لوله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Hastelloy Monel Inconel Incolloy Pipes and Tubes.jpg

لوله استوانه‌ای توخالی است که از آن برای انتقال یا نگهداری سایر مواد استفاده می‌کنند. لوله‌ها می‌توانند از مواد مختلفی مثل آهن، فولاد، پلیمر، شیشه و ... ساخته شوند.

انواع لوله[ویرایش]

لوله‌ها را می‌توان به انواع مختلف از نظر جنس، کاربرد و نحوه اتصالات دسته بندی نمود. لوله‌هایی که در سیستم آبرسانی و فاضلاب مورد استفاده قرار می‌گیرد به شرح ذیل می‌باشد.

لوله‌های گالوانیزه[ویرایش]

لوله‌های گالوانیزه خود به دو دسته تقسیم می‌شوند: لوله‌های فولادی گالوانیزه و لوله‌های آهنی گالوانیزه این دو نوع در بازار به لوله‌های آهنی سفید معروفند و عموماً بین این دو فرقی گذاشته نمی‌شود، در صورتیکه لوله‌های فولادی گالوانیزه در مقایسه با نوع آهنی آن سبک تر و براق تر هستند .

لوله‌های فولادی گالوانیزه[ویرایش]

این نوع لوله‌ها گاهی برای تخلیه فاضلاب لوازم بهداشتی کوچک به کار برده می‌شود ولی مورد استفاده اصلی آنها برای تهویه است. جنس این لوله‌ها از فولاد نرمی است که در ساختن آن ورقه فولاد را با فشار داخل قالب عبور داده درز آن را جوش می‌دهند و سپس آنها را جهت افزایش مقاومت در برابر اسیدها و زنگ زدگیها در یک وان آبکاری روی اندود (گالوانیزه) می‌کنند. این نوع لوله‌ها نسبت به نوع آهنی در برابر اسیدها مقاومت کمتری دارند و کلیه اسیدهایی که برای چدن مضر می‌باشند فولاد گالوانیزه را هم خراب می‌کنند.

لوله‌های آهنی گالوانیزه[ویرایش]

جنس این لوله‌ها از آهن سفید نورد شده است که درز آن توسط دستگاه‌های درز جوش بهم جوش داده می‌شود و سپس لوله را در فلز روی مذاب فرو می‌برند. به همین علت آنها را لوله‌های با درز نیز می‌گویند. این نوع لوله‌ها از رنگ تیره و خاکستریشان شناخته می‌شوند؛ و عموماً به دو صورت سبک و متوسط تولید می‌شوند.
کلیه لوله‌های فولادی و آهنی گالوانیزه در شاخه‌های ۶ متری و دو سر دنده با قططر ۱/۲ اینچ تا ۸ اینچ تولید می‌گردند. قر این لوله‌ها معمولاً‌قطر اسمی است که بزرگتر از قطر داخلی و کوچکتر از قطر خارجی است. همچنین در بازار این لوله‌ها را بر اساس نمره می‌شناسند. لوله‌های گالوانیزه نیز به وسیله دنده پیچی به یکدیگر وصل و توسط مواد مناسب آب بندی می‌شوند.

نکته :

  • از اتصال این لوله‌ها به روش جوشکاری باید پرهیز نمود زیرا بر اثر حرارت ناشی از جوشکاری و سوختن روکش گالوانیزه (آلیاژ روی) دود غلیظ و سفیدی تولید می‌شود که محیط کار را آلوده می‌نماید و تنفس آن ایجاد مسمومیت کرده و موجب آسیب دیدن دستگاه تنفسی می‌شود .

لوله‌های چدنی[ویرایش]

جنس این لوله‌ها از چدن ریخته گری است و بر حسب نوع کاربرد آنها انواع و مقدار آلیاژ، شکل و طول لوله، نوع اتصالات آنها با هم متفاوت هستندو اغلب در سیستم لوله کشی فاضلاب استفاده می‌شوند.
لوله‌های چدنی که در سیستم لوله کشی فاضلاب به کار می‌رود :
الف) سرتوپی (یک سرتوپی – دو سرتوپی)
ب) دو سر تخت

نکته :
لوله‌های چدنی با سرتوپی و سرتخت به ترتیب لوله‌های بوشن دار و بدون بوشن نیز نامیده می‌شوند.

مزایای لوله‌های چدنی[ویرایش]

  1. در برابر فشار وارده به جداره‌های خارجی دارای مقاومت و استحکام خوبی هستند.
  2. فرسودگی این لوله‌ها کمتر از لوله‌های فلزی است.
  3. می‌توان براحتی از دستگاه تراکم هوا جهت باز کردن و رفع گرفتگی لوله استفاده نمود.
  4. قیمت لوله‌های چدنی نسبت به لوله‌های آهنی ارزانتر است.

