توپولف-۱۶۰
توپولف-۱۶۰ (به روسی: Туполев Ту-۱۶۰) (نام ناتو: Blackjack) بمب افکن استراتژیک مافوق صوت و سنگین ساخت شرکت توپولف در کشور روسیه (شوروی) است. این بمبافکن، رادارگریز و شبیه و قابل قیاس با بمبافکن آمریکایی بی-۱ لنسر است در حالی که ابعاد آن بزرگتر است و ظرفیت حمل مهمات بیشتری دارد. این بمب افکن دارای قابلیت حمل بمب هستهای و متعارف میباشد و آخرین بمب افکن استراتژیک ساخت شوروی و همچنین سنگینترین بمبافکن فعلی جهان است. تاکنون ۳۵ عدد از این بمبافکن ساخته شده و تولید این بمب افکن هنوز در روسیه ادامه دارد. نیروی هوایی روسیه هم اکنون ۱۶ فروند توپولف-۱۶۰ را در خدمت رسمی خود دارد.
هواپیمای بمب افکن مافوق صوت استراتژیک توپولف ۱۶۰ طی سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۲ توسط مجتمع پژوهشی و مهندسی هواپیمایی توپولف در مسکو و در مجموعه هواپیماسازی «گاربونف» کازان مستقر در تاتارستان در دست تولید بود. اما یک فروند نیز در ماه مه سال ۲۰۰۰ میلادی به نیروی هوایی روسیه تحویل داده شد. البته نیروی هوایی اوکراین این هواپیما را در سال ۲۰۰۱ از خدمت خارج کرد. توپولف-۱۶۰ توانایی انجام ماموریتهای محوله در تمامی شرایط آب و هوایی و روز و شب را برخوردار میباشد.
توپولف-۱۶۰ در دوران جنگ سرد به عنوان پاسخی به پروژه بمب افکن بی-۱ لنسر آمریکا و با مأموریت اصلی شلیک موشکهای کروز هواپایه طراحی و تولید شد. بلک جک امروزه سنگین وزنترین و میتوان گفت تا حدودی قدرتمندترین بمب افکن حال حاضر دنیاست. این هواپیما به علت توانایی مانور بالا و رنگ سفید آن به درنای سفید معروف است. دو فروند از توپولف-۱۶۰ برای انجام پرواز آزمایشی ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۸ وارد ونزوئلا شد. از این بمب افکنها تحت عنوان میراثهای جنگ سرد نام برده شده است.
محتویات |
طراحی [ویرایش]
سازه بدنه بر مبنای یک تیر تیتانیومی است که بطور کل همه اعضای اصلی این پرنده به این تیر تیتانیومی متصل میباشند. به دلیل پرواز در سرعتهای مافوق صوت، دارای سیستم بال متغیر است که بنابر سرعت موجود میزان به عقب رفتگی بال را توسط کامپیوتر تنظیم مینماید. بالهای متغیر این هواپیما کلاً میتواند در سه حالت ۲۰ درجه برای فرود، ۳۵ درجه برای کروز یا گشت زنی عادی در آسمان و ۶۵ درجه برای پرواز در سرعتهای بالای صوت قرار گیرد. در حالتی که بالها کاملاً به عقب برگشتهاند، از سطح داخلی بالها فلپهایی به صورت عمودی روی هر بال بلند میشوند که نقش ایجاد ثبات را در سرعتهای بالا ایفا میکنند. همچنین در امتداد جلو و عقب این چرخها محفظههای حمل تسلیحات در خط میانی وسط هواپیما تعبیه شده است. در انتهای مخروطی دم هواپیما، چترهای فرود آن قرار داده شدهاند که به کاهش سرعت در هنگام فرود کمک میکنند. برد عملیاتی هواپیما ۱۴۰۰۰ کیلومتر و سقف پرواز آن ۱۶۰۰۰ متر و حداکثر سرعت این هواپیما در ارتفاع بالا ۲۰۰۰ کیلومتر بر ساعت و در ارتفاع پایین ۱۰۳۰ کیلومتر میباشد. ارابه فرود: این هواپیما شامل یک ارابه دو چرخی در دماغه یا جلوی هواپیما و دو ارابه شش چرخی در دو جفت، در میان موتورها و یک چتر ترمز میباشد. این بمب افکن مجهز به سیستم سوختگیری هوایی است که برای انجام عملیات سوخت گیری هوا به هوا با دقت بیشتر، لوله سوخت گیری در جلوی شیشه خلبانان قرار گرفته که عمل سوخت گیری را به مراتب ساده تر میسازد که در شرایط عادی لوله سوخت گیری در نوک بدنه در جلوی کابین خلبان جمع میشود. ظرفیت سوخت گیری این هواپیما ۱۶۰ تن میباشد.Tu-۱۶۰ برای برخاستن به یک باند ۳۰۵۰ متری از بتونی نیاز دارد.
