کاخ پیتی

عکس رنگ‌آمیزی‌شده‌ای از اوایل قرن بیستم از کاخ پیتی، که در آن زمان همچنان با عنوان «اقامتگاه سلطنتی» (La Residenza Reale) شناخته می‌شد؛ این نام‌گذاری به دوران اقامت پادشاه ویکتور امانوئل دوم میان سال‌های ۱۸۶۵ تا ۱۸۷۱ بازمی‌گردد، زمانی که شهر فلورانس پایتخت ایتالیا بود.

کاخ پیتی (به ایتالیایی: Palazzo Pitti)، که در زبان انگلیسی گاه با نام Pitti Palace شناخته می‌شود، کاخی وسیع و عمدتاً متعلق به دوره رنسانس در شهر فلورانس ایتالیاست. این بنا در سمت جنوبی رودخانه آرنو و در فاصله‌ای کوتاه از پل تاریخی پونته وکیو قرار دارد. هسته‌ی اصلی این کاخ به سال ۱۴۵۸ بازمی‌گردد و در ابتدا اقامتگاه شهری لوکا پیتی، بانکدار بلندپرواز فلورانسی، بوده است.

در سال ۱۵۴۹، خاندان مدیچی این کاخ را خریداری کردند و آن را به اقامتگاه اصلی خود به‌عنوان خانواده‌ی حاکم دوک‌نشین بزرگ توسکانی تبدیل نمودند. کاخ پیتی طی نسل‌ها به خزانه‌ای عظیم بدل شد و مجموعه‌ای از نقاشی‌ها، ظروف، جواهرات و اشیای لوکس در آن گردآوری گردید. خاندان مدیچی همچنین باغ‌های وسیع بوبولی را به مجموعه‌ی کاخ افزودند.

در اواخر قرن هجدهم، ناپلئون این کاخ را به‌عنوان پایگاه قدرت خود در جریان فتوحات اروپایی‌اش مورد استفاده قرار داد. پس از آن، برای مدتی کوتاه، کاخ پیتی به عنوان کاخ سلطنتی اصلی کشور تازه متحد شده‌ی ایتالیا تحت حکومت خاندان ساووی ایفای نقش کرد. در سال ۱۹۱۹، پادشاه ویکتور امانوئل سوم این کاخ و محتویات آن را به مردم ایتالیا اهدا نمود.

امروزه کاخ پیتی بزرگ‌ترین مجموعه‌ی موزه‌ای در شهر فلورانس محسوب می‌شود. بخش اصلی کاخ، که در معماری این‌گونه بناها با عنوان corps de logis شناخته می‌شود، ۳۲٬۰۰۰ متر مربع وسعت دارد و به چندین گالری و موزه‌ی اصلی تقسیم شده است.

کاخ پیتی بخشی جدایی‌ناپذیر از مرکز تاریخی فلورانس است؛ منطقه‌ای که در سال ۱۹۸۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این کاخ نمادی از میراث رنسانس فلورانس و تداوم بافت شهری آن به‌شمار می‌رود.

تاریخچه

ساخت این بنای سنگین و هیبت‌انگیز در سال ۱۴۵۸ به دستور بانکدار فلورانسی، لوکا پیتی (۱۳۹۸–۱۴۷۲)، آغاز شد. پیتی از حامیان اصلی و دوستان نزدیک کوزیمو دِ مدیچی بود. تاریخ اولیه‌ی کاخ پیتی آمیزه‌ای از واقعیت و افسانه است. گفته می‌شود که پیتی دستور داده بود پنجره‌های کاخ بزرگ‌تر از درِ ورودی کاخ مدیچی ساخته شوند تا شکوه بیشتری داشته باشد.

Virtual reconstruction of the fifteenth-century façade of Palazzo Pitti.

Luca Pitti (1398–1472) began work on the palazzo in 1458.

Eleanor of Toledo, Duchess of Florence, bought the palazzo from the Pitti in 1549 for the Medici. Portrait after Bronzino.

مورخ هنری قرن شانزدهم، جورجو وازاری، طراحی کاخ را به فیلیپو برونلسکی نسبت داده و لوکا فانچلی را صرفاً دستیار او دانسته بود؛ اما امروزه فانچلی به‌عنوان معمار اصلی شناخته می‌شود، چرا که برونلسکی دوازده سال پیش از آغاز ساخت کاخ درگذشته بود و سبک معماری بنا نیز با آثار او تفاوت‌های آشکاری دارد. طراحی و نحوه‌ی پنجره‌گذاری نشان می‌دهد که معمار ناشناس این بنا، بیشتر در معماری کاربردی و خانگی تجربه داشته تا در اصول انسان‌گرایانه‌ای که لئون باتیستا آلبرتی در کتاب De Re Aedificatoria تعریف کرده بود.

