محمدعلی عمویی

محمدعلی عمویی
زادروز	۱۳۰۷ کرمانشاه
نقش‌های برجسته	عضو کمیته مرکزی حزب توده ایران
مکتب	مارکسیسم، مارکسیسم-لنینیسم
آثار	دُرد زمانه
همسر	نسرین نافعی

محمد علی عمویی از اعضای تشکیلات افسران حزب توده ایران و عضو کمیته مرکزی حزب بود. وی از باسابقه‌ترین زندانیان سیاسی درایران است که ۲۵ سال از عمر خود را در سال‌های قبل از انقلاب و ۱۲ سال پس از انقلاب در زندان به سر برده‌است.

زندگی شخصی و فعالیت‌های سیاسی

عمویی در سال ۱۳۰۷ در کرمانشاه به دنیا آمد، تحصیلات ابتدایی را در کرمانشاه و دوره متوسطه را در تهران گذراند. او اولین بار، پس از کودتای ۲۸ مرداد دستگیر و زندانی شد. و در آستانه انقلاب ۱۳۵۷، به همراه دیگر زندانیان سیاسی آزاد شد.

در اسفند ماه ۱۳۵۷، پلنوم شانزدهم حزب توده محمدعلی عمویی و سه تن دیگر از اعضای سازمان افسری حزب (عباس حجری، تقی کی‌منش و رضا شلتوکی) را که ۲۵ سال در زندان‌های حکومت پهلوی بودند، به عضویت کمیتهٔ مرکزی انتخاب کرد. هیأت سیاسی حزب در خرداد ۱۳۵۸ عمویی را به عضویت هیأت دبیران (و به تبع آن هیأت سیاسی) در آورد. در فروردین ۱۳۶۰، پلنوم هفدهم عضویت وی را در هیأت دبیران ابقاء نموده و او به عنوان مسئول روابط عمومی و روابط بین‌المللی برگزید.

عمویی در جریان بازداشت گسترده اعضای حزب توده در سال ۱۳۶۱ (به اتهام کودتا و سپس جاسوسی برای شوروی) دستگیر و ابتدا به اعدام و سپس حبس ابد محکوم گردید. او در زندان مجبور به تواب شدن و اقرار تلویزیونی و سخنرانیهای ضدحزب برای زندانیان دیگر شد.

عمویی همچون نورالدین کیانوری در سال‌های میانی دهه هفتاد آزاد شد. عمویی در مصاحبه‌ای با روزنامه آفتاب امروز، بر شکنجه شدن کیانوری برای اعتراف به کودتا و جاسوسی تاکید کرد.

هاشمی رفسنجانی از چهره‌های سرشناس حکومت، بعدها در مصاحبه‌ای با روزنامه همشهری عنوان نمود که برخورد با حزب توده و اعدام اعضای حزب توده بهتر بود که انجام نمی‌شد. وی دلیلی برای اینکه حزب توده در اندیشه کودتا بوده، نیافته‌است.

آثار

تألیف

• محمدعلی عمویی. دُرد زمانه - خاطرات محمدعلی عمویی «۱۳۵۷ - ۱۳۲۰». چاپ دوم. انتشارات آنزان، ۱۳۷۷. ISBN 964-91484-6-9. 

ترجمه

• ارنستو چه‌گوارا. خاطرات ارنستو چه‌گوارا (روزشمار عملیات در بولیوی). ترجمهٔ محمدعلی عمویی. چاپ اول. نشر اشاره، ۱۳۸۱. ISBN 964-5772-19-1. 

• روجر کِیران، توماس کنی. خیانت به سوسیالیسم: پس پردهٔ فروپاشی اتحاد شوروی. ترجمهٔ محمدعلی عمویی. چاپ اول. نشر اشاره، ۱۳۸۴. ISBN 964-5772-26-5. 

• مایک دیدیدو (Mike Davidow). پروسترویکا، فراز و فرود آن. ترجمهٔ محمدعلی عمویی. چاپ اول. نشر اشاره، ۱۳۸۱. ISBN 964-5772-92-3.