کابین [ویرایش]
خدمه پروازی توپولف ۱۶۰ چهار نفر شامل یک خلبان و کمک خلبان ومهندس پرواز و مسول تسلیحات است. که هر چهار نفر به صندلیهای پرتاب شونده صفر/صفر (سرعت صفر/ارتفاع صفر) مجهز هستند که میتوانند با ایمنی کامل در همه ارتفاعات و سرعتهای پروازی حتی در زمان استقرار هواپیما بر روی باند اقدام به خروج اظطراری یا همان ایجکت نمایند. بر خلاف سایر بمب افکنهای سنگین دیگر که از یوک و فرمان استفاده میکنند، این بمب افکن همچون جنگندهها یک دسته فرمان برای کنترل هواپیما توسط خلبان دارد.
موتورها [ویرایش]
این هواپیما برای تامین قدرت خود از چهار موتور قدرتمند NK-۳۲ توربوفن مجهز به پس سوز بهره میجوید که هرکدام از این موتورها رانشی برابر با ۲۵۰۰۰ کیلوگرم تولید میکند. موتورها در دو غلاف زیر بالها قرار گرفتهاند و دارای ورودیهای هوای متغیر هستند.
جنگ افزار [ویرایش]
این هواپیما قابلیت حمل موشک کروز استراتژیک Kh-۵۵MS با برد ۳۰۰۰ کیلومتر (که در غرب و ناتو بهAS-۱۵ کنت معروف است) را داردو تا ۱۲ تیر از این موشک (یعنی در هر محفظه شش تیر) قابل حمل است. بلک جک میتواند جنگ افزارهای هستهای و متعارف شامل موشکها ی دوربرد هستهای را حمل نماید. این هواپیما برای دفاع از خود از انواع موشکهای حرارتی مادون قرمز، مغشوش کننده رادار و پرتاب کننده فلر یا همان گویهای آتشین گمراه کننده موشک حرارتی برخوردار است. همچنین امکان حمل موشک kh-۱۵P(نام ناتو:AS-۱۵) با برد ۲۰۰ کیلومتر وجود دارد که میتواند به یک کلاهک اتمی یا متعارف ۲۵۰ کیلوگرمی مجهز شود. ظرفیت نهایی این بمب افکن ۴۰ تن بمب یا موشک میباشد.
الکترونیک پروازی [ویرایش]
این هواپیما از سیستم کنترل با فرامین الکتریکی (FBW)استفاده میکند. در این هواپیما از کامپیوتر استفاده بسیاری شده و این بمب افکن از یک سیستم هدفگیری یکپارچه و سیستم ضد جنگ الکترونیکی و کنترل خوددکار سود میجوید. در دماغه این هواپیما، سیستم رادارای آبزور K قرار گرفته است که از آن هم برای اسکن آسمان و همینطور برای بررسی و مطالعه اهداف زمینی استفاده میشود. همچنین در دماغه رادار سپوکا نیز برای بررسی سطح زمین هنگام پرواز سینه مال یا بسیار نزدیک به زمین و در ارتفاعات پایین نیز تدارک دیده شده است. برای هدایت موشکها، از سیستم پیشرفته راداری ناوبری/حمله اختاپوس که هم برای هدایت هواپیما و هم به منظور هدایت سلاحها به کار برده میشود، استفاده میشود. این سیستم اطلاعات و مختصات محوری لازم را برای موشکهای کروز شلیک شده به خوبی فراهم میآورد. همچنین این سیستم نقشهای دیجیتالی را از سطح زمین قبل از پرتاب موشک به آن تحویل میدهد که عمل هدایت را دقیق تر میکند.
با انجام عملیات ارتقاء بر روی این هواپیما، انتظار میرود که تا سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ در خدمت باقیمانده و پرواز نمایند.
منابع [ویرایش]
Wikipedia contributors, "Tupolev Tu-۱۶۰," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tupolev_Tu-160&oldid=183580577 (accessed January ۱۳, ۲۰۰۸).
- روزنامه خراسان، شنبه ۲۳ شهریور ۱۳۸۷، شماره۱۷۰۸۰
- بمب افکن روسیTu۱۶۰
- ماهنامه صنایع هوایی، رجبعلی قاسمی، شماره ۱۶۶(فروردین ۱۳۸۴)صفحات ۴۲و ۴۳
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ توپولف-۱۶۰ موجود است. |