معایب لوله‌های چدنی[ویرایش]

  1. نصب لوله‌های چدنی نسبت به لوله‌های آهنی کنتدتر انجام می‌شود .
  2. لوله‌های چدنی به علت تاثیر مواد شیمیایی موجود در فاضلاب زنگ می‌زنند و جلوگیری از زنگ زدگی آنها میسر نمی‌باشد .
  3. داشتن وزن زیاد قطعات و کثر اتصالات و در نتیجه زیاد پیوند از معایب دیگر لوله‌های چدنی می‌باشد.

طریقه اتصال لوله‌های چدنی[ویرایش]

اتصال لوله‌های چدنی توپی دار با استفاده از کنف و سرب انجام می‌گیرد و اتصال لوله‌های چدنی دو سر تخت به کمک واشر لاستیکی و بست مخصوص انجام می‌شود.

روش اتصال لوله‌های چدنی توپ دار[ویرایش]

۱- ابتدا بایستی بدنه لوله واتصالات از نظر سالم بودن تست شود و نحوه آزمایش از طریق زدن ضربات آرام چکش امکان‌پذیر است. چنانچه لوله شکسته باشد یا حتی دارای ترک مویی حزیی باشد صدای ضربات به صورت بم که اصطلاحاً صدای «مرده چدن» نام دارد شنیده می‌شود .

نکته :
صدای برخاسته از برخورد ضبات چکش به لوله سالم طنین دار می‌باشد و همژنین قسمت مادگی بایستی در جهت جریان قرار گیرد.

۲- پس از اینکه لوله‌ها در یک امتداد به صورت هم محور در داخل یکدیگر قرار داده شدند کنف مخصوص بایستی با استفاده از قلم و چکش در طوقه مطابق شکل متراکم شود. لازم است ذکر شود کنف مورد استفاده به دو روش دو رشته‌ای و سه رشته‌ای بافته می‌شود و کنف بافته شده بایستی متناسب با قطر لوله‌های اتصالی بوده و فضای بین نر و مادگی را تا عمق ۵/۲ سانتی‌متری لبه مادگی پر نماید. ۳- سرب مذاب که قبلاً توسط چراغ کوره‌ای یا کوزه ذوب تهیه شده با ملاقه مطابق شکل داخل طوقه ریخته می‌شود. چنانچه محل پیوند به صورت کاملاً عمودی و سرتوپی رو به بالا باشد نیازی به کمربند سرب ریزی نیست اما اگر محل پیوند افقی یا مایل یا سرتوپی رو به پایین باشد استفاده از کمربند سرب ریزی ضروری است و باید با استفاده از کمربندهای نخ سوز یا لاستیکی یا فلزی یا گل رس با ایجاد مسیر سرب ریزی عمل سرب ریزی را انجام داد. ۴- بعد از تمام مراحل فوق وقتی سرب سرد شد آن را باید با استفاده از قلم سرب کوبی و چکش به طور آهسته کوبید تا مواد لازم حتی الامکان به داخل اتصال برود. روش اتصال لوله‌های چدنی سر تخت :

  1. ابتدا باید واشر لاستیکی را از طوقه فولادی خارج کرده و سالم بودن آن را بررسی نمود .
  2. واشر لاستیکی را در انتهای قطعه اول لوله مورد اتصال قرار داده به طوریکه رگه برجسته میانی واشر به لبه انتهایی لوله مماس باشد .
  3. قسمت آزاد واشر لاستیکی را به پایین برگردانده تا رگه برجسته میانی روی لبه انتهایی لوله قرار گیرد .
  4. قطعه دوم مورد اتصال را وارد واشر لاستیکی نموده به طوریکه لبه آن روی رگه برجسته میانی قرار گیرد. سپس باید قسمت برگردانیده شده واشر را به حالت اول خود درآورد.
  5. بست نگهدارنده فولادی را باز رده جهت سهولت بسته شدن سطح داخلی آن را کمی چرب نموده و طوقه را در محل خود و بر روی واشر لاستیکی قرار داده و پیچها را در محل خود باید بتدریج سفت نمود.

