استان گغارکونیک
استان گغارکونیک
Գեղարքունիքի մարզ | |
|---|---|
 مهر | |
 استان گغارکونیک ارمنستان | |
| مختصات: ۴۰°۲۵′ شمالی ۴۵°۱۲′ شرقی / ۴۰٫۴۱۷°شمالی ۴۵٫۲۰۰°شرقی | |
| کشور |  ارمنستان |
| مرکز | گاوار |
| حکومت | |
| • فرماندار | کارن بوتویان |
| مساحت | |
| • کل | ۵۳۴۸ کیلومتر مربع (۲۰۶۵ مایل مربع) |
| • رتبه | ۱ام |
| جمعیت (۲۰۱۱) | |
| • کل | ۲۳۵۰۷۵ |
| • رتبه | ۷ام |
| • تراکم | ۴۴/کیلومتر مربع (۱۱۰/مایل مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتیسی +۴ (UTC) |
| • تابستانی (DST) | یوتیسی +۵ (DST) |
| کد پستی | ۱۲۰۱–۱۶۲۶ |
| کد ایزو ۳۱۶۶ | AM.GR |
| زبان رسمی | ارمنی |
| مذهب | کلیسای حواری ارمنی |
| وبگاه | gegharkunik.gov.am |
| بخشی از مجموعهای درباره |
| ارمنستان Հայաստան |
|---|
  |
| فرهنگ |
| تاریخ |
| آمارگیریهای نفوس |
| تقسیمات کشوری |
|
| درگاه ارمنستان |
گغارکونیک ارمنی: Գեղարքունիք یک از استانهای جمهوری ارمنستان میباشد که در شرق این کشور واقع شدهاست. مساحت این استان ۵۳۴۸ کیلومتر مربع و مرکز این استان شهر گاوار است.
استان گغارکونیک یکی از استانهای ارمنستان است که در شرق این کشور و در پیرامون دریاچه سوان قرار دارد. این استان با وسعتی برابر با ۵۳۴۹ کیلومتر مربع، پهناورترین استان ارمنستان بهشمار میآید و در عین حال بیشترین بخش آن را دریاچه سوان، که بزرگترین دریاچه قفقاز است، پوشانده است. مرکز استان شهر گاوار است که از نظر اداری و اقتصادی نقش اصلی را در منطقه ایفا میکند.[۱]
دریاچه سوان سطح بزرگی از این استان را پوشانده و حوضه آبریز این دریاچه تشکیل شده از جویبارهای فراوانی که به رودخانه هرازدان و از آنجا به رود ارس فرو میریزند.
گغارکونیک از شمال با استان تاووش، از شمالغرب با استان کوتایک، از غرب با استان آرارات و از جنوب با استان وایوتسجور هممرز است. در شرق نیز مرز طولانی این استان با جمهوری آذربایجان قرار دارد که در امتداد دریاچه سوان و کوههای زنگزور کشیده شده است. این موقعیت مرزی سبب شده که استان در تاریخ معاصر نقش مهمی در تحولات نظامی و امنیتی ایفا کند و روستاهای مرزی آن بارها در معرض تنشهای مرزی قرار گیرند.[۲]
جغرافیای استان گغارکونیک با کوهستانهای بلند، فلاتهای باز و دریاچه سوان شناخته میشود. ارتفاعات کوههای گغام در غرب و جنوب استان امتداد دارند و بلندترین قلهٔ آن، کوه اژدهاک با ارتفاع ۳۵۹۷ متر، در همین استان قرار گرفته است. آبوهوای منطقه بهطور کلی سرد و کوهستانی است و زمستانهای طولانی و برفی دارد. دریاچه سوان که در ارتفاع ۱۹۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد، نهتنها نقش زیستمحیطی و طبیعی مهمی دارد، بلکه منبعی اصلی برای آب شیرین و ماهیگیری بهشمار میرود. بخش بزرگی از اقتصاد محلی بر پایهٔ پرورش ماهی، بهویژه ماهی سفید سوان و قزلآلا، شکل گرفته است.[۳]
از نظر تاریخی، این منطقه بخشی از استان باستانی سیونیک در ارمنستان بزرگ بوده است و بقایای زیادی از استحکامات اورارتویی و کلیساها و صومعههای قرون وسطی در آن دیده میشود. صومعههای هایراوانک و نوراتوس، کلیساهای سدههای میانه و چلیپاسنگهای قرون وسطایی در گورستان نوراتوس از مهمترین آثار فرهنگی و تاریخی استان بهشمار میروند. بسیاری از این آثار در فهرست میراث فرهنگی جمهوری ارمنستان ثبت شدهاند و مقصد گردشگران داخلی و خارجی هستند.[۴]
از نظر جمعیتی، استان گغارکونیک یکی از استانهای پرجمعیت ارمنستان است. جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۱ میلادی حدود ۲۳۵ هزار نفر گزارش شده است که بخش زیادی از آنان در شهر گاوار و شهرهای دیگر مانند مارتونی، واجین و چامباراک زندگی میکنند. جمعیت روستایی نیز سهم بزرگی دارد و بیشتر مردم به کشاورزی و دامداری مشغولاند. کشت سیبزمینی، غلات و سبزیجات در دشتهای پیرامون دریاچه رایج است. دامداری و پرورش گاو و گوسفند هم یکی از پایههای اصلی اقتصاد روستایی بهشمار میرود.[۵]
استان گغارکونیک از نظر آموزشی و فرهنگی نیز جایگاه مهمی دارد. دانشگاه دولتی گاوار از سال ۱۹۹۳ بهعنوان مرکز آموزش عالی استان فعالیت میکند و رشتههایی در زمینهٔ علوم انسانی، علوم طبیعی و اقتصاد ارائه میدهد. مراکز فرهنگی، کتابخانهها و تئاترها در شهرهای اصلی استان فعال هستند و جشنوارههای محلی، بهویژه در کرانههای دریاچه سوان، گردشگران زیادی را جذب میکنند.
