زبان کچوا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گستره زبان‌های کچوآ (آبی).

کِچوآ (Qhichwa، Qiĉwa، Quechua) نام خانواده‌ای از زبان‌های بومی سرخ‌پوستان آمریکای جنوبی است که بیشتر در رشته‌کوه‌های آند رواج دارد. کچوآ، پرگویشورترین زبان سرخ‌پوستی در قاره آمریکا است و برآورد شمار گویشوران آن از ۶ تا ۱۳ میلیون نفر فرق می‌کند.

برخی از کچوآ-زبانان به این گروه زبانی اصطلاحاً «رونا سمی» (زبان مردم) می‌گویند.

زبان‌های کچوآ از جنوب کلمبیا تا آرژانتین رواج دارند ما بیشتر گویشوران آن در پرو (۴٫۵ میلیون نفر)، اکوادور (۱٫۵ میلیون) و بولیوی (۲٫۹ میلیون) هستند. کچوآ در سده‌های ۱۵ و ۱۶ میلادی زبان اصلی امپراتوری اینکا بود و هم‌اینک نیز زبان میانجی آند مرکزی به شمار می‌آید. کچوآ با خط لاتین نوشته می‌شود و از دسته زبان‌های آندی-استوایی است.

به خاطر نفوذ روزافزون زبان‌های اسپانیایی و پرتغالی، همواره از گستره و کاربرد کچوآ کاسته شده و می‌شود.

Proto-Quechua
زبان کچوا
Central
Huaylay

Huaylas



Conchucos



 Huánuco 

Alto Pativilca



Alto Marañón



Alto Huallaga



Huancay

Yaru



Jauja–Huanca



Huangáscar–Topará





Pacaraos[نیازمند منبع]



زبان کچوا
Yungay
(Quechua II-A)
Central

Laraos



Lincha



Apurí



Chocos



Madean



Northern Peruvian

Inkawasi–Kañaris



Cajamarca




Chinchay
زبان کچوا
(Quechua II-B)

Ecuador–Colombia



Chachapoyas (Amazonas)



Lamas (San Martín)



Classical[نیازمند منبع]

quechua


Southern Quechua
(Quechua II-C)

Ayacucho


Cuzco–Collao

Cuzco



Northern Bolivia



Southern Bolivia




Santiago del Estero







نمونه زبان[ویرایش]

فارسی گویش آیاکوچو گویش کوزکو گویش جنوبی کجوآ
آشامیدن upyay uhyay upyay
سریع utqa usqha utqha
کار کردن llamkay llank'ay llamk'ay
ما ñuqanchik nuqanchis ñuqanchik
(پسوند افزاینده) -chka- -sha- -chka-
روز punchaw p'unchay p'unchaw

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]