‌شناسی سلولی
The centrosome
Centrosome (numbers version).svg
اجزائی که اغلب در یک سنتروزوم (میان‌تن) یافت می شوند:
  1. سانتریول (میانک)
  2. سانتریول مادر
  3. سانتریول دختر
  4. پایانه‌های دور
  5. زائده‌های دور
  6. زائده‌های نیمه دور
  7. پایانه‌های نزدیک
  8. میکروتوبول (ریزلوله) های سه‌گانه
  9. تارهای اتصال‌دهنده
  10. ریزلوله‌ها (میکروتوبول‌ها)
  11. مواد پیرامون مرکز

در زیست سلولی، سانتریول یا میانک اندامکی است که عمدتاً از پروتئین هایی به نام توبولین تشکیل شده است.[۱] سانتریول ها در بسیاری از سلول های یوکاریوتی یافت می شوند. یک جفت سانتریول که در محاصره توده ماده چگالی به نام ماده پیرامون مرکز (PCM) قرار داشته باشد، تشکیل ساختاری به نام سنتروزوم (میان‌تن) را می دهد.[۱]

سانتریول‌ها در تمام سلول های یوکاریوتی حضور ندارند، به عنان مثال در مخروطیان (پینوفیت‌ها)، گیاهان گل‌دار (انژیوسپرم‌ها) و بسیاری از قارچ ها غایب اند و تنها در گامت های نر سنگ‌خزه‌تباران (کاروفیت‌ها)، خزه‌تباران (بریوفیت‌ها)، گیاهان آونددار بدون دانه، سرخس نخلی (سیکادها) و شجرالمعبد (ژنگو) ها حضور دارند.[۲][۳]

سانتریول‌ها اغلب از نه دسته میکروتوبول های سه‌گانه که به صورت استوانه ای آرایش یافته اند تشکیل شده اند. مواردی که از این ساختار انحراف پیدا کرده اند شامل این موارد می شود: رویان خرچنگ‌ها و مگس سرکه (دروزوفیلا ملنوگاستر) با نه جفت میکروتوبول، سلول های اسپرم کرم الگانس (Caenorhabditis elegans) و جنین اولیه آن با نه میکروتوبول تکین.[۴][۵]

عملکرد اصلی سانتریول ها در تولید مژک طی اینترفاز و استر و دوک طی تقسیم سلولی می باشد.

اندامک‌های درون یاخته جانوران: (۱) هستک (۲) هسته (۳) ریبوزوم (رناتن) (۴) وزیکول (۵) شبکه آندوپلاسمی خشن (۶) دستگاه گلژی (۷) چارچوب یاخته (سیتواسکلتون) (۸) شبکه آندوپلاسمی صاف (۹) میتوکندری (راکیزه) (۱۰) کریچه (واکوئل) (۱۱) سیتوپلاسم (درون‌یاخته) (۱۲) لیزوزوم (کافنده‌تن) (۱۳) میانک (سنتریول)

تاریخچه[ویرایش]

ادوارد ون بندن سنتروزوم (میان‌تن) ها را اولین بار در ۱۸۸۳ مشاهده کرد.[۶] در ۱۸۹۵، تئودور بووری این اندامک را "سنتروزوم" نامید.[۷][۸] الگوی تکثیر سانتریول اولین بار توسط اتین دو هارون و جوزف جی. گال در ۱۹۵۰ بدست آمد.[۹][۱۰]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Eddé, B; Rossier, J; Le Caer, JP; Desbruyères, E; Gros, F; Denoulet, P (1990). "Posttranslational glutamylation of alpha-tubulin". Science. 247 (4938): 83–5. Bibcode:1990Sci...247...83E. doi:10.1126/science.1967194. PMID 1967194.
  2. Quarmby, LM; Parker, JD (2005). "Cilia and the cell cycle?". The Journal of Cell Biology. 169 (5): 707–10. doi:10.1083/jcb.200503053. PMC 2171619. PMID 15928206.
  3. Silflow, CD; Lefebvre, PA (2001). "Assembly and motility of eukaryotic cilia and flagella. Lessons from Chlamydomonas reinhardtii". Plant Physiology. 127 (4): 1500–1507. doi:10.1104/pp.010807. PMC 1540183. PMID 11743094.
  4. Delattre, M; Gönczy, P (2004). "The arithmetic of centrosome biogenesis" (PDF). Journal of Cell Science. 117 (Pt 9): 1619–30. doi:10.1242/jcs.01128. PMID 15075224.
  5. Leidel, S.; Delattre, M.; Cerutti, L.; Baumer, K.; Gönczy, P (2005). "SAS-6 defines a protein family required for centrosome duplication in C. elegans and in human cells". Nature Cell Biology. 7 (2): 115–25. doi:10.1038/ncb1220. PMID 15665853.
  6. Wunderlich, V. (2002). "JMM - Past and Present". Journal of Molecular Medicine. 80 (9): 545–548. doi:10.1007/s00109-002-0374-y. PMID 12226736.
  7. Boveri, T. Ueber das Verhalten der Centrosomen bei der Befruchtung des Seeigel-Eies nebst allgemeinen Bemerkungen über Centrosomen und Verwandtes. Verh. d. Phys.-Med. Ges. zu Würzburg, N. F., Bd. XXIX, 1895. link.
  8. Boveri, T. (1901). Zellen-Studien: Uber die Natur der Centrosomen. IV. Fischer, Jena. link.
  9. Wolfe, Stephen L. (1977). Biology: the foundations (First ed.). Wadsworth. ISBN 9780534004903.
  10. Vorobjev, I. A.; Nadezhdina, E. S. (1987). The Centrosome and Its Role in the Organization of Microtubules. International Review of Cytology. 106. pp. 227–293. doi:10.1016/S0074-7696(08)61714-3. ISBN 978-0-12-364506-7. PMID 3294718.. See also de Harven's own recollections of this work: de Harven, Etienne (1994). "Early observations of centrioles and mitotic spindle fibers by transmission electron microscopy". Biol Cell. 80 (2–3): 107–109. doi:10.1111/j.1768-322X.1994.tb00916.x. PMID 8087058.