آغوز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دو نمونه ۲۵ میلی‌لیتری از شیر سینه انسان: نمونه سمت چپ آغوز، شیر رقیقی که از سینه پر می‌آید. سمت راست شیری است که از سینه‌ای تقریبا خالی گرفته شده‌است.[۱]

کُلستروم که در زبان محاوره از آن به عنوان آغوز، شیرماک، پَله و همچنین اولین شیر یاد می‌شود،مترادف[›] نوعی از شیر است که توسط غده‌های پستانی پستانداران در اواخر حاملگی تهیه و ساخته می‌شود. بسیاری از گونه‌ها کلاستروم را درست پیش از زایمان تهیه می‌کنند. کلاستروم دارای آنتی‌بادی‌هایی است که از نوزاد در مقابل بیماری‌ها حفاظت می‌کند و نسبت به شیر معمولی مادر دارای چربی و پروتئین بیشتری است.

کلستروم در انسان به در هنگام اولین شیردهی به عنوان اولین چیزی است که نوزاد انسان می‌خورد بنابراین، ماده‌ای حیات‌بخش برای حمایت اولیه از سیستم ایمنی آن‌ها با محتوایی شامل پروتئین‌های لاکتوفرین، مواد معدنی، ویتامین‌ها، آنزیم‌ها و دیگر فاکتورهای مهم رشد می‌باشد.[۲]

کلستروم انسان[ویرایش]

نوزادها دارای دستگاه گوارشی بسیار کوچکی هستند و کلستروم مواد مغذی را در قالبی بسیار متمرکز به بدن آن‌ها می‌رساند. این اثر ملین خفیفی است که محرک اولین مدفوع نوزاد می‌باشد که به نام مکونیوم یا مامیزه شناخته می‌شود. این حالت بیلی‌روبین اضافی که محصول زائد مرده سلول های قرمز خون است و در بدو تولد به علت کاهش حجم خون در مقادیر زیاد تولید می‌شود را از بدن نوزاد زدوده و کمک در جلوگیری از زردی یا یرقان می‌کند.

ثابت شده که کلستروم حاوی آنتی‌بادی‌هایی به نام ایمونوگلوبولین‌ها مانند IgA ،IgG و IgM در پستانداران است. IgA از طریق اپیتلیوم روده جذب می‌شود، از طریق خون حرکت می‌کند و بر روی نوع دیگر ۱ سطوح مخاط ترشح می‌کند. این‌ها جزئی از اجزای اصلی دستگاه ایمنی تطبیقی هستند. دیگر اجزای دستگاه ایمنی از کلستروم شامل اجزای اصلی دستگاه ایمنی ذاتی، مانند لاکتوفرین،[۳] ليزوزوم،[۴] لاکتوپراکسیدز،[۵] مکمل‌ها،[۶] و پرولین-غنی پولیپپتدید[۷] می‌باشند.واژه‌نامه ۱[›]

تعدادی سایتوکاین (پپتیدهای پیام‌رسان کوچکی که کنترل عملکرد سیستم ایمنی بدن را بر عهده دارند) نیز در کلستروم یافت می‌شوند،[۸] از جمله اینترلوکین ها،[۸] تومور نکروسیس فاکتور،[۹] کموکینز[۱۰] و دیگر سایتوکاین‌ها است. کلستروم همچنین حاوی تعدادی از عوامل رشد، از جمله فاکتورهای رشد شبه انسولین یک،[۱۱] و دوم،[۱۲] عوامل رشد آلفا،[۱۳] بتا ۱ و بتا ۲،[۱۴][۱۵] عوامل رشد فیبروبلاست،[۱۶] فاکتور رشد اپیدرمی،[۱۷] فاکتور محرک رشد گرانولوسیت ماکروفاژ،[۱۸] عامل رشد پلاکت اشتقاقی،[۱۸] ژن فاکتور رشد اندوتلیال عروقی[۱۹] و عامل تحریک‌کننده پرکنه[۲۰] می‌باشد.واژه‌نامه ۲[›]

کلستروم شیری بسیار غنی از پروتئین، ویتامین ای و کلرید سدیم اما حاوی مقادیر پایین‌تری از کربوهیدرات‌ها، لیپید‌ها و پتاسیم نسبت به شیر معمولی است. بیشترین اجزای فعال زیستی در کلستروم عوامل رشد و ضد میکروبی آن است. آنتی‌بادی‌های آن عوامل رشد و عوامل ضد میکروبی می‌باشند، از سوی دیگر عوامل تحریک رشد آن، به توسعه شکمی کمک می‌کند. آن‌ها به نوزاد می‌رسند و اولین حفاظت را در مقابل عوامل بیماری‌زا فراهم می‌کند.

واژه‌نامه[ویرایش]

^ مترادف: لغت‌های مترادف آن به انگلیسی می‌تواند تمامی موارد Colostrum، Beestings، Bisnings و یا First Milk را شامل شود.[۲۱][۲۲]
لغت‌های مترادف آن به پارسی می‌تواند تمامی موارد زیر را شامل شود: کلستروم با تلفظ صحیح کُلاستروم، آغوز. [ غو / غُزْ ] (اِ) آغُز، شیرِ ماده ٔ نوزائیده، ماک، شیرماک، پَله، پَلّه، فَله، فَلّه، فُرش، فُرشه، زِهَک، گورماست، لبا، کنف[۲۳]

^ واژه‌نامه ۱: Lactoferrin, Lysozyme, Lactoperoxidase, Complement, and Proline-rich Polypeptides (PRP)
^ واژه‌نامه ۲: Cytokines, Interleukins, Tumor Necrosis Factor, Chemokines, Insulin-like Growth Factors I, and II, Transforming Growth Factors Alpha, Beta 1 and Beta 2, Fibroblast Growth Factors, Epidermal Growth Factor, Granulocyte-Macrophage-Stimulating Growth Factor, Platelet-Derived Growth Factor, Colony-Stimulating Factor-1