در دورهٔ شوروی، گغارکونیک بهعنوان یکی از مراکز صنعتی و کشاورزی ارمنستان شناخته میشد، اما پس از استقلال کشور بسیاری از صنایع دولتی از کار افتادند و مشکلات اقتصادی و مهاجرت سبب کاهش جمعیت در بخشهایی از استان شد. با این حال، در سالهای اخیر تلاشهایی برای توسعهٔ گردشگری، احیای صنعت شیلات و سرمایهگذاری در بخش انرژیهای تجدیدپذیر انجام گرفته است. دریاچه سوان و پیرامون آن بهعنوان یکی از مهمترین جاذبههای طبیعی ارمنستان، محور اصلی این طرحهاست و نقش ویژهای در آیندهٔ اقتصادی استان ایفا خواهد کرد.[۶]
کوهها
[ویرایش]کوههای زیادی در سطح گغارکونیک پراکندهاند مانند کوه آژداهاک (۳٬۵۹۷ متر).
- کوه واردنیس - ۳۵۲۲ متر - رشتهکوه واردنیس
- گنداسار - ۲۹۴۶ متر - رشتهکوه گغاما
- قله کاشاتاغ - ۲٬۹۰۱ متر - رشتهکوه سوان
- آژداهاک - ۳٬۵۹۷ متر -
- کوه آرتانیش - ۲۴۶۱ متر -
- پوراک - ۲٬۸۰۰ متر -
- رود گتیک - ۵۸ کیلومتر
تقسیمات استانی
[ویرایش]شمار آبادیهای این استان ۹۸ پارچه است.
استان گغارکونیک از ۹۲ بخش (هامایانکنر hamaynkner), تشکیل شدهاست که از آنها ۵ شهری هستند و ۸۷ روستایی هستند.[۷]
شهرکها
[ویرایش]| تصویر | شهر (شهرک) | استان | بنیانگذاری | مساحت (کیلومترمربع) | جمعیت (سرشماری ۲۰۱۱) |
|---|---|---|---|---|---|
 | چامباراک | گغارکونیک | دهه ۱۸۳۰ | ۶ | ۵٬۸۵۰ |
 | گاوار | گغارکونیک | ۱۸۳۰ | ۱۶ | ۲۰٬۷۶۵ |
 | مارتونی | گغارکونیک | ? | ۱۰ | ۱۲٬۸۹۴ |
 | سوان | گغارکونیک | ۱۸۴۲ | ۸٫۵ | ۱۹٬۲۲۹ |
 | واردنیس | گغارکونیک | ۱۸۳۰ | ۱۰ | ۱۲٬۶۸۵ |
روستاها و دهستانها
[ویرایش]روستاهای غیرتقسیماتی
[ویرایش]گاگارین، وابسته به بخش سوان (ارمنستان)
روستاهای سابق
[ویرایش]
اماکن مذهبی و تاریخی
[ویرایش]سازههای تاریخی، گردشگری و مذهبی این استان عبارتنداز:
- باغ گیاهشناسی سوان
- صومعه آختالا
- صومعه ساناهین
- صومعه هاقپات
- دریاچه سوان
- صومعه وانوان
- فرودگاه استپاناوان
- کلیسای سارگیس مقدس، تسووینار
منابع
[ویرایش]- ↑ «Statistical Yearbook of Armenia 2018» (PDF). ارمناستات. دریافتشده در ۱ سپتامبر ۲۰۲۵.
- ↑ «Armenia's border communities face challenges». CAC Analyst. دریافتشده در ۱ سپتامبر ۲۰۲۵.
- ↑ Swan، Armen (۲۰۱۶). Lake Sevan and its Environmental Challenges. Cambridge Scholars Publishing. شابک ۹۷۸۱۴۴۳۸۹۹۲۷۷.
- ↑ ساغونا، آنتونیو (۲۰۱۸). باستانشناسی قفقاز از نخستین استقرارها تا عصر آهن. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۹۷۸۱۱۰۷۰۱۶۵۹۰.
- ↑ «Results of the 2011 Armenian Census» (PDF). ارمناستات. دریافتشده در ۱ سپتامبر ۲۰۲۵.
- ↑ «Sevan Sustainable Development Program». UNDP Armenia. دریافتشده در ۱ سپتامبر ۲۰۲۵.
- ↑ "RA گغارکونیک Marz" (PDF). Marzes of the Republic of Armenia in Figures, 2002–2006. National Statistical Service of the Republic of Armenia. 2007.
- "communities". Archived from the original on 24 September 2021. Retrieved 24 September 2021.
- «Armenia Tourist Attractions - Armenia Travel Guide». بایگانیشده از اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.
- «Gegharkunik district». بایگانیشده از اصلی در ۱۸ مارس ۲۰۱۴.
| کتابخانههای ملی | |
|---|---|
| سایر | |
لغتنامهها و دایره المعارفها | |
|---|---|
| کنترل استاندارد |
