حزب دموکراتیک خلق افغانستان

حزب دموکراتیک خلق افغانستان اصلی‌ترین حزب چپ‌گرا و مارکسیست کشور افغانستان بود که در تاریخ اول ژانویه سال ۱۹۶۵ تأسیس گردید.

تاریخچه

این حزب دارای دو شاخه مستقل بنام‏های خلق و پرچم بود. در ظاهر این دو شاخه باهم وحدت کردند اما هر کدام آن تاریخ و مشی سیاسی خود را داشت. شاخه پرچم خود را حزب زحمتکشان افغانستان و شاخه خلق خود را حزب پیشاهنگ طبقه کارگر افغانستان می‏خواند.

شاخهٔ پرچم را ببرک کارمل و شاخهٔ خلق را نورمحمد تره کی رهبری می‌کرد. این حزب در زمان حاکمیت نجیب الله نامش را تغییر داد و بنام حزب وطن یاد می‌شد. پس از آنکه دولت نجیب الله سقوط کرد رهبری حزب وطن در جلسه‌ای در وزارت خارجه افغانستان محمود بریالی را به مقام ریاست حزب برگزید و از این حزب دوباره بنام حزب دموکراتیک خلق افغانستان (حزب وطن) یاد می‌شد.

پس از آنکه مجاهدین، قدرت را در افغانستان در دست گرفتند، تعداد زیادی از اعضا و کادری‏های حزب یا کشته شدند و یا به خارج از کشور مجبور به فرار شدند. و حدود بیست حزب را بنامهای مختلف تاسیس نمودند از جمله حزب مردم در اروپا ، حزب متحد ملی و نهضت فراگیر دموکراسی و ترقی افغانستان در افغانستان یکی از قوی ترین حزب روشنفکرانبشمار می آید. این احزاب بصورت علنی فعالیت سیاسی دارد.

در سال ۱۹۷۸ این حزب رژیم محمد داود را به‌وسیله کودتایی خونین سرنگون ساخت و دولت دمکراسی را ایجاد کرد و به کشور نام جمهوری دموکراتیک افغانستان داد. بعد که این دولت خود با شورش مجاهدین اسلام گرا مقابله کرد. مجاهدین جنگی را به عنوان جهاد و با حمایت چند کشور خارجی از جمله آمریکا، عربستان و پاکستان و ... بر ضد دولت جمهوری دموکراتیک آغاز کردند دولت افغانستان از دولت شوروی تقاضای کمک کرد که در نتیجه باعت اشغال افغانستان به وسیله ۱۲۰۰۰ نیروی مسلح روسی گردید.

حزب دموکراتیک خلق افغانستان اجرای اصلاحات سوسیالیستی و سکولاریستی را آغاز کرد. ولی تودهٔ مردم افغانستان بویژه در مناطق روستایی از آن استقبال نکردند. رژیم در نتیجهٔ مقاومت مسلحانهٔ نیروهای مخالف در برابر اصلاحات سوسیالیستی به گونهٔ وسیع متزلزل گردید. بحران در نتیجهٔ مبارزه برای کسب قدرت بین رئیس جمهور نورمحمد تره‌کی و وزیر دفاع حفیظ‌الله امین به اوج خود رسید. تره‌کی کشته شد و امین مقام ریاست جمهوری را به عهده گرفت.

اتحاد شوروی متقاعد گردید که دولت افغانستان را خطر بزرگ واژگون شدن تهدید می‌کند. بنابراین به تاریخ ۱۹ دسامبر سال ۱۹۷۹ نیروهای خود را به این کشور فرستاد تا از این رژیم پشتیبانی کند و جنگجویان شبه‏نظامی مجاهدین را شکست بدهد. این اقدام شوروی که بر بنیاد آموزه‌ها و اصول برژنف بنا نهاده شده بود، هرچند باعث سرد شدن روابط آن با ایالات متحده امرِیکا گردید، برحق پنداشته می‌شد.

نیروهای شوروی درسال ۱۹۸۹ از افغانستان خارج گردید که طبعاً آینده این حزب نیز همراه با آن به پایان خود نزدیک می‌شد.

سه سال بعد از خروج ارتش شوروی رئیس جمهور افغانستان و رهبر حزب دموکراتیک خلق نجیب‌الله موافقت کرد تا به نفع دولت انتقالی از مقام خود کنار رود. مجاهدین به رهبری احمد شاه مسعود دولت جدید را تأسیس کردند. اما آنها بزودی در نتیجهٔ جنگ‏های گروهی در درون مجاهدین به ویژه میان مسعود، حکمتیار و بعد ها طالبان از هم پاشیدند. طالبان در سال ۱۹۹۶ کابل را تسخیر کردند و نجیب‌الله را که در قرارگاه سازمان ملل اقامت داشت اعدام کردند.

بعد از اینکه نیروهایی آمریکایی افغانستان را در ۲۰۰۱ اشغال کردند، تعدادی از اعضای این حزب به دولت حامد کرزی پیوستند و بعد هم به پارلمان راه یافتند.

پیوند به بیرون

• وب‌گاه اطلاعاتی درباره حزب دموکراتیک خلق افغانستان و نهضت فراگیر دموکراسی و ترقی افغانستان
• وب‌گاه اطلاعاتی درباره حزب دموکراتیک خلق افغانستان
• زمینه‌های تاریخی تاسیس ح.د.خ.ا