پانویس[ویرایش]

  1. «شیردهی: کلوستروم، فورمیلک و هیندمیلک»(انگلیسی)‎. وب‌گاه دکتر پاول. بازبینی‌شده در ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۰. 
  2. ژورنال تخصصی علمی شیر. «شناخت آغوز و خواص آن»(فارسی)‎. گروه علمی فارمنا، ۲ تیر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۰. 
  3. Groves, ML (1960). "The isolation of a red protein from milk". Journal of the American Chemical Society 82: 3345–3360. doi:10.1021/ja01498a029. 
  4. Paulík S, Slanina L, Polácek M (January 1985). "[Lysozyme in the colostrum and blood of calves and dairy cows]". Vet Med (Praha) (in Slovak) 30 (1): 21–8. PMID 3918380. 
  5. Reiter B (1978). "The lactoperoxidase-thiocyanate-hydrogen peroxide antibacterium system". Ciba Found. Symp. (65): 285–94. PMID 225143. 
  6. Brock, JH, et al. (1975). "Bactericidal and hemolytic activity of complement in bovine colostrum and serum: effect of proteolytic enzymes and ethylene glycol tetraacetic acid (EGTA)". Annales d’Immunologie 126C (4): 439–451. 
  7. Zabłocka A, Janusz M, Rybka K, Wirkus-Romanowska I, Kupryszewski G, Lisowski J (2001). "Cytokine-inducing activity of a proline-rich polypeptide complex (PRP) from ovine colostrum and its active nonapeptide fragment analogs". Eur. Cytokine Netw. 12 (3): 462–7. PMID 11566627. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ Hagiwara K, Kataoka S, Yamanaka H, Kirisawa R, Iwai H (October 2000). "Detection of cytokines in bovine colostrum". Vet. Immunol. Immunopathol. 76 (3-4): 183–90. doi:10.1016/S0165-2427(00)00213-0. PMID 11044552. 
  9. Rudloff HE, Schmalstieg FC, Mushtaha AA, Palkowetz KH, Liu SK, Goldman AS (January 1992). "Tumor necrosis factor-alpha in human milk". Pediatr. Res. 31 (1): 29–33. PMID 1375729. 
  10. Maheshwari A, Christensen RD, Calhoun DA (November 2003). "ELR+ CXC chemokines in human milk". Cytokine 24 (3): 91–102. doi:10.1016/j.cyto.2003.07.002. PMID 14581003. 
  11. Xu RJ (1996). "Development of the newborn GI tract and its relation to colostrum/milk intake: a review". Reprod. Fertil. Dev. 8 (1): 35–48. doi:10.1071/RD9960035. PMID 8713721. 
  12. O'Dell SD, Day IN (July 1998). "Insulin-like growth factor II (IGF-II)". Int. J. Biochem. Cell Biol. 30 (7): 767–71. doi:10.1016/S1357-2725(98)00048-X. PMID 9722981. 
  13. Okada M, Ohmura E, Kamiya Y, et al. (1991). "Transforming growth factor (TGF)-alpha in human milk". Life Sci. 48 (12): 1151–6. doi:10.1016/0024-3205(91)90452-H. PMID 2002746. 
  14. Saito S, Yoshida M, Ichijo M, Ishizaka S, Tsujii T (October 1993). "Transforming growth factor-beta (TGF-beta) in human milk". Clin. Exp. Immunol. 94 (1): 220–4. doi:10.1111/j.1365-2249.1993.tb06004.x. PMC 1534356. PMID 8403511. 
  15. Tokuyama Y, Tokuyama H (February 1993). "Purification and identification of TGF-beta 2-related growth factor from bovine colostrum". J. Dairy Res. 60 (1): 99–109. doi:10.1017/S0022029900027382. PMID 8436667. 
  16. Hironaka, T, et al. Identification and partial purification of a basic fibroblast growth factor-like growth factor derived from bovine colostrum. Journal of Dairy Science 80(3):488-495 (1997)
  17. Xiao X, Xiong A, Chen X, Mao X, Zhou X (March 2002). "Epidermal growth factor concentrations in human milk, cow's milk and cow's milk-based infant formulas". Chin. Med. J. 115 (3): 451–4. PMID 11940387. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ Playford RJ, Macdonald CE, Johnson WS (July 2000). "Colostrum and milk-derived peptide growth factors for the treatment of gastrointestinal disorders". Am. J. Clin. Nutr. 72 (1): 5–14. PMID 10871554. 
  19. Vuorela P, Andersson S, Carpén O, Ylikorkala O, Halmesmäki E (November 2000). "Unbound vascular endothelial growth factor and its receptors in breast, human milk, and newborn intestine". Am. J. Clin. Nutr. 72 (5): 1196–201. PMID 11063449. 
  20. Flidel-Rimon O, Roth P (November 1997). "Effects of milk-borne colony stimulating factor-1 on circulating growth factor levels in the newborn infant". J. Pediatr. 131 (5): 748–50. doi:10.1016/S0022-3476(97)70105-7. PMID 9403658. 
  21. Peter Bird, Northamptonshire ACRE 'Village Voices' oral history recordings, Northamptonshire ACRE and Northamptonshire County Archives
  22. Gottstein, Michael. Colostrum is vital ingredient to keep newborn lambs alive. Irish Independent. ۳ مارس ۲۰۰۹.
  23. علی اکبر دهخدا. «آغوز | لغت‌نامه دهخدا». لغت‌نامه. بازبینی‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۰.