با وجود ظاهر چشمگیر، کاخ پیتی در ابتدا از نظر اندازه و محتوا، رقیبی برای اقامتگاه‌های خاندان مدیچی محسوب نمی‌شد. هر که معمار این بنا بوده، برخلاف جریان رایج مد آن زمان عمل کرده است. استفاده از سنگ‌کاری زبر و زمخت، فضایی سخت و قدرتمند به بنا بخشیده که با تکرار سه‌باره‌ی هفت طاق‌نما در نمای اصلی، یادآور قنات‌های رومی است. این سبک معماری رومی با گرایش فلورانسی‌ها به سبک all’antica (بازگشت به سنت‌های باستانی) هم‌خوانی داشت. طراحی اولیه‌ی نما به‌قدری تأثیرگذار بود که در مراحل بعدی توسعه‌ی کاخ حفظ شد و در تقلیدهای قرن شانزدهم و احیای سبک‌های قرن نوزدهم نیز دیده می‌شود.

کار ساخت کاخ پس از مرگ کوزیمو دِ مدیچی در سال ۱۴۶۴ و به‌دنبال زیان‌های مالی لوکا پیتی متوقف شد. پیتی در سال ۱۴۷۲ در حالی درگذشت که ساختمان هنوز ناتمام بود.

مدیچی

ساختمان کاخ پیتی در سال ۱۵۴۹ به الئونورا دی تولدو فروخته شد. الئونورا که در دربار مجلل ناپل پرورش یافته بود، همسر کوزیمو یکم مدیچی، حاکم توسکانی و بعدها دوک بزرگ شد. پس از نقل مکان به این کاخ، کوزیمو از جورجو وازاری خواست تا بنا را مطابق سلیقه‌اش گسترش دهد؛ به این ترتیب، با افزودن یک بلوک جدید در بخش پشتی، وسعت کاخ بیش از دو برابر شد. وازاری همچنین «راهرو وازاری» (Corridoio Vasariano) را ساخت—مسیر سرپوشیده‌ای که از کاخ قدیمی کوزیمو و مقر حکومت یعنی کاخ وکیو (Palazzo Vecchio)، از میان اوفیتزی، و بالای پل پونته وکیو عبور کرده و به کاخ پیتی می‌رسید. این راهرو امکان رفت‌وآمد امن و آسان دوک بزرگ و خانواده‌اش را میان اقامتگاه رسمی و کاخ پیتی فراهم می‌کرد.

در ابتدا، کاخ پیتی عمدتاً برای پذیرایی از مهمانان رسمی و برگزاری مراسم درباری استفاده می‌شد، در حالی که اقامتگاه اصلی خاندان مدیچی همچنان کاخ وکیو باقی مانده بود. تنها در دوران حکومت پسر الئونورا، فرانچسکو یکم، و همسرش یوهانا از اتریش بود که کاخ پیتی به‌طور دائمی مورد استفاده قرار گرفت و به محل نگهداری مجموعه هنری خاندان مدیچی تبدیل شد.

در بخش پشتی کاخ، زمینی در تپه بوبولی خریداری شد تا پارک و باغی رسمی و بزرگ احداث شود؛ باغ‌هایی که امروزه با نام «باغ‌های بوبولی» (Boboli Gardens) شناخته می‌شوند. معمار منظر انتخاب‌شده برای این پروژه، هنرمند درباری مدیچی، نیکولو تریبولو بود که سال بعد درگذشت؛ پس از او، بارتولومئو آماناتی کار را ادامه داد. طراحی اولیه‌ی باغ‌ها حول یک آمفی‌تئاتر در پشت بخش اصلی کاخ (corps de logis) شکل گرفت. نخستین نمایش ثبت‌شده در این آمفی‌تئاتر، اجرای نمایش «آندریا» اثر ترنس در سال ۱۴۷۶ بود. پس از آن، نمایش‌های کلاسیک‌الهام‌گرفته‌ی بسیاری از نمایشنامه‌نویسان فلورانسی مانند جووان باتیستا چینی اجرا شد. این نمایش‌ها برای سرگرمی دربار فرهیخته‌ی مدیچی برگزار می‌شدند و دارای صحنه‌آرایی‌های پیچیده‌ای بودند که توسط معمار درباری، بالداساره لانچی طراحی می‌شدند.

