سنجش تراکم استخوان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سنجش تراکم استخوان (به انگلیسی: Bone Mineral Densitometry) یا به اختصار BMD روش متداول برای سنجش مقدار تراکم استخوان‌های بدن است. در این روش که مقدار وزن مواد معدنی استخوان رادر هر سانتی‌متر مربع اندازه می‌گیرند[۱] یک معیار نسبی از مواد معدنی استخوان را بدست می‌دهد ولی چگالی واقعی استخوان سنجیده نمی‌شود. کاربرد بالینی آن برای اندازه‌گیری غیر مستقیم از مقدار پوکی استخوان بیمار می‌باشد.

پوکی استخوان[ویرایش]

نوشتار اصلی: پوکی استخوان

پوکی استخوان علت اصلی شکستگی‌های مفصل ران و لگن در خانم‌های بالای ۶۵ سال است. مرگ و میر و عوارض ناشی از این شکستگی‌ها و مخارج درمان آن‌ها از مشکلات عمده کشور هاست. تشخیص به موقع و پیشگیری از پیشرفت آن هدف عمده طب سالمندان است.

موارد استفاده[ویرایش]

پویشگر DEXA

هرچند مقدار پرتو ایکس که در این روش بکار می‌رود بسیار ناچیز است، ولی انجام سنجش تراکم استخوان در اشخاص سالم توصیه نمی‌گردد. افرادی که دارای عوامل خطر (Risk Factor) برای پوکی استخوان و شکستگی ناشی از آن هستند، برای انجام این آزمایش مناسب می‌باشند. این افراد می‌توانند شامل موارد زیر باشند:[۲]

  • خانم‌ها بالای سن ۶۵ و آقایان بالای سن ۷۰
  • افرادی که به هر علت داروهای کورتیکواستروئیدی مصرف می‌کنند.
  • بیمارانی که داروهای پوک کننده استخوان مصرف می‌کنند.
  • بیماران دچار پرکاری تیروئید.
  • افراد بالای سن ۵۰ در شرایط زیر:

روش کار[ویرایش]

هرچند روش‌های مختلفی برای سنجش تراکم استخوان وجود دارد، اما روش متداول امروزه روش غیر تهاجمی و ساده و بدون آزار Dual-energy X-ray absorptiometry یا DEXA است که در این روش ناحیه ستون فقرات کمری و لگن مورد ارزیابی قرارداده می‌شود و با معیارهای استاندارد شده سنجیده و با نمونه‌های طبیعی مقایسه می‌گردد.[۴]

معیارها[ویرایش]

تصویر حاصل از سنجش

بطور عمده سه عامل سنجیده می‌شود که با معیارهای مشخصی گزارش می‌شود:

  • مقدار تراکم برحسب gr/cm³.
  • معیار T یا T-score که مقدار انحراف معیار بالا و پائینمیانگین بیمار با مقایسه با شخص سالم ۳۰ ساله در همان جنس است.
  • معیار Z یا Z-score که مقدار انحراف معیار بالا و پائین میانگین برای خود بیمار برحسب سن و جنس است.

برطبق ضوابط سازمان بهداشت جهانی معیار T بیشتر از ۱− حالت طبیعی محسوب می‌شود و بین ۱− و ۲٫۵− دلیل استئوپنی و کمتر از ۲٫۵− دلیل پوکی استخوان است ( در این حالت تراکم استخوان برابر با ۲٫۵ انحراف معیار زیر میانگین یک جوان ۳۰ ساله مرد یا زن است).[۴][۵]

محدودیت کاربردی[ویرایش]

موارد متعددی می‌تواند روی نتیجه آزمایش تاَثیر گذارد مانند چاقی و لاغری شخص، وجود شکستگی‌های قبلی در ستون فقرات و مهره‌ها، و عدم وجود استاندارد برای سن‌های پائین.[۵]

منابع[ویرایش]

  1. «Bone Density) 2011 MeSH)». NLM. بازبینی‌شده در 17 April 2013. 
  2. «Question 3». American Academy of Family Physicians. بازبینی‌شده در 17 April 2013. 
  3. «Bone-density tests». American Academy of Family Physicians. بازبینی‌شده در 17 April 2013. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Cole، Raymond E. [http://www.jaoa.org/content/108/6/289.full.pdf+html «Improving Clinical Decisions for Women at Risk of Osteoporosis: Dual-Femur Bone Mineral Density Testing»]. JAOA، 2008. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Report of a WHO Scientific Group. [http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_921.pdf «PREVENTION AND MANAGEMENT OF OSTEOPOROSIS»]. WHO. بازبینی‌شده در 17 April 2013. 
Translation arrow fa.svg این نوشتار یک ترجمه از ویکی‌پدیاهای دیگر است. پيوند به سایر زبان‌ها را در سمت راست-پايين اين صفحه ببينيد.