لوله‌های پلاستیکی[ویرایش]

لوله‌های پلاستیکی که در تاسیسات آب و فاضلاب بکار برده می‌شوند عبارتند از:

  1. لوله‌های پلاستیکی پی وی سی (PVC – مخفف پلی و نیل کلراید)
  2. لوله‌های پلاستیکی (PE مخفف پلی اتیلن)
  3. لوله‌های پلاستیک ABS (مخفف اکریلونیتریل، بوتادین و استیرن)
  4. لوله‌های پلاستیک PP (مخفف پلی پروپلین)
  5. لوله‌های پلاستیکی CPVC (مخفف کلرینیتد پلی و نیل کلراید)
  6. لوله‌های پلاستیکی PB (مخفف پلی بوتیلن)

مزایای لوله‌های PVC[ویرایش]

  1. اتصال لوله و قطعات آن بسیار آسانتر و سریعتر از سایر لوله‌ها انجام می‌شود.
  2. در نصب روکار احتیاجی به رنگ آمیزی ندارند.
  3. دارای وزن سبک هستند و به راحتی در بین سقف کاذب و مکانهایی که دسترسی بدان مشکل است نصب می‌شود.
  4. در مقایسه با لوله‌های دیگر قطر خارجی کمتری داشته و به راحتی در داخل دیوار جاسازی و اجرا می‌شود.
  5. در برابر مواد شیمیایی از مقاومت بالایی برخوردار هستند.


مزايا و معایب لوله هاي pvc pvc مزاياي لوله هاي


1- اتصال لوله و قطعاتآن بسيار آسانتر و سريعتر از ساير لوله ها انجام مي شود . 2- در نصب روكار احتياجيبه رنگ آميزي ندارند . 3- داراي وزن سبك هستندو به راحتي در بين سقف كاذب و مكانهايي كه دسترسي بدان مشكل است نصب مي شود. 4- در مقايسه با لولههاي ديگر قطر خارجي كمتري داشته و به راحتي در داخل ديوار جاسازي و اجرا مي شود. 5- در برابر موادشيميايي از مقاومت بالايي برخوردار هستند .

معايب لوله هاي pvc

1- لوله هاي پي وي سيخشك در برابر سرما بسيار حساس و شكننده مي باشند . 2- لوله هاي پي وي سي دربرابر حرارت زياد فرم و استحكام خود را از دست مي دهند . 3- به علت قدرت مقاومتكم جداره اين نوع لوله ها بايستي از فنر لوله بازكني براي گرفتگي مجراي لوله هااستفاده نمود . 4- در برار نيروهايخارجي داراي مقاومت كمتري هستند .

نكته : لوله هاي فاضلاب pvc از نوع خشك دردو نوع فشار ضعيف به رنگ خاكستري و متمايل به آبي و فشار قوي به رنگ خاكستري روشنتوليد مي شوند . كاربرد لوله هاي pvc فشار ضعيف درلوله كشي تهويه آب باران و اتصال براي آب باران بالكنها و لوله هاي اتصالي توالتهااست اما كاربرد لوله هاي pvc فشار قوي درسيستمهاي فاضلاب ساختمان به عنوان لوله هاي عمودي و جمع آوري كننده و لوله تخليهاصلي فاضلاب است [۱]

معایب لوله‌های PVC[ویرایش]

  1. لوله‌های پی وی سی خشک در برابر سرما بسیار حساس و شکننده می‌باشند.
  2. لوله‌های پی وی سی در برابر حرارت زیاد فرم و استحکام خود را از دست می‌دهند.
  3. به علت قدرت مقاومت کم جداره این نوع لوله‌ها بایستی از فنر لوله بازکنی برای گرفتگی مجرای لوله‌ها استفاده نمود.
  4. در برار نیروهای خارجی دارای مقاومت کمتری هستند.

لوله های پلی اتیلن: ساخته شده از پلاستیک

مزاياي لوله هاي پلي اتيلن مقاومت در برابر خوردگي گالوانيكي مقاومت در برابر پوسيدگي، سايش و ضربه خاصيت انعطافپذيري مناسب خاصيت جمعشوندگي سبكي وزن مقاومت عالي در برابر زمين لرزه و رانش زمين قابليت اتصال بسيار محكم، بدون نشتي و در عين حال انعطافپذير مقاومت بالا در برابر اشعه فرا بنفش خورشيد دارا بودن خصوصيات هيدروليكي بسيار مناسب هزینه پایین تعمیر و نگهداری

