قاقم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قاقم
وضعیت بقا
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: گوشت‌خواران
تیره: راسویان
زیرتیره: آسان[۱]
سرده: قاقم‌ها[۲]
گونه: M. erminea
نام علمی
Mustela erminea
کارل لینه، ۱۷۵۸
پراکنش

قاقُم (معرب kākom پهلوی) یا آس یکی از جانوران طعمه‌خوار پستاندار بومی اوراسیا و آمریکای شمالی است. قاقم حیوانی است از خانوادهٔ راسویان (Mustelidae) و نسبت به راسو کمی بزرگتر است و دم بلندتری دارد که انتهای آن تیره است.

قاقم کمابیش در سراسر نیم‌کره شمالی و مناطق شمالگانی و زیرشمالگانی یافت می‌شود. برای مهار افزایش جمعیت خرگوش‌ها، قاقم را به نیوزیلند نیز وارد کرده‌اند که این ترفند موفقیت‌آمیز نبوده‌است.

قاقم‌ها شب‌رو و پگاه‌رو هستند ولی گاه در روز هم به بیرون می‌آیند. قاقم به هنگام تعقیب شکار خود به صورت مارپیچی حرکت می‌کند. و نسبت به جثه‌اش سرعت بالایی دارد. قاقم شناگر ماهری نیز هست و توانسته‌است جمعیت خود را به جزایر نزدیک به ساحل را نیز گسترش دهد. قاقم یکی از معدود گونه‌های جانوری است که به خاطر بدن باریک و دراز خود می‌تواند حیوانات نقب‌زن را در دالان‌های لانه‌های خودشان دنبال کند.

قاقم برای جبران این شکل از بدن، پاهایی کوتاه، گوش‌هایی کوچک، سوخت‌وسازی سریع و در زمستان خزی پرپشت پیدا کرده‌است. قاقم نر تا ۳۰ سانتیمتر رشد می‌کنند و نرهای آن بسیار بزرگ‌تر از ماده‌ها هستند.

خز قاقم[ویرایش]

از خز قاقم در پوستین‌دوزی استفاده می‌شود. پوست سفید و نرم شکم آن خز گرانبهایی است. در داستان‌های شاهنامه نخستین شکار قاقم برای بهره‌گیری از پوست آن به هوشنگ نسبت داده شده‌است.[۳]

در قدیم در زبان فارسی پوست قاقم که با دم باشد را «قاقم انگشت‌نما» می‌نامیدند زیرا قسمت دم در این پوست به شکل انگشت دیده می‌شود. دم داشتن خز قاقم نشانه اصالت آن بود.[۴] در ادبیات فارسی قاقم نشانهٔ سپیدی رنگ است چنان‌که قاقم‌نما به معنی سپیدنما، قاقم‌عارض به معنای سپیدچهره و قاقم‌پوش در معنای سپیدپوش به‌کار رفته‌است.[۵]

منابع و پانویس‌ها[ویرایش]

  • Wikipedia contributors, «Stoat,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed May 12, 2010).
  1. Mustelinae
  2. Mustela
  3. :ز پویندگان هر که مویش نکوست
    بکشت و از ایشان برآهیخت پوست
    چو سنجاب و قاقم چو روباه نرم
    چهارم سمور است کش موی گرم.
  4. آنندراج. در لغتنامه دهخدا: سرواژه‌های قاقم و قاقم انگشت‌نما.
  5. لغتنامه دهخدا: سرواژه‌های قاقم.