پلسیوسور
| پلسیوسور محدوده زمانی: ژوراسیک پیشین - کرتاسه پسین |
|
|---|---|
| پلسیوسوروس. | |
| طبقهبندی علمی | |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | سوسماریان |
| بالاراسته: | †سوسماربالان[۱] |
| راسته: | †نزدیکسوسماران[۲] |
| زیرراسته: | †نزدیکسوسماریان[۳] |
| خانواده | |
|
†Cimoliasauridae |
|
پلسیوسور (به انگلیسی: Plesiosaurs) خزندگان آبزی و گوشتخواری بودند[۴] که در شروع دورهٔ ژوراسیک پدیدار شدند و تا نایابی K - T آخر دورهٔ کِرِتاسه تکامل پیدا کردند.[۵]
نام پلسیوسور هم برای پلسیوسورهای واقعی (زیرراستهٔ نزدیکسوسماریان) و هم برای گروه پلسیوسورها (نزدیکسوسماران) به کار میرود. پلسیوسورهای واقعی شامل دو دستهٔ گردندراز (elasmosaurs) و گردنکوتاه (polycotylid) میشوند. پلسیوسور گونههای زیادی بودند اما به وسعت الاسموسورها[۶] نبودند.[۵]
فسیل پلسیوسور اولین بار در انگلستان توسط ماری آنینگ[۷] در سال ۲۰۰۵ کشف شد. پلسیوسور در اندازههای گوناگونی بین ۳ متر تا ۲۰ متر وجود داشتند.[۵] یک نمونه فسیل پلسیوسور در ایران شامل چند مهره و دنده، میان آمـونیت در ارتفـاعـات کلات شمال مشهد کشف شدهاست.[۸][۹]
پلسیوسور بعلاوه گروههای گوناگونی از خزندگان آبزی همچون دایناسور ماهیوار (ایکتیوسور)٬ پتروسور٬ موساسور دایناسور نیستند.[۱۰][۱۱][۵]
محتویات |
واژهشناسی [ویرایش]
واژهٔ پلسیوسور از ترکیب واژههای یونانی plesios/πλησιος به معنی نزدیک و sauros/σαυρος به معنی مارمولک گرفته شده است.[۵]
گونهها[۱۲][۱۳][۱۴] [ویرایش]
- اوموناسارئوس[۱۵] : در دوران ژوراسیک به عنوان "قاتلین نهنگها" شناخته میشدند؛ آنها را میتوان از جثه کوچکشان که طولش کمتر از ۲٬۵ متر است و نیز سه برآمدگی تاج مانند در جمجمه شناسایی نمود. ودارای یک بدن جم و جور با چهار باله شنا، یک گردن بلند، یک سر کوچک و دمی کوتاه مانند خوک آبی بودند
- اوپالیونکتس[۱۶] : به معنی شناگرهای آنداموکا (Andamooka شهری دور افتاده در جنوب استرالیا) با جثه بزرگتر، با طولی در حدود شش متر و مجموعه دندانهایی سوزنی شکل برای به دام انداختن ماهیهای کوچک.
- پلسیوسوروس: این جانور ۳ تا ۵ متری که در دوره ژوراسیک پیشین میزیستهاست از سر کوچک، گردن بلند و باریک و بدن پهن لاکپشت مانندش، دم کوتاه و دو جفت باله بزرگ و عریضش از بقیه شناخته میشود.در اقیانوسها میزیستهاست و از ماهی و دیگر جانوران دریایی تغذیه مینمودهاست.
طبقهبندی[۱۷] [ویرایش]
- بالاراسته سوسماربالان
- راسته نزدیکسوسماران
- زیرراسته Pliosauroidea
- زیرراسته نزدیکسوسماریان(Gray٬٬ ۱۸۲۵) والس٬ ۱۹۴۳ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- Plesiopterys O'Keefe٬ ۲۰۰۴
- خانواده Plesiosauridae Gray٬ ۱۸۲۵ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- آتنبوروسور باکر٬ ۱۹۹۳
- پلسیوسوروس De la Beche & Conybeare٬ ۱۸۲۱
- (Unranked) Euplesiosauria O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- ? Sthenarosaurus واتسون٬ ۱۹۹۱ (nomen dubium)
- ? Eretmosaurus Seeley٬ ۱۸۷۴
- ? Leurospondylus Brown٬ ۱۹۳۱
- ? Nichollsia Druckenmiller & Russell٬ ۲۰۰۸
- بالاخانواده Cryptoclidoidea Williston٬ ۱۹۲۵ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- خانواده Cryptoclididae Williston٬ ۱۹۲۵ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- ? Tatenectes O’Keefe & Wahl٬ ۲۰۰۳
- ? Colymbosaurus Seeley٬ ۱۸۷۴
- کریپتوکلیدوس Seeley٬ ۱۸۹۲
- مورائنوسور Seeley٬ ۱۸۷۴
- Pantosaurus مارش٬ ۱۸۹۱
- Vinialesaurus Gasparini٬ Bardet & Iturralde-Vinent٬ ۲۰۰۲
- (Unranked) Tricleidia O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- خانواده Tricledidae Nova
- Tricleidus Andrews٬ ۱۹۰۹
- خانواده Cimoliasauridae Delair٬ ۱۹۵۹ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- ? Aristonectes Cabrea٬ ۱۹۴۱
- Kaiwhekea Cruickshank & Fordyce٬ ۲۰۰۲
- Kimmerosaurus Brown٬ ۱۹۸۱
- Cimoliasaurus Leidy٬ ۱۸۵۱ (nomen dubium)
- خانواده Polycotylidae Williston, ۱۹۰۹ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- دولیچورهینچوپس ویلسون٬ ۱۹۰۳
- ? Edgarosaurus Druckenmiller٬ ۲۰۰۲
- ? Georgiasaurus Otschev٬ ۱۹۷۸
- Manemergus Buchy٬ Metayer٬ & Frey٬ ۲۰۰۵
- Polycotylus کوپه٬ ۱۸۶۹
- Sulcusuchus Gasparini & Spalletti٬ ۱۹۹۰
- Thililua باردت٬ Pereda Suberbiola & Jalil٬ ۲۰۰۳
- Trinacromerum کراگین٬ ۱۸۸۸
- خانواده Elasmosauridae کوپه٬ ۱۸۶۹ sensu Bardet٬ Godefroit & Sciau٬ ۱۹۹۹
- Microcleidus واتسون٬ ۱۹۱۱
- ? Morenosaurus والس٬ ۱۹۴۳
- Occitanosaurus باردت٬ Godefroit & Sciau٬ ۱۹۹۹
- خانواده Elasmosauridae کوپه٬ ۱۸۶۹ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- ? Aphrosaurus والس٬ ۱۹۴۳
- Brancasaurus ونگر٬ ۱۹۱۴
- Callawayasaurus کارپنتر٬ ۱۹۹۹
- Elasmosaurus کوپه٬ ۱۸۶۹
- ? Fresnosaurus والس٬ ۱۹۴۳
- ? فوتاباسور ساتو٬ Hasegawa & Manabe٬ ۲۰۰۶
- ? Goniosaurus مایر٬ ۱۸۶۰
- ? Hydrotherosaurus والس٬ ۱۹۴۳
- ? Hydralmosaurus والس٬ ۱۹۴۳
- Libonectes کارپنتر٬ ۱۹۹۷
- ? Mauisaurus هکتور٬ ۱۸۷۴
- ? Ogmodirus ویلیستون & Moodie٬ ۱۹۱۳ (nomen dubium)
- ? Orophosaurus کوپه٬ ۱۸۸۷ (nomen dubium)
- ? Piptomerus کوپه٬ ۱۸۸۷ (nomen vanum)
- Styxosaurus والس٬ ۱۹۴۳
- ? Terminonatator ساتو٬ ۲۰۰۳
- ? تالاسامدون والس٬ ۱۹۴۳
- ? Tuarangisaurus ویفن & موسلی ۱۹۸۶
- ? Woolungasaurus پرسون٬ ۱۹۶۰
- خانواده Tricledidae Nova
- خانواده Cryptoclididae Williston٬ ۱۹۲۵ sensu O'Keefe٬ ۲۰۰۱
- راسته نزدیکسوسماران
پانویس [ویرایش]
- ↑ Sauropterygia
- ↑ Plesiosauria
- ↑ Plesiosauroidea
- ↑ Snake drawn thru turtle
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ «پلسیوسور» (انگلیسی). ویکیپدیای انگلیسی. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ Elasmosaurus
- ↑ Mary Anning
- ↑ «کشف فسيل دايناسور در ايران» (فارسی). جامجم آنلاین. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ «کشف فسیل دایناسور در ایران» (فارسی). همشری آنلاین. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ «ده افسانه درباره دایناسورها» (فارسی). آفتاب. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ «تشخيص يك دايناسور» (فارسی). مفاهيم. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ «کشف دو گونه جدید از خزندگان» (فارسی). فریا. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ «كشف فسيل دو گونه قديمي از خزندگان در استراليا» (فارسی). persiangeo. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ «استرالیا: خزندگان و یخهای دوران ژوراسیک در جنوب استرالیا» (فارسی). PersianOz. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
- ↑ Umoonasaurus
- ↑ Opallionectes
- ↑ «Plesiosaur#Taxonomy» (انگلیسی). ویکیپدیای انگلیسی. بازبینیشده در ۱ دسامبر ۲۰۰۸.
منابع [ویرایش]
پیوند به بیرون [ویرایش]
| در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ پلسیوسور موجود است. |
| در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ پلسیوسور موجود است. |
| این یک نوشتار خُرد پیرامون پلسیوسورها است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |