عید پاک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
عید پاک
IVANOV YAV HRISTA MARI1.jpg
نگارهٔ رستاخیز مسیح
نوعفرهنگ مسیحیی
اهمیتجشن رستاخیز مسیح
جشن‌هامراسم مذهبی، جشن، تزئین تخم‌مرغ عید پاک و هدیه دادن
مراسمنماز، sunrise service و Easter Vigil
تاریختعیین از روی تقویم
مرتبط بهپسح، Septuagesima, Sexagesima, Quinquagesima، سه‌شنبه اعتراف، چهارشنبه خاکستر، دوشنبه پاک، چله روزه، روزه بزرگ، یکشنبه نخل، هفته مقدس، پنج‌شنبه فرمان، آدینه نیک، و شنبه مقدس که به عید پاک ختم می‌شود، عروج عیسی، عید پنجاهه، یکشنبه تثلیث، و جشن یادبود شام آخر مسیح که پس از آن می‌آید.

شمایلی از سده ۱۶ مربوط به مذهب ارتودکس روسی که در آن رستاخیز عیسی مسیح ترسیم شده‌است.

عید پاک (به فرانسوی: Pâques) یکی از روزهای تعطیل در یکشنبه‌ای از ماه مارس یا آوریل است. مسیحیان بر این باورند که در این روز عیسی مسیح پس از اینکه به صلیب کشیده شده بود دوباره زنده شده و برخاست و از این رویداد به‌عنوانِ رستاخیز مسیح یاد می‌کنند.[۱]

عید پاک در پایان هفتهٔ مقدسی است که عیسی وارد اورشلیم می‌شود و توسط سربازان رومی دستگیر و پس از تحمل مصائب و سختی‌ها بر فراز تپه گلگتا در اورشلیم مصلوب می‌شود. زمان این عید، برخلاف سایر اعیاد و مراسم، ثابت نیست و هر سال میان ۲۲ مارس (۲ فروردین) تا ۲۵ آوریل (۵ اردیبهشت) تغییر می‌کند و بدین گونه محاسبه می‌شود که اولین یکشنبه بعد از ماه کاملی که پس از اعتدال بهاری باشد، عید پاک است.

بزرگترین عید مسیحیان

برای مسیحیان، عید پاک با رستاخیز و قیام مسیح پیوند خورده‌است. طبق انجیل عهد جدید، عیسی مسیح دو روز پیش از روز فصح به صلیب کشیده شد، و روز سوم، در یکشنبه‌ای که ماه به حالت قرص تمام بود، از قبر برخاست، چهل روز در زمین زندگی کرد و بعد به آسمان رفت. مسیحیان نخستین، که در جامعه‌ای یهودی می‌زیستند، جشن رستاخیز پیشوای خود را همزمان با مراسم عید فصح برپا می‌کردند. در سال ۳۲۵ و پس از آن که مسیحیت توسط دولت روم دین رسمی شناخته شد، پدران کلیسا، عید قیام مسیح را از عید فصح یهود جدا کردند، و آن را با روایات مسیحی هماهنگ ساختند. بدین ترتیب اولین یکشنبه بعد از برآمدن ماه کامل پس از رسیدن خورشید به برج حمل را روز قیام دانستند، که می‌تواند میان دوم فروردین تا پنجم اردیبهشت (۲۲ مارس تا ۲۵ آوریل) قرار گیرد.

در این روز مؤمنان برای نماز و عبادت به کلیسا می‌روند، و به همراه دیگران سرودها و اوراد دینی می‌خوانند.

شام آخر

شامگاه پنجشنبه عیسی حواریون را فرا خواند تا با او شام بخورند. در این مهمانی، او به آنها نان و شراب عرضه کرد، سپس برای آنها سخنرانی کرد و خبر داد که به زودی دستگیر خواهد شد. پس از پایان شام، بر اساس روایات یکی از حواریون، به نام یهودای اسخریوطی، مخفیانه به نزد حاکمان رومی رفت و در ازای پولی ناچیز مخفیگاه مسیح را به آنها لو داد و زمینه دستگیری او را فراهم کرد. در پایان شب، وقتی حواریون به بستر خواب رفتند، مسیح با دو تن از یارانش به بالای کوه زیتون رفت و به مناجات پرداخت و دانست که عقوبتی سخت در انتظار اوست. سحرگاه جمعه، آدینه نیک سربازان رومی مسیح را در موضعی به نام باغ جتسمانی دستگیر کردند و به مقر فرماندهی بردند. حاکمان رومی اورشلیم، به تحریک رؤسای کهنه و مشایخ قوم یهود، مسیح را پس از شکنجه و آزار فراوان، واداشتند که صلیبی سنگین را بر روی دوش تا بالای تپه گلگتا حمل کند. به این مناسبت جمعه نیک روز سوگواری است. پیروان کلیسا در این روز معمولاً از خوردن گوشت پرهیز می‌کنند. در این روز هم سبزی‌خواری و هم سبزه‌کاری توصیه شده‌است. روز شنبه را که روز خاکسپاری مسیح است، اهل کلیسا به عبادت و تأمل و خویشتن‌داری برگزار می‌کنند. مسیحیان در روز شنبه مقدس معمولاً به خانه‌تکانی، خرید، آشپزی و تدارک بساط روز عید پاک مشغول هستند. مطابق روایت، در سومین روز پس از تصلیب، یاران و نزدیکان مسیح سپیده دم به مدفن او رفتند تا جسد را تدفین کنند، اما عیسی را نیافتند و دانستند که به سوی خداوند رفته‌است.

آداب و رسوم

روزهای یکشنبه و دوشنبه در همه خانه‌ها جشن برگزار می‌شود، که با شادمانی، بزم و می‌گساری همراه است. از مهم‌ترین غذاهای عید پاک گوشت بره است و در بسیاری از کشورها وعدهٔ اصلی غذای یکشنبه عید پاک را تشکیل می‌دهد که اشاره به بره خدا دارد.[۲] از رسوم بسیار رایج در عید پاک همچنین درست کردن کیک پاسکا، رنگ کردن تخم مرغ و خوردن آن است. در طول چلهٔ روزه از مصرف تخم‌مرغ و برخی مواد دیگر خوراکی پرهیز می‌شود، ولی مرغ‌ها در این مدت تخم گذاشتن را متوقف نمی‌کنند، بنابراین برای جلوگیری از خراب شدن در پایان روزه باید سریع مصرف شوند.[۳] گذشته از آن تخم‌مرغ خود سمبل زایش و جاودانگی است.[۴] در برخی از کشورهای اروپای مرکزی و آمریکای شمالی عید پاک با خوردن تخم‌مرغ و ژامبون جشن گرفته می‌شود به این دلیل که خوک سمبل شانس در دورهٔ پیش از مسیحیت اروپا بوده‌است.[۲] خوک معمولاً در ابتدای پائیز سلاخی، پرورده و دودی شده و منبع مهم تغذیه در طول زمستان است؛ ژامبون تا ابتدای بهار ماندگاری دارد.[۵]

روز عید پاک به ویژه بچه‌ها تخم مرغ‌های رنگین را، که خرگوش در گوشه و کنار باغ پنهان کرده، پیدا می‌کنند و با لذت می‌خورند. رنگ کردن تخم‌مرغ، سنتی دیرین است، و احتمالاً اشاره به هنر رنگرزی عیسی مسیح دارد که جامه‌ها را به هر رنگی که می‌خواست درمی‌آورد. چنان‌که خاقانی هم در در قطعاتی به آن اشاره کرده‌است:

عیسی به حکم رنگرزی بر مصیبتشنزدیک آفتاب لباس سیاه برد

یا در جایی دیگر:

عیسی از معجزه برسازد رنگاو چه محتاج به نیل و بقم است

نگارخانه

جستارهای وابسته

پیوند به بیرون

منابع

  1. «ناگفته‌هایی از عید پاک (قسمت اول) :: پژوهشی پیرامون مسیحیت». maseeh.ir. ۱ فروردین ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "Easter foods: history & symbolism". foodtimeline.org. 10 January 2015.
  3. Anthony Mcroy (17 February 2010). "How the Fast of Lent Gave Us Easter Eggs". christianitytoday.com.
  4. "Egg symbolism". foodtimeline.org. 6 January 2015.
  5. "Why is ham traditionally eaten on Easter". todayifoundout.com. 20 March 2015.

http://www.bbc.co.uk/persian/arts/