سهیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
سهیل
Canopus.jpg
تصویری از سهیل توسط اکسپدیشن ۶
اطلاعات رصدی
مبدأ J2000      اعتدال J2000
صورت فلکی شاه‌تخته
بعد 06h 23m 57.1099s[۱]
میل ‏۴۴٫۳۷۸″۴۱′‎−۵۲°

°

قدر ظاهری (ع) −۰٫۷۲
مشخصات
نوع طیف F0 Ia
شاخص رنگ U−B ۰٫۰۴
شاخص رنگ B−V ۰٫۱۵
نوع متغیر None
اخترسنجی
سرعت شعاعی (Rv)۲۰٫۵[۱] ک.م./ث
حرکت خاص (μ) بعد: ۱۹٫۹۹[۱] mas/yr
میل: ۲۳٫۶۷[۱] mas/yr
اختلاف‌منظر (π)۱۰٫۴۳ ± ۰٫۵۳ mas
فاصله۳۱۰ ± ۲۰ سال نوری
(۹۶ ± ۵ پارسک)
قدر مطلق (MV)−۵٫۵۳
جزئیات
شعاع۶۵ R
درخشندگی۱۳۶۰۰ L
گرانش سطحی (log g)۱٫۵۰ cgs
درجه حرارت۷٬۳۵۰ کلوین
فلزینگی۹۰% Sun
نام‌گذاری‌های دیگر
Suhel, Suhail, Suhayl, Alpha Carinae, HD ۴۵۳۴۸, HR ۲۳۲۶, CD−۵۲°914, FK5 245, SAO ۲۳۴۴۸۰, HIP 30438, GC ۸۳۰۲
ارجاعات پایگاه‌های داده
سیمباداطلاعات

ستارهٔ سُهَـیل (به انگلیسی Canopus)، با نام باستانی پَرَک ، اَگَست و گلاویژ(کوردی) درخشان‌ترین ستارهٔ صورت فلکی شاه‌تخته در نیمکره جنوبی آسمان است. سهیل پس از شباهنگ دومین ستارهٔ پرنور آسمان شب است که البته در مدارهای شمالی قابل دیدن نیست. برای نمونه در شهر تهران تنها یک درجه از افق بالا می‌آید و بعد از حدود ۳ ساعت غروب می‌کند و در شهری مانند بندرعباس نیز بعد از حدود ۶ ساعت بعد از طلوع قابل مشاهده می‌شود. برای دیدن آن باید به مناطق با عرضهای جغرافیایی پایین‌تر سفر کرد، دلیل ورود نام این ستاره به فرهنگ فارسی به شکل ضرب‌المثل همین کم پیدا بودن آن است. ستاره سهیل یک ابرغول سفید است و با ۹ جرم خورشیدی و قطر ۷۰ برابری خورشید از نزدیکترین نامزدهای ابرنواختر به‌شمار می‌رود. این ستاره در فاصله 310 سال نوری از زمین قرار دارد و درخشندگی آن حدود ۱۰۰۰۰ برابر خورشید تخمین زده شده.[۲]

موقعیت ستاره سهیل در صورت فلکی شاه‌تخته

سهیل نامی عربی بوده و در کاربرد به معنای «درخشان» است. نام‌های ایرانی و کوردی این ستاره پرک ، اگست و نام کوردی گلاویژ است.[۳] در کشورهای اسلامی از واژهٔ سهیل برای نام‌گذاری پسران استفاده می‌شود.

قدیمیان دربارهٔ آن می‌گفتند که ستاره‌ای است در جانب جنوب که اهل یمن نخست آن را می‌بینند و با برآمدن آن میوه‌ها می‌رسند.[۳]

خواجه عمید لوبکی گوید


طاسک مه شکسته شد بر سز پای هر مهی

غور محیط بسته شد گرد ستاره پرک


سنائی می‌گوید:

در دیار تو نتابد آسمان هرگز سهیلگر همی باید سهیلت، قصد کن سوی یمن

و فردوسی می‌گوید:

ز سر تا بپایش گلست و سمنبه سرو سهی بر سهیل یمن

برای یونانیان باستان و نیز رومیان قدیم ستارهٔ سهیل ستاره‌ای ناشناخته بود ولی در مصر باستان، و ناواهو که این ستاره را «ما یی بی زو» می‌خوانند ستاره‌ای شناخته بود. ایرانیان و عرب‌ها در ستاره‌شناسی در دوران اسلامی از نام سهیل از بیش از ۱۴ سده پیش برای این ستاره استفاده کرده‌اند.

در ادبیات فارسی «ستاره سهیل شدن» به عنوان ضرب‌المثل استفاده می‌شود و بدین معناست که فرد کم‌پیدا است و به آسانی پیدا نمی‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ "Database entry for Canopus", SIMBAD, Centre de Données astronomiques de Strasbourg Retrieved on 2008-02-05.
  2. http://www.haftaseman.ir/webdb/article.asp?id=675
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ لغت‌نامهٔ دهخدا، سرواژهٔ سهیل.