خمیر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

خمیر به حالتی از ماده گفته می شود که مابین حالت جامد و حالت مایع می باشد و از ترکیب این دو حالت به وجود می آید که ترکیب خاک باآب و ترکیب آرد و آب که از آن برای تهیهٔ نان و شیرینی استفاده می‌شود از پرکاربردترین این حالت می باشد . معمولاً در هنگام تهیه خمیر به آن خمیرمایه اضافه می‌شود؛ خمیرمایه در واقع خمیری ترش حاوی مخمر است که باعث ورم کردن خمیر می‌شود که به نوبهٔ خود باعث بهتر شدن نان می‌شود. به خمیری که بدون استفاده از خمیرمایه تهیه شده باشد، فطیر می‌گویند.

واژهٔ خمیر برای توصیف کردن سایر موادی که قوامی شبیه به خمیر داشته باشند هم به کار می‌رود. به عنوان نمونه می‌توان به خمیر دندان اشاره کرد که ترکیبی شیمیایی است که قوام خمیری دارد. در متون قدیمی فارسی نیز از خمیر به این معنا استفاده شده. ناصرخسرو در بیتی از صفت «خمیر» برای توصیف آهن گداخته که نرم می‌شود استفاده می‌کند:

یکی سرو بودی چو آهن قوی ترا سرو چنبر شد آهن خمیر

در فرهنگ نامه ی فارسی عمید نیز خمیر اینگونه آمده است: آرد گندم یا جو که با آب آمیخته و خمیر مایه به آن زده باشند برای نان پختن. و هر چیز مانند آرد که با آب مخلوط کرده باشند و آبکی نباشد.

منابع[ویرایش]

  • دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامهٔ دهخدا. مدخل‌های «خمیر» و «فطیر».