گوراب (ملایر)

مختصات: ۳۴°۱۳′۳۰″ شمالی ۴۸°۵۱′۵۴″ شرقی / ۳۴٫۲۲۵۰۰°شمالی ۴۸٫۸۶۵۰۰°شرقی / 34.22500; 48.86500
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از جوراب (ملایر))
گوراب (ملایر)
اطلاعات کلی
کشور ایران
استانهمدان
شهرستانملایر
بخشبخش مرکزی
دهستانموزاران
نام محلیگوراب - گورِوْ - Goor-Ew
نام‌های قدیمیجوراب
سال بنیادهزاره پنج قبل از میلاد
مردم
جمعیت۲۵۱۲ نفر (سرشماری ۹۵)
اطلاعات روستایی
کد آماری۲۰۸۰۹۸
پیش‌شمارهٔ تلفن081

گوراب (ملایر)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان ملایر در استان همدان ایران است.

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان موزاران قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۲۵۱۲ نفر (۶۰۲خانوار) بوده‌است.[۱]

نام[ویرایش]

نام این روستا گوراب است به علت حمله اعراب به ایران بعدها به جوراب تغییر یافت‌، هرچند که در گویش مردم محلی همواره از نام گوراب استفاده می‌شود. این منطقه را به این خاطر گوراب نامگذاری کرده‌اند که در گذشته تمامی آب‌ها و سیلاب‌های مناطق اطراف پس از باران به آنجا روانه می‌شد و پس از مدت کمی در زمین فرو می‌رفت، به همین علت به این منطقه گوراب گفتند؛ یعنی جایی که آب‌ها در زمین فرو می‌رود.[۲]

تاریخ[ویرایش]

دژ گوراب در این روستا قرار دارد که قدمت آن به ۴۳۰۰ سال قبل برمی‌گردد[۳][۲]. در برنامه پژوهشی لایه نگاری تپه در سال 1385 که با انجام آزمایشات کربن 14 بر روی مواد آلی موجود انجام گرفت قدمت لایه های تپه را چنین گفته اند:

  • اولین لایه مربوط به هزاره پنج قبل از میلاد است.
  • دومین لایه مربوط به هزاره 6 و 7 میلادی است.
  • سومین لایه به عصر برنز می رسد.
  • چهارمین لایه دوره تاریخی هخامنشی، اشکانی و ساسانی
  • تپه گوراب.jpg
    بالاترین لایه دوره اسلامی که از اوائل اسلام دوره سلجوقی و ایلخانی را شامل می شود.[۴]

دژ گوراب یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین آثار تاریخی ملایر و ایران (دورهٔ اشکانیان و ساسانیان) است. مطالعات باستان‌شناسی نشان می‌دهد که از دوره مس وسنگ قدیم گروهی در محل فعلی تپه گوراب ساکن شدند که سفال‌های آنان با بخشی از سفال‌های ساکنان اولیه گیان در طبقه V a قابل مقایسه‌است بعد از آن در دوره گسترش فرهنگی اوروک به داخل زاگرس این مکان یکی از هشت کانون اصلی اقتصادی اوروکی‌ها در منطقه بدل می‌گردد که کار و فعالیت اصلی آن‌ها جمع‌آوری کالاهای مورد نیاز تمدن اوروکی در جنوب بین‌النهرین بود. پس از آن گروهی از مهاجران دامداری که قبلاً در گوراب از آن‌ها یاد شد در این مکان مستقر شدند. به نظر می‌رسد تداوم استقرار در این مکان تا دوره اخیر اسلامی وجود داشته لکن به خاطر ساخت یک قلعه مستحکم در دوره اشکانی بخش زیادی از این آثار فرهنگی تخریب شد اما پس از آن آثار دوره اشکانی و ساسانی و دوران اسلامی بر روی قلعه قابل مطالعه بر جای مانده‌است.[۵]

در ادبیات[ویرایش]

در داستان ویس و رامین که درمنطقه گوراب اتفاق افتاه است، آمده‌است: «گوراب نام کشوری بود، که فرمانروایش شاپور و رفیدا بودند»[۵]

سر افرازان چو شاپور و رفیدا / در آن کشور چو ماه و مهرپیدا

همچنین نقل شده که: «شاه موبد به آنجا که ویس است لشکر کشید و رامین که همراه شاه موبد به گوراب رفته بود، ویس را بدید و بر وی عاشق شد.»[۵]

به گوراب آمد و آورد لشکر / که آنجا بود ویس ماه پیکر

در این زمینه که آیا گوراب اسعد گرگانی، همان گوراب ملایر است یا خیر؟ ولادیمیر مینورسکی خاورشناس روسی می‌نویسد: «وضع گوراب روشن است و در جنوب همدان است.»[۵]

«گل بانوی» گوراب یکی دیگر از زیبا رویانی است که رامین او را به همسری برمی‌گزیند و در ابیاتی از منظومه، خود را چنین معرفی می‌کند:[۳]

ستوده گوهرم از سام و از باب / که این از همدان است و آن زگوراب

به من شد هر که درگوراب خسته / که من هستم کنون گوراب بانو


در شاهنامه فردوسی از گوراب به نیکی نام برده‌است که نشان از قدمت آن دارد.[۳]

به گورابه اندرنهادند روی / همه راه شادان و با گفتگوی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395». www.amar.org.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۳۰.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ خبرگزاری ایسنا. «دژ گوراب ملایر؛ میراث‌دار تاریخ 4 هزار ساله».
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ویکی‌پدیا. «دژ گوراب».
  4. باشگاه خبرنگاران جوان. «تپه ی باستانی گوراب با 4 هزار و 300 سال قدمت در ملایر».
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ویکیپدیا فارسی. «دربارهٔ گوراب».