دفترچه یادداشت (ویندوز)

نوت‌پد ویندوز

نوت‌پد در ویندوز ویستا
نویسنده(های) اصلی	Richard Brodie
توسعه‌دهنده(ها)	مایکروسافت
انتشار اولیه	۱۹۸۳ (۱۹۸۳-}}) (as Multi-Tool Notepad)
سیستم‌عامل	مایکروسافت ویندوز
جایگزین برای	MS-DOS Editor
نوع	ویرایش‌گر متن

دفترچه یادداشت یا نوت‌پد (به انگلیسی: Notepad) نرم‌افزاری ساده برای نوشتن، ویرایش و ذخیرهٔ متن در ویندوز است. این نرم‌افزار از اولین نسخهٔ ویندوز در سال ۱۹۸۵ تاکنون همراه این سیستم‌عامل است. نوت‌پد تنها یک نرم‌افزار ویرایش نوشته ساده است و به‌طور کلی پرونده‌های خروجی‌اش را با قالب پروندهٔ نوشتاری یا .txt بدون هیچ‌گونه تگ و تزئین ذخیره می‌کند. ساخت این نرم‌افزار برای ویرایش پرونده‌های سیستمی در محیط ام‌اس-داس مناسب بود.

تاریخچه نوت‌پد

نوت‌پد (Notepad) یک ویرایشگر متن ساده است که توسط شرکت مایکروسافت توسعه یافته و از نخستین نسخهٔ ویندوز تا امروز به‌عنوان ویرایشگر پیش‌فرض فایل‌های متنی با پسوند ‎.txt‎ در سیستم‌عامل ویندوز استفاده می‌شود. این نرم‌افزار امکان ایجاد، باز کردن، ویرایش و ذخیرهٔ متن ساده را فراهم می‌کند و از نخستین ابزارهای موجود در تاریخ ویندوز به شمار می‌آید.

با گسترش استفاده از اینترنت و نیاز کاربران به ویرایشگرهای سبک و قابل دسترس در همهٔ دستگاه‌ها، نسخه‌های گوناگونی از نوت‌پد آنلاین (Online Notepad) توسط توسعه‌دهندگان مختلف ایجاد شده‌ است. نوت‌پد آنلاین یک ابزار تحت‌وب است که بدون نیاز به نصب نرم‌افزار، امکان نوشتن، ویرایش و ذخیرهٔ متن را مستقیماً از طریق مرورگر فراهم می‌کند.

این ابزارها معمولاً از ساختار سادهٔ نوت‌پد سنتی الهام گرفته‌اند و به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که بدون پیچیدگی و با کمترین مصرف منابع، تجربه‌ای مشابه یا حتی فراتر از نسخهٔ دسکتاپ ارائه دهند. افزون بر ویرایش متن ساده، بسیاری از نسخه‌های نوت‌پد آنلاین امکاناتی همچون ذخیرهٔ خودکار، جستجو، شمارش کلمات و حروف، پشتیبانی از فایل‌های متنی گوناگون، و همگام‌سازی مبتنی بر فضای ابری را نیز در اختیار کاربران قرار می‌دهند.

آغاز توسعه

نوت‌پد ویندوز برای اولین‌بار در سال ۱۹۸۳ معرفی شد و در تمام نسخه‌های مایکروسافت ویندوز جزو نرم‌افزارهای پیش‌فرض قرار داشت و هم اکنون مایکروسافت از آن پشتیبانی می‌کند. نخستین نسخهٔ نوت‌پد در سال ۱۹۸۳ توسط «ریچارد برودی» برای سیستم‌عامل MS-DOS توسعه یافت و در نمایشگاه COMDEX آتلانتا معرفی شد. این نسخه شکل ساده‌شده‌ای از Multi-Tool Word بود و در ادامه همراه با ویندوز 1.01 در ۲۰ نوامبر ۱۹۸۵ عرضه شد.

ویندوز 1.01

نوت‌پد در ویندوز 1.01 دارای رابط کاربری بسیار ساده و شامل سه بخش «File»، «Edit» و «Search» بود. در این نسخه کاربر می‌توانست فایل‌های متنی را ایجاد، باز یا ذخیره کند و همچنین از گزینه‌هایی چون Undo، Cut، Copy، Paste و نمایش تاریخ و زمان استفاده نماید. جستجوی حساس به حروف بزرگ و کوچک نیز از همان نسخه نخست وجود داشت.

ویندوز 2.03

در ویندوز 2.03 بخشی با عنوان «About Notepad» به منوی File افزوده شد و میانبرهای صفحه‌کلید در منوی Edit تغییر کرد. این نسخه یکی از نخستین به‌روزرسانی‌های قابل توجه در عملکرد نوت‌پد محسوب می‌شود.

ویندوز 3.01

در ویندوز 3.01 یک تب «Help» به نوت‌پد اضافه شد. همچنین گزینه‌های «Page Setup» و «Printer Setup» امکان تنظیم حاشیه‌ها، سربرگ و پاصفحه را برای نخستین‌بار فراهم کردند. بخش Edit نیز دستخوش تغییر شد و کلیدهای میانبر جدیدی برای عملکردهای اصلی معرفی شد.

ویندوز 95

در این نسخه کلیدهای میانبر استاندارد امروزی مانند Ctrl+Z، Ctrl+X، Ctrl+C و Ctrl+V به نوت‌پد اضافه شد. این تحول نوت‌پد را با استانداردهای متداول ویرایش متن سازگار کرد.

ویندوز 98

نوت‌پد در ویندوز 98 قابلیت انتخاب فونت را برای نخستین‌بار ارائه داد. پیش از آن فقط فونت Fixedsys قابل استفاده بود. در این نسخه امکان انتخاب نوع فونت، سبک و اندازه قلم فراهم شد.

ویندوز 2000

در این نسخه میانبرهای Ctrl+N (ایجاد)، Ctrl+O (بازکردن) و Ctrl+S (ذخیره) اضافه شدند. تب «Format» نیز جایگزین تب «Search» گردید و گزینهٔ Replace با میانبر Ctrl+H به منوی Edit افزوده شد.

ویندوز XP، 7 و نسخه‌های بعدی

نشان‌واره نت‌پد در ویندوز ۷

در ویندوز XP و 7 تغییرات بیشتر جنبهٔ ظاهری داشتند، از جمله تغییر رنگ تب‌ها و انتقال بخش Font به منوی Format. نوت‌پد همچنان سبک و بدون پیچیدگی باقی ماند.

ویندوز 10

از نسخهٔ 1809 به بعد، نوت‌پد توانایی تشخیص و نمایش صحیح پایان‌خط‌های مورد استفاده در سیستم‌عامل‌های یونیکس/لینوکس و macOS را به‌دست آورد (LF)، در کنار پشتیبانی سنتی از CRLF ویندوز. قابلیت بزرگ‌نمایی متن و جستجو در وب (Search with Bing) نیز به این نسخه افزوده شد.

ویندوز 11

نوت‌پد در ویندوز 11 بزرگ‌ترین تغییرات تاریخ خود را تجربه کرد. رابط کاربری مدرن با گوشه‌های گرد، حالت تاریک، پشتیبانی از RichEdit، Undo چندسطحی، پشتیبانی از ایموجی رنگی، تشخیص خودکار URL و پررنگ‌کردن نحو، و عملکرد بهینه‌شده برای فایل‌های بزرگ از مهم‌ترین تغییرات بودند.

ویژگی «ذخیره خودکار جلسهٔ کاری» (Autosave Session) نیز برای نخستین‌بار معرفی شد. این قابلیت امکان بازیابی تب‌ها و محتوای ذخیره‌نشده را هنگام باز کردن مجدد برنامه فراهم می‌کند. در نسخه‌های جدیدتر (11.2402.18.0 به بعد)، قابلیت‌های Spell Check و Autocorrect نیز به نوت‌پد افزوده شدند.

منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی