رادوان کاراجیچ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رادوان کاراجیچ
نخستین رئیس‌جمهور جمهوری صرب بوسنی
مشغول به کار
آوریل ۱۹۹۲ – ژوئیه ۱۹۹۶
پیش از Biljana Plavšić
اطلاعات شخصی
تولد ۱۹ ژوئن ۱۹۴۵(۱۹۴۵-06-۱۹) ‏(۶۹ سال)
Petnjica، جمهوری سوسیالیستی مونته‌نگرو
ملیت  صربستان
محل تحصیل دانشگاه سارایوو
دانشگاه کلمبیا
پیشه سیاست‌مدار، شاعر، روانپزشک
دین ارتدوکس صربی
امضاء
خدمت نظامی
رزم‌ها/جنگ‌ها جنگ بوسنی

رادوان کاراجیچ (به صربی: Радован Караџић) (متولد ۱۹ ژوئن ۱۹۴۵ در یوگوسلاوی سابق) سیاست‌مدار، شاعر، روان‌پزشک صرب است که از سال ۱۹۹۵ تا ۲۱ ژوئیه ۲۰۰۸ فراری بود. او در زمان جنگ بوسنی رهبری صرب‌های این کشور را بر عهده داشت. او توسط دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق[۱] به عنوان جنایت‌کار جنگی شناخته شد. از او به عنوان متهم اول جنایت جنگی در بوسنی یاد می‌شود.[۲]

کاراجیچ را طراح قتل‌های دهه ۱۹۹۰ در بوسنی و هرزگووین می‌دانند. او مدت ۱۳ سال فراری بود او این سال‌ها را در مناطق صرب نشین بوسنی و صربستان زندگی می‌کرده‌است. او در دادگاه به اتهام عملیات نسل‌کشی مسلمانان بوسنی مورد محاکمه قرار گرفته‌است. در پی دستگیری وی مسلمانان بوسنیایی به شادمانی پرداختند.[۳]

بیوگرافی[ویرایش]

کاراجیچ ۱۹ ژوئن سال ۱۹۴۵ میلادی در دهکده "پتنیتسا" در نزدیکی شهر "شاونیک" در جمهوری مونته نگرو به دنیا آمد. پدرش یکی از اعضای گروه ملی گرای "چتنیک" بود. چتنیکها در جنگ جهانی دوم همزمان با نیروهای اشغالگر آلمان نازی و طرفداران "تیتو" در گیر بودند. کاراجیچ در سال ۱۹۶۰ میلادی به سارایوو مهاجرت کرد و پس از اتمام تحصیلات به عنوان روانشناس موفق به اخذ درجه دکترا از دانشگاه سارایوو شد. وی در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی در مراکز درمانی متعددی از جمله در بیمارستان سارایوو، بیمارستان روانی زاگرب و مرکز پزشکی "وژدوواتس" در بلگراد به عنوان پزشک مشغول کار بود. او همچنین در دانشگاه کلمبیا در نیویورک به مدت یک سال دوره تکمیلی پزشکی را گذراند. کاراجیچ در سال ۱۹۹۰ میلادی در واکنش به تشدید احساسات ملی گرایانه کرواتها ، حزب دمکراتیک صرب را در بوسنی تشکیل داد و با دیدگاه ایجاد "صربستان بزرگ" به گسترش آن پرداخت. دو سال بعد بوسنی و هرزگوین اعلام استقلال کرد و متعاقب آن کاراجیچ نیز جمهوری صربهای بوسنی را تشکیل داد که پس از قرارداد صلح دیتون در سال ۱۹۹۵میلادی این نهاد سیاسی به جمهوری صربسکا تغییر نام داد.

نقش کاراجیچ در نسل کشی و کشتار غیرنظامیان در بوسنی و هرزگوین[ویرایش]

کاراجیچ در سال ۱۹۹۲ میلادی به عنوان رهبر صربهای بوسنی و رییس جمهوری صربسکا بطور جدی وارد صحنه سیاسی شد و تا سال ۱۹۹۵ میلادی یکی از محورهای عمده نسل کشی وقوم زدایی در بوسنی و هرزگوین محسوب می شد. وی طی ۴۳ ماه جنگ در بوسنی و هرزگوین به کشتار دهها هزار غیرنظامی از مسلمانان و کرواتها متهم است. کاراجیچ از جمله عاملان اصلی حادثه شهر "سربرنیتسا" محسوب می شود که در آن هشت هزار غیرنظامی مسلمان طی چند ساعت قتل عام شدند. شهر سربرنیتسا در بوسنی و هرزگوین در سال ۱۹۹۵ میلادی هنگامی که به عنوان یک منطقه امن تحت حمایت و حفاظت نیروهای سازمان ملل بود توسط نیروهای کاراجیچ تصرف شد و هشت هزار تن از زنان و کودکان این شهر طی چند ساعت قتل عام شدند. کاراجیچ ۴۳ ماه شهر سارایوو پایتخت بوسنی را تحت محاصره داشت که طی این مدت ده هزار تن از غیرنظامیان این شهر کشته شدند. وی همچنین به کشتار مسلمانان و کرواتهایی که توسط نیروهای صرب در اردوگاههای کار اجبار اسیر شده بودند متهم است. در این اردوگاهها هزاران تن از مسلمانان بوسنی در شرایط بسیار سخت و تحت انواع شکنجه های جسمی و روانی قرون وسطایی نگهداری می شدند که مخابره تصاویر این اسیران توسط خبرگزاریهای مختلف در آن زمان موجی از انزجار و نفرت افکار عمومی جهان را برانگیخت. کاراجیچ پس از قرارداد صلح دیتون در سال ۱۹۹۵ میلادی که به ۴۳ ماه جنگ در بوسنی و هرزگوین خاتمه داد متواری شد. وی به مدت ۱۳ سال همواره از سوی دادگاه لاهه به عنوان جنایتکار جنگی تحت تعقیب بوده تا نهایتا در منطقه "وراچار" بلگراد دستگیر شد. وی هنگامی که از محل کار خود عازم "باتانیتسا" از مناطق شهر بلگراد بود در یک اتوبوس شهری توسط ماموران امنیتی دستگیر شد. شورای امنیت ملی صربستان به ریاست "بوریس تادیچ" رییس جمهوری این کشور پس از دستگیری کاراجیچ اعلام کرد وی در جریان یک عملیات محرمانه توسط نیروهای اطلاعاتی صربستان دستگیر شده است. کاراجیچ به مدت ده سال با نام مستعار "دراگان دیوید دابیچ" و به عنوان پزشک در یک کلینیک خصوصی در بلگراد کار می کرد. وی طی یک دهه که ظاهراً از سوی دادگاه لاهه و ماموران امنیتی و اطلاعاتی تحت تعقیب بود در سمینارهای پزشکی به عنوان پژوهشگر شرکت می کرد و به ایراد سخنرانی در زمینه های بهداشتی و پزشکی می پرداخت. کاراجیچ همچنین طی یک دهه گذشته مقالات متعددی در نشریه "ازدراوو ژیوت" (زندگی سلامت ) چاپ بلگراد منتشر کرده است. دستگیری کاراجیچ گرچه با واکنش های متفاوتی در جمهوریهای سابق یوگسلاوی و اروپا همراه بود ولی شگفت زدگی عامل مشترک تمامی این عکس العمل‌ها بود. در سارایوو مردم پس از شنیدن خبر دستگیری کاراجیچ به خیابانها ریختند و با روشهای مختلف شادی خود را از این حادثه اعلام کردند. از زمان دستگیری وی، تمامی کانالهای تلویزیونی بوسنی و هرزگوین مدام تصاویری از قتل عام مردم سربرنیتسا، محاصره ۴۳ ماهه شهر سارایوو و نیز صحنه هایی از کشف گورهای جمعی رانشان می دهند و به این ترتیب نفرت و انزجار مردم بوسنی از وی را به نمایش می گذارند. این رویداد در میان صربها، واکنش دیگری را به همراه داشت. "الکساندر ووچیچ" دبیر کل حزب رادیکال صربستان که تنها جناح وفادار به ملی گرایان گذشته محسوب می شود و نیز به عنوان جناح مخالف دولت کنونی، دستگیری کاراجیچ را خبر غم انگیزی برای مردم این کشور توصیف کرد. وی این رویداد را نشانه نابودی صربستان خواند و گفت این حادثه، کسانی که دولت کنونی صربستان را تشکیل داده اند عامل این اقدام هستند. از سوی دیگر جناحی که تحت عنوان ائتلاف طرفدار اروپا محسوب می شود و دولت کنونی صربستان را تشکیل داده است، دستگیری کاراجیچ را اقدامی قاطع و شجاعانه توصیف کرد و آن را نشانه اراده قوی برای همکاری با دادگاه لاهه دانست. از دیدگاه این ائتلاف، دستگیری کاراجیچ همچنین بیانگر آن است که دوره نفوذ سیاسی "وویسلاو کوشتونیستا" نخست وزیر پیشین صربستان بسر آمده است. وی از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ میلادی نخست وزیر این کشور بود. بسیاری از جناحهای سیاسی در صربستان کوشتونیتسا را چهره بانفوذ سیاسی این کشور طی چند سال گذشته تلقی می کردند که ضمن حفظ خصیصه ملی گرایی و حمایت ازشخصیتهای پرمناقشه سیاسی صرب در سالهای گذشته ، تلاش می کرد به نوعی رضایت اروپا و غرب را نیز داشته باشد. جناحهای سیاسی لیبرال در صربستان طی سالهای گذشته همواره کوشتونیتسا را متهم می کردند که غیر مستقیم از چهره های سیاسی و پر مناقشه گذشته این کشور حمایت کرده و با این روش مانع الحاق صربستان به اتحادیه اروپا و غرب شده است. از سوی دیگر در بانیالوکا مرکز جمهوری صربسکا که از مناطق تحت ائتلاف بوسنی و هرزگوین محسوب می شود وضعیت به گونه دیگری است. پارلمان این جمهوری که در دست صربهای بوسنی است نشست اخیر خود را لغو کرد و ابراز خرسندی مقامات سارایوو را پس از دستگیری کاراجیچ مورد نکوهش و انتقاد قرار داد. "ملادان بوشیچ" رهبر حزب دمکرات صرب در جمهوری صربسکا با برگزاری یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد این حزب در جلسات پارلمان شرکت نخواهد کرد. حزب دمکراب صرب جمهوری صربسکا در طول سالهای جنگ در بوسنی و هرزگوین توسط شخص رادوان کاراجیچ رهبری می‌شد. "بوشیچ" گفت: مواضع مقامات سارایوو بیانگر آن است که محاکمه کاراجیچ فقط محاکمه وی نیست بلکه محاکمه جمهوری صربسکا است. وی افزود: رهبران و مقامات فدراسیون بوسنی و هرزگوین بیش از یک محاکمه می خواهند. آنان می خواهند پس از گذشت 13سال از جنگ پیروزی خود را اعلام کنند. بوشیچ همچنین با انتقاد از سخنان "هریس سیلازیچ" عضو شورای ریاست جمهوری بوسنی وهرزگوین، این اظهارات را تهدیدی علیه موجودیت جمهوری صربسکا توصیف کرد. "سیلازیچ" عضو شورای سه نفره ریاست جمهوری بوسنی و هرزگوین پس از دستگیری کاراجیچ گفت: طرز تفکر و دیدگاه وی نباید تداوم یابد. از دیدگاه کارشناسان، مواضع جناحهای تندرو صرب در بلگراد و در جمهوری صربسکا از یک سو و نیز ابهام در چگونگی اختفای ده ساله کاراجیچ در بلگراد و دستگیری ناگهانی وی از جمله نقاط تاریک این مساله است که باید به عنوان متغیرهای احتمالی در معادلات سیاسی صربستان و بوسنی و هرزگوین مد نظر قرار گیرد. تا کنون هیچ گزارشی از چگونگی افشای هویت و محل اختفای کاراجیچ از سوی نیروهای دستگیر کننده وی منتشر نشده است. همچنین این سوال مطرح است که کاراجیچ چگونه توانسته ده سال با آرامش در بلگراد زندگی کند و به حرفه پزشکی مشغول باشد بدون اینکه هویت وی فاش گردد. آیا طرفدارانش به وی خیانت کرده اند یا اینکه وی قربانی یک معامله سیاسی شده است. نیروها و قدرتهایی که از وی حمایت می کردند اکنون در چه جایگاهی هستند و بر اثر چه روندی از دیدگاههای خود عقب نشینی کرده اند. آیا اعلام استقلال یکجانبه کوزوو و تمایل بلگراد به نزدیکی بیشتر به محور بروکسل باعث شده که روند همکاری با دادگاه لاهه جدی تر شود؟ از دیدگاه کارشناسان یافتن پاسخ های دقیق و مناسب به هر یک از این سوالات می تواند در درک بهتر معادلات حاکم بر بالکان و نیز در تبیین نقش جناحهای تندرو داخلی و نفوذ قدرتهای خارجی در آن موثر باشد. بویژه اینکه در محافل مختلف سیاسی وخبری جمهوری صربسکا و نیز در میان صربهای تندرو و ملی گرا گفته می شود "کاراجیچ " با "ریچارد هالبروک" نماینده پیشین آمریکا در بالکان و مبتکر قرارداد صلح دیتون توافق کرده بود که وی از تمامی مقام های حزبی و سیاسی خود کناره‌گیری کند و در مقابل از سوی آمریکا و جامعه بین‌الملل دستگیر یا محاکمه نشود. [۴]

پانویس[ویرایش]

  1. *با دیوان بین‌المللی دادگستری اشتباه نشود. این دادگاه بصورت موقت ایجاد شده و فقط به بررسی جنایاتی که در خلال جنگ داخلی یوگسلاوی اتفاق افتاده می‌پردازد.
  2. «کارادزیچ، متهم اول جنایت جنگی در بوسنی دستگیر شد»(فارسی)‎. وب‌گاه رادیو فردا. 
  3. «مسلمانان بوسنی دستگیری « کارادزیچ » را جشن گرفتند»(فارسی)‎. وب‌گاه رادیوفردا. 
  4. http://islamworld2020.persianblog.ir/post/174/