گالری پالاتینا

گالری پالاتینا، اصلی‌ترین گالری کاخ پیتی، مجموعه‌ای گسترده شامل بیش از ۵۰۰ نقاشی عمدتاً متعلق به دوره رنسانس را در خود جای داده است؛ آثاری که پیش‌تر بخشی از مجموعه‌ی خصوصی هنری خاندان مدیچی و جانشینان آنان بوده‌اند. این گالری تا داخل آپارتمان‌های سلطنتی امتداد یافته و آثار هنرمندانی چون رافائل، تیسین، پروجینو (با اثر «سوگواری بر پیکر مسیح»)، کورجیو، پیتر پل روبنس و پیه‌ترو دا کورتونا را در خود دارد. فضای گالری همچنان حال‌وهوای یک مجموعه‌ی خصوصی را حفظ کرده و آثار هنری به همان شیوه‌ای چیده شده‌اند که در اتاق‌های باشکوهی که برایشان در نظر گرفته شده بود، به نمایش درمی‌آمدند؛ نه بر اساس ترتیب زمانی یا سبک‌های هنری.

باشکوه‌ترین اتاق‌های کاخ توسط پیه‌ترو دا کورتونا با سبک باروک متأخر تزئین شده‌اند. در ابتدا، کورتونا اتاق کوچکی در طبقه‌ی اصلی کاخ به نام «سالا دلا استوفا - Sala della Stufa» را با مجموعه‌ای از نقاشی‌های دیواری درباره‌ی «چهار عصر انسان» تزئین کرد که با استقبال فراوانی روبه‌رو شد؛ «عصر زرین» و «عصر سیمین» در سال ۱۶۳۷ نقاشی شدند و در سال ۱۶۴۱ «عصر برنز» و «عصر آهن» به آن‌ها افزوده شد. این آثار از شاهکارهای او به‌شمار می‌روند. پس از آن، از کورتونا خواسته شد تا اتاق‌های پذیرایی دوک بزرگ را نیز نقاشی کند؛ مجموعه‌ای شامل پنج اتاق در بخش جلویی کاخ. در این پنج «اتاق سیاره‌ای»، ترتیب سلسله‌مراتبی خدایان بر اساس کیهان‌شناسی بطلمیوسی طراحی شده است: ونوس، آپولون، مارس، ژوپیتر (اتاق تخت خاندان مدیچی) و زحل؛ با حذف عطارد و ماه که در اصل باید پیش از ونوس قرار می‌گرفتند. سقف‌های بسیار تزئین‌شده‌ی این اتاق‌ها، با نقاشی‌های دیواری و گچ‌بری‌های پیچیده، در اصل تجلی‌گر شکوه خاندان مدیچی و تجلیل از رهبری فضیلت‌مند هستند. کورتونا در سال ۱۶۴۷ فلورانس را ترک کرد و شاگرد و همکارش، چیرو فری، این چرخه‌ی هنری را تا دهه‌ی ۱۶۶۰ به پایان رساند. این اتاق‌ها بعدها الهام‌بخش طراحی «اتاق‌های سیاره‌ای» در کاخ ورسای لوئی چهاردهم شدند که توسط شارل لو برن اجرا گردید.

این مجموعه برای نخستین بار در اواخر قرن هجدهم، هرچند با اکراه، توسط دوک بزرگ لئوپولد اول—نخستین حاکم روشن‌فکر توسکانی—به روی عموم گشوده شد؛ اقدامی که با هدف کسب محبوبیت پس از افول خاندان مدیچی صورت گرفت.

اتاق‌های گالری پالاتینا

گالری پالاتینا شامل ۲۸ اتاق است که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• اتاق کاستاگنولی: نام‌گذاری‌شده به افتخار نقاش سقف این اتاق. در اینجا پرتره‌هایی از اعضای خاندان‌های حاکم مدیچی و لورن به نمایش درآمده‌اند، همچنین میز سنگ‌نقش‌کاری‌شده‌ی «میز موزها» که شاهکاری از کارگاه Opificio delle Pietre Dure است و بین سال‌های ۱۸۳۷ تا ۱۸۵۱ ساخته شده.
• اتاق تابوت عهد (Room of the Ark): شامل نقاشی‌ای از جوان باتیستا کاراچولو (قرن هفدهم). سