خزندگان بال‌دار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پتروسور)
پرش به: ناوبری، جستجو
پتروسور
محدوده زمانی: تریاس پسینکرتاسه پسین, 220 تا 65 میلیون سال پیش
دیو باستان.[۱]، یکی از بال‌انگشتی‌سانان[۲]
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: سوسماریان[۳]
(طبقه‌بندی‌نشده): شاه‌سوسماران[۴]
راسته: دایناسورهای بال‌دار[۵]

پتروسور (به انگلیسی: Pterosaurs) بال‌انگشتی، یا سوسمار بال‌دار گوشتخواری مربوط به دورهٔ تریاسیک تا آخر دورهٔ کِرِتاسه می‌باشد. این جانور بین ۲۲۰ تا ۶۵/۵ میلیون سال پیش می‌زیسته‌اند.[۶]

واژهٔ پتروسور از کلمهٔ یونانی πτερόσαυρος به معنی مارمولک بال‌دار گرفته شده‌است. این جانوران به بال‌انگشتی‌ها (پتروداکتیل‌ها[۷]) نیز معروفند برگرفته از واژهٔ یونانی πτεροδάκτυλος به معنی بال‌انگشتی.)[۶]

پتروسور از نخستین خزندگان پرنده بود که توان پروازشان تکامل پیدا کرد. ظهور بال، استخوان‌های سبک و ماهیچه‌های قوی تغییراتی بود که خزندگان آن‌ها را جهت پرواز به دست آوردند. بال‌های آن‌ها از غشایی از پوست٬ ماهیچه، و دیگر رشته‌های انبساطی از قفسه سینه تا چهار انگشت دراز برجسته تشکیل شده است. آن‌ها به طور عمده گوشت‌خوار بوده و از حشرات، ماهیها حیوانات کوچک، نرم‌تنان و سخت‌پوستان تغذیه می‌کرده‌اند.[۶]

پتروسورهای بال چرمی در حدود ۲۲۰ میلیون سال پیش از خانواده‌ای به وجود آمده اند که امروزه به شکل کروکودیلها تکامل یافته‌اند.[۸]

در رسانه‌ها از پتروسور به عنوان دایناسور نام برده می‌شود ولی این نادرست است، جمله دایناسور به طور صحیح به گروه مشخصی از خزندگان زمینی با یک حالت ایستاده (ابرراسته دایناسورها) محدود می‌شود. و بنابر این پتروسور بعلاوه گروه‌های گوناگونی از خزندگان آبزی همچون دایناسور ماهی‌وار (ایکتیوسور)[۹]٬ پلسیوسور[۱۰]٬ موساسور[۱۱] دایناسور نیستند.[۶]

اولین فسیل پتروسور توسط زیست‌شناس ایتالیایی کوسیمو کولینی[۱۲] در سال ۱۷۸۴ کشف شد.[۶]

Pterosauria 



Preondactylus



بال‌انگشتی اتریش





پتئینوسور



هودوریخت‌دندانان




 پتروسور 


دیمورفودون



Parapsicephalus



 Novialoidea 

کامپیلوگناتوئیدس


 Breviquartossa 

پوزه‌منقاران




سوردس


 Monofenestrata 

 بالدار ووکونگ




بالدار چانگچنگ


 Caelidracones 

بی‌دم‌آروارگان


 بال‌انگشتی‌سانان 
دیرین‌بال‌انگشتی‌سانان 

آلمانی‌انگشتان


 شانه‌آرواره‌واران 

دیوپکفالوس




Ardeadactylus



شانه‌آرواره‌واران







Haopterus


 Ornithocheiroidea 
 Pteranodontia 

شب‌خزندگان




Alamodactylus



بالداربی‌دندان‌واران





اژدرهاواران














پانویس[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ خزندگان بال‌دار موجود است.
  1. Coloborhynchus piscator یا Old Devil
  2. Pterodactyloidea
  3. Sauropsida
  4. Archosauria
  5. Pterosauria
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ «Pterosaurs»(انگلیسی)‎. ویکی‌پدیای انگلیسی. بازبینی‌شده در ۵ نوامبر ۲۰۰۸. 
  7. pterodactyls
  8. «پتروسورها چگونه پرواز می‌کنند؟». بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۰۹. 
  9. ichthyosaurs
  10. plesiosaurs
  11. mosasaurs
  12. Cosimo Collini
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ خزندگان بال‌دار موجود است.