زارچ

مختصات: ۳۱°۵۹′۲۷″شمالی ۵۴°۱۳′۵۶″شرقی / ۳۱٫۹۹۰۸۶۶۳۳°شمالی ۵۴٫۲۳۲۱۲۴۳۳°شرقی / 31.99086633; 54.23212433
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
زارچ
کشور ایران
استانیزد
شهرستانیزد
بخشزارچ
سال شهرشدن۱۳۴۲
مردم
جمعیت۱۱٬۶۹۱ نفر (۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱٬۱۸۵ متر
اطلاعات شهری
شهردارابوالقاسم نصیری
شناسهٔ ملی خودرو ایران
زارچ بر ایران واقع شده‌است
زارچ
روی نقشه ایران
۳۱°۵۹′۲۷″شمالی ۵۴°۱۳′۵۶″شرقی / ۳۱٫۹۹۰۸۶۶۳۳°شمالی ۵۴٫۲۳۲۱۲۴۳۳°شرقی / 31.99086633; 54.23212433

زارچ شهری از توابع بخش زارچ در استان یزد ایران است و در ۱۵ کیلومتری باختر شهر یزد و در مرکز ایران است.

شهر زارچ تا سال ۱۳۴۲ خورشیدی جزو نواحی روستایی به‌شمار می‌رفت و از این سال به‌عنوان منطقهٔ شهری شناخته شد و شهرداری آن در همان سال تأسیس گشت که در طبقه‌بندی ویژهٔ شهرداری‌ها در گروه درجهٔ چهار قرار گرفت. قنات زارچ با بیش از ۷۰ کیلومتر طول و ۳٬۰۰۰ سال قدمت از جمله قدیمی‌ترین و طولانی‌ترین قنات‌ها در جهان است که در فهرست آثار ملی و همچنین به ثبت جهانی یونسکو رسیده است و دارای مهندسی بی‌نظیری می‌باشد. جایگاه بروز این قنات در بخش شرقی زارچ قرار دارد که به نام سرچشمه شناخته می‌شود و از بافت شهری زارچ چند کیلومتر فاصله دارد.مردم زارچ فارسی به لهجه یزدی حرف می زنند. حد فاصل بخش شهری زارچ که به نام تودهٔ زارچ نیز شناخته می‌شود و منطقهٔ شهری سرچشمه، منطقهٔ مسکونی وجود ندارد و بافت شهری این دو منطقه از هم دیگر جداست. بادگیر مسجد امیرالمؤمنین زارچ نیز بلندترین بادگیر چهارگوش مساجد در دنیاست. .[۱] لازم بذکر است که حسینیه علی اکبر یکی از بزرگترین حسینیه های این شهر است.

ادبیات و تاریخ[ویرایش]

دکتر «غلامرضا محمدی»، شاعر و از ادیبان و فرهیختگان استان یزد، متخلص به کویر در غزلواره‌ای این شهر را چنین توصیف کرده‌است:

بس دیده‌ام وفا و صداقت به شهر زارچ * از دیرباز کرده‌ام عادت به شهر زارچ

شهر از شماست، شهرِ شما مردمان خوب * افزون کند خدای عنایت به شهر زارچ

خوبان شهر، لالهٔ رخ و سرو قامتند * دل می‌بَرند از من و طاقت به شهر زارچ

...

شاعران دیگری نیز این شهر را چنین توصیف کرده‌اند:

زارچ شهری که زادگاهِ من است * دوست می‌دارمش مرا وطن است

بوی خاکش و بوی کاهگلش * بهتر از بوی نافهٔ خُتَن است

شهر زال و سِکَندَرَش خوانند * بله این شهر اینقدرکهن است

شیعهٔ دینند مردم اینجا * شهر من در پناه بوالحسن است

عده‌ای پیروان زرتشتند * شهر ایزد نه جای اهرمن است

...

حسینه علی هاشم.png

عده‌ای از عالمان بر این باورند که یکی از سرداران سپاه حضرت مهدی در هنگام ظهور از این خطه می‌باشد.

طولانی‌ترین قنات زندهٔ جهان که به ثبت جهانی یونسکو نیز رسیده‌است قنات زارچ می‌باشد. که بیش از ۷۰ کیلومتر طول دارد

در گذشته در مرگز شهر زارچ قلعه‌ای ۳ طبقه وجود داشت که از نظر معماری در سطح کشور بی‌نظیر یا کم نظیر بوده‌است ولی همچون بسیاری نقاط دیگر به دلیل ارزیابی و تشخیص نادرست برخی مسئولان وقت و همراهی یا سکوت مردم تخریب شده و بجای آن پارکی احداث گردید.

شهر شاهدیه و اشکذر یکی از شهرهای هم‌جوار زارچ می‌باشند.

از روحانیون و سادات زارچ می‌توان علاوه بر


آیت الله حاج شیخ محمد رحیمی زا!رچی

آیت الله حاج شیخ میرزا حسن ابو ترابی

آیت الله حاج شیخ محمدرضا بحرینی

آیت الله حاج شیخ علیبمان بحرینی

حجت الاسلام والمسلمین سید محمود دعایی

حجت الاسلام والمسلمین حاج سید محمد دعایی

حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد دعایی

به مرحوم حاج سید حسن مرتضوی زارچ و فرزند مرحومش حاج سید محمد کاظم مرتضوی زارچ اشاره کرد. و از مرحوم حاج شیخ حسن بحرینی فعال اقتصادی یاد کرد.که با تلاش‌ها و مجاهدت‌های او پس از احداث اولین چاه عمیق برق به شهر زارچ رسید. از دیگر مشاهیر و اسطوره‌های زارچ ملا علی اکبر زارچی {نواده ملا زین الدین بزرگ} عارف الهی که داری کرامات بسیاری بوده‌است. از دیگر نوادگان ملا زین الدین، سلطان الذاکرین ملا غلامرضا ترابی (۱۲۶۴–۱۳۵۴) ه‍.ش می‌باشد که مؤسس حسینیه بزرگ بقیةالله الاعظم سرچشمه زارچ بوده و در ساخت آب انبار و مسجد و کتابخانه و عمران و آبادی شهر و رفاه مردم شهر سرچشمه و زارچ اهتمام می‌ورزید می‌باشد.

منابع[ویرایش]

  1. وبگاه زارچی‌ها بایگانی‌شده در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine، بازدید: مهٔ ۲۰۰۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]