1- مقاومت لوله پلی اتیلن در برابر خوردگي گالوانيكي

اين خصوصيت در واقع مهمترين عامل استفاده از اين لوله‌ها در دريا مي‌باشد چرا كه تركيب هوا و آب، خصوصا آب دريا، براي لوله‌هاي فلزي متعارف بسيار خورنده است. شايان ذكر است خوردگي گالوانيكي لوله‌هاي پلي‌اتيلن تقريبا صفر است. 2- مقاومت در برابر پوسيدگي، سايش و ضربه اين خاصيت به همراه خصوصيت قبلي عامل افزايش قابل توجه عمر مفيد اين لوله‌ها نسبت به لوله‌هاي و ديگر مي‌باشد. به عنوان نمونه ميتوان به طرحي اشاره كرد كه در سال 1996 در كشور عمان و براي گروه Shell اجرا شده است. با اجراي اين پروژه 19 كيلومتر خط لوله كربن-استيل كه در اثر خوردندگي شديد از بين رفته بود، با لوله هاي پلي اتيلن از گريد PE 100 (Water/ Crude) تعويض گرديد. در اين طرح با توجه به شرايط محيطي عمر كاري لوله هاي پلي اتيلني حداقل 15 سال در نظر گرفته شده است. از سال 1996 تاكنون هيچگونه نقيصه و نشتي در اين لوله ها گزارش نشده است در حاليكه دوره كاركرد مفيد لوله هاي فولادي در همان شرايط، حداكثر 2 سال بوده است. 3- خاصيت انعطافپذيري مناسب اين خاصيت باعث سهولت نصب اين لوله ها و نياز به كاربرد اتصالات كمتر مي‌گردد .شعاع مجاز خمش لوله پلي اتيلن به طور متوسط 20 برابر قطر خارجي آن مي باشد. 4- خاصيت جمعشوندگي (Collapsibility) بسيار بالا در راستاي لوله 5- سبكي وزن اين لوله ها نسبت به لوله هاي فولادي داراي وزن بسيار كمتري بوده، در نتيجه حمل و نقل و انبار نمودن آنها آسانتر بوده و با هزينه كمتري انجام مي‌شود. 6- مقاومت عالي در برابر زمين لرزه و رانش زمين با توجه به ميزان ضريب كشش بالا در مواد پلي اتيلن و استحكام كافي در برابر فشار ضربه‌اي، لوله هاي پلي اتيلن بهترين مقاومت را در برابر ارتعاشات زمين لرزه و جابجايي لايه هاي خاك نشان مي‌دهند. به عنوان مثال در اطلاعات خسارات وارد بر لوله پلي اتيلني در اثر زلزله کوبه ژاپن میزان خسارات صفر بوده است. 7- قابليت اتصال بسيار محكم، بدون نشتي و در عين حال انعطافپذير جوش لب به لب يا الكتروفيوژن) اين اتصال قوي به وسيله جوشكاري يا اتصال از طريق فلنج و حاصل می‌گردد ( 8- مقاومت بالا در برابر اشعه فرا بنفش خورشيد 9- دارا بودن خصوصيات هيدروليكي بسيار مناسب به علت سطح داخلي كاملا صاف و صيقلي، اين لوله ها در مقايسه با لوله هاي ديگر از افت اصطحكاكي بسيار كمتري برخوردار بوده، در نتيجه در بسياري اوقات براي عبوردادن دبي مشخصي از سيال، در مقايسه با ساير انواع لوله ها خصوصا وقتي طول خط لوله زياد است. موضوع فوق در مقايسه با لوله هاي فولادي، ( قطر كمتري خواهند داشت ) بسيار برجسته مي‌باشد، چرا كه در لوله‌هاي فولادي جهت پوشش داخلي معمولا از يك لايه سيماني استفاده مي‌شود كه اين لايه علاوه بر كاهش سطح مقطع موثر لوله باعث افزايش زبري گشته، افت فشار بالاتري ايجاد مي‌گردد. تامين لوله‌هاي فولادي با قطر بالاتر به تنهايي مي‌تواند بسياري از اختلاف هزينه‌ها خريد لوله را پوشش دهد. 10 - هزينه پايين تعمير و نگهداري به دليل خصوصيات مناسب لوله هاي پلي اتيلني، معمولا اين لوله ها در يك بازه زماني طولاني نياز به تعمير ندارند و در صورت نياز به تعمير، اين كار با هزينه پايين امكانپذير خواهد بود. اين در حالي است كه تعمير لوله- هاي فولادي با مشكلاتي همراه بوده ( و بالطبع با هزينه بالايي انجام ميشود ). از جمله عدم امكان تعمير پوشش لوله در بستر دريا

[۲]

  1. http://parseeh.ir/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA.html
  2. http://parseeh.ir/index.php/using-joomla/extensions/components/content-component/article-categories/81-demo/slides/97-shaper-zaara