محمدجعفر یاحقی

برای دیگر کاربردها، یاحقی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

محمد جعفر یاحقی، (۱۳۲۶، فردوس - ) استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فردوسی مشهد، عضو پیوستهٔ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان است.

تحصیلات

محمدجعفر یاحقی، در سال ۱۳۲۶ در فردوس به‌دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در شهر فردوس گذراند. در سال ۱۳۴۵، به قصد ادامه تحصیل به مشهد رفت و در سال ۱۳۴۶ با رتبه اول در کنکور رشته ادبیات در دانشگاه فردوسی مشهد پذیرفته شد. پس از اتمام دوره لیسانس، در سال ۱۳۵۰ به عنوان رتبه اول در کنکور فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مشهد پذیرفته شد. وی در سال ۱۳۵۴ با درجه ممتاز از پایان‌نامه خود دفاع کرد و به پیشنهاد دکتر غلامحسین یوسفی به عنوان مربی در بخش زبان وادبیات فارسی دانشگاه فردوسی استخدام شد. در همان زمان وی در دوره دکتری زبان وادبیات فارسی دانشگاه تهران با رتبه اول پذیرفته شده و هم‌زمان با تدریس در دانشگاه فردوسی، در دوره دکتری دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت. وی در سال ۱۳۵۹ از پایان نامه دکتری خود در دانشگاه تهران با درجهٔ ممتاز دفاع کرد. در سال ۱۳۶۷ دانشیار شد و در سال۱۳۷۲ به مرتبه استادی ادبیات فارسی ارتقا یافت. یاحقی از دی ماه ۱۳۸۱ مدیریت قطب علمی فردوسی‌شناسی وادبیات خراسان را به عهده گرفت.

فعالیت‌های علمی

• بنیان گذاری و مدیریت گروه فرهنگ و ادب بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۳۶۳
• تأسیس مرکز خراسان شناسی و انتصاب به عنوان مدیر عامل این مؤسسه، ۱۳۷۵
• دریافت لوح تقدیر از رییس جمهور به مناسبت برگزیده شدن کتاب وی فرهنگ نامه قرآنی'به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی، ۱۳۷۵
• دریافت لوح تقدیر از رییس جمهور به مناسبت انتخاب کتاب وی تفسیر ۲۰ جلدی ابوالفتوح رازی به عنوان پژوهش برتر پنجمین نمایشگاه علوم قرآنی، ۱۳۷۶
• انتخاب به عنوان استاد نمونه کشوری و دریافت لوح تقدیر در سال ۱۳۷۸

دریافت لوح تقدیر از رئیس مجلس به مناسبت انتخاب وی به عنوان مولف برتیر کتب درسی, ۱۳۷۶ دریافت لوخ تقدیر از جهاد دانشگاهی کشور، به مناسبت انتخاب وی به عنوان استاد راهنمای برتر کشور, ۱۳۸۷ دریافت لوح تقدیرازدست رئیس حمهور به مناسبت انتخاب کتاب فرهنگ اساطیروداستان واره هادرادب فارسی در دومین جشنواره فارابی ۱۳۸۷ عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي از ارديبهشت ۱۳۸۸ دريافت لوح تقدير از رئيس جمهور به مناسبت انتخاب كتاب وي تصحيح تاريخ بيهقي در چهارمين جشنواره بين المللي فارابي اول آبان ۱۳۸۹

• تألیف، تصحیح و ترجمه بیش از ۲۷ عنوان کتاب و نگارش بیش از ۱۵۰ مقاله
• عضویت در هیأت تحریریه ۵ مجله علمی، پژوهشی داخلی و یک مجله خارجی به شرح زیر:
  • مجله علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه شیراز
  • نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان
  • مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد
  • مجله گوهر گویا وابسته به انجمن ترویج زبان وادب فارسی
  • مجله نامه پارسی وابسته به شورای گسترش زبان وادب فارسی
  • فصلنامه رودکی وابسته به رایزنی جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان
• عضویت در شورای عالی گسترش زبان فارسی در خارج از کشور
• عضویت در هیأت ممیزه دانشگاه فردوسی مشهد
• عضویت در هیأت مدیره انجمن ترویج زبان و ادب فارسی
• ریاست هیأت مدیره و مدیر عامل مؤسسه فرهنگی فرهنگسرای فردوسی
• عضویت در هیأت مؤسس مجمع مشهدپژوهان
• مدیریت مرکز پزوهش‌های آسیای مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

سفرهای علمی

• عزیمت به انگلستان برای استفاده از فرصت مطالعاتی در دانشگاه کمبریج به مدت یک سال، ۱۳۶۴
• عزیمت به چین برای آشنایی با بخش ایران شناسی دانشگاه پکن به مدت سه هفته، ۱۳۶۶-۱۳۶۵
• عزیمت به آکسفورد برای استفاده از کتابخانه بادلیان به مدت یک ماه، ۱۳۶۷
• عزیمت به ژاپن به دعوت دانشگاه مطالعات خارجی توکیو برای تدریس زبان وادبیات فارسی به مدت یک سال، ۱۳۶۹
• عزیمت به انگلستان به دعوت دانشگاه لندن برای تدریس زبان وادبیات ۱۳۸۱-۱۳۷۸

عزيمت به ايالات متحده امريكا به دعوت دانشگاه كاليفرنيا براي ارائه سخنراني در همايش «شاهنامه: حماسه ملي ايران» به مدت يك ماه و ديدار از دانشگاههاي كاليفرنيا- استنفورد- واشنگتن- جرج تاون و پرينستون 27 ارديبهشت تا 29 خرداد 1389 او همچنین در 23 کنفرانس و کنگره بین المللی خارجی در کشورهای انگلستان (۲ بار)، کانادا (۲ بار)، چین، دانمارک، ایتالیا، مجارستان، تایلند، ترکمنستان، هندوستان (۳ بار)، يونان قزاقستان(1 بار)0 (2 بار) تاجیکستان (۶ بار) با ارائه مقاله شرکت کرده‌است.

کتاب‌ها

• تفسیر شنقشی، گزاره‌ای از بخشی از قرآن کریم، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۵
• اقلیم‌های دیگر، مشهد، چاپخانه دانشگاه فردوسی، ۱۳۶۲
• تاریخ سیسیل در دوره اسلامی، اثر عزیز احمد، ترجمه از انگلیسی، با همکاری نقی لطفی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۲
• راهنمای نگارش و ویرایش، با همکاری دکتر محمدمهدی ناصح، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۳ (چاپ ۲۳، ۱۳۸۴)
• ترجمه قرآن ری، تهران، مؤسسه فرهنگی رواقی، ۱۳۶۴
• روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن (تفسیر ابوالفتوح رازی)، مشهد، با همکاری دکتر محمد مهدی ناصح، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، ۲۰ جلد، ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۶ (چاپ سوم، ۱۳۸۳)
• نهایه المسؤول فی روایه الرسول، (تصحیح)، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۶
• تاریخ تفکر اسلامی در هند، اثر عزیز احمد، ترجمه از انگلیسی، با همکاری نقی لطفی، تهران، کیهان- انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۷
• سوگنامه سهراب، تهران، توس، ۱۳۶۸
• سرو و تذرو، از نثاری تونی، (تصحیح)، تهران، سروش، ۱۳۶۸
• فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، تهران، سروش- مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۹ (چاپ دوم، ۱۳۷۵)
• تاریخ ادبیات ایران، کتاب درسی برای دوره دبیرستان، تهران، وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۲ (هر سال تجدید چاپ می‌شود)
• بهین نامه باستان، خلاصه شاهنامه فردوسی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۹ (چاپ پنجم، ۱۳۷۶)
• جزیره بی‌آفتاب، گزارش سفر یک ساله به انگلستان و اروپای غربی، مشهد، چاپخانه دانشگاه فردوسی، ۱۳۷۱
• آن سال‌ها، یادهای کودکی و نوجوانی، دفتر نخستین، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱
• فرهنگنامه قرآنی، فرهنگ برابرهای فارسی واژه‌های قرآن براساس ۱۴۲ قرآن خطی محفوظ در کتابخانه آستان قدس رضوی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، ۵ جلد، ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۶ (چاپ سوم: ۱۳۸۳)
• فردوس/تون، تاریخ و جغرافیا، با همکاری خدیجه بوذرجمهری، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۷۳
• راهنمای توس و سخنی در باره فردوسی و شاهنامه، مشهد، انتشارت پاژ، ۱۳۷۳
• دیبای خسروانی، کوتاه شده تاریخ بیهقی، با همکاری مهدی سیدی، تهران، جامی، ۱۳۷۳ (چاپ ششم، ۱۳۸۴)
• چون سبوی تشنه، ادبیات معاصر، تهران، جامی، ۱۳۷۴ (چاپ پنجم، ۱۳۷۷)
• پاژ، زادگاه فردوسی، مشهد، انتشارت پاژ، ۱۳۷۴
• از جیحون تا وخش، گزارش سفر به ماوراءالنهر، با همکاری مهدی سیدی، مشهد، مرکز خراسان شناسی، ۱۳۷۸
• جویبار لحظه‌ها، جریان‌های ادبیات معاصر، تهران، جامی، ۱۳۷۸ (چاپ دهم، ۱۳۸۶)
• فرهنگ نام آوران خراسان، مشهد، به نشر، ۱۳۸۲
• تاریخ بیهقی، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی، ۱۳۸۳
• سخن آشنا یادنامه بدیع‌الزمان فروزانفر، شیراز، انتشارات داستانسرا، ۱۳۷۳
• پرد گیان خیال به همراه دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی، مشهد، ۱۳۸۴
• فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی، تهران، انتشارات فرهنگ معاصر، ۱۳۸۶

این کتاب در دومین جشنواره بین المللی فارابی کتاب برگزیده اعلام شد و وی به دریافت لوح تقدیر نایل آمد.

• یادنامه ابوالفضل بیهقی، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، چاپ چهارم، ۱۳۸۶
• تاریخ الادب الفارسیه المعاصر ترجمه ندی حسون، دمشق، ۲۰۰۵
• تاریخ بیهقی با همکاری مهدی سیدی، انتشارات سخن ۱۳۸۸(کتاب فصل حمهوری اسلامی ۱۳۸۹)
• از پاژ تا دروازه رزان تهران انتشارات سخن ۱۳۸۸(کتاب تشویقی انجمن فلم ایران ۱۳۶۹)

زین دایره مینا گشت و گزارهای فرهنگی تهران انتشارات سخن ۱۳۸۸ ارج نامه غلامجسین یوسفی تهران میراث مکتوب ۱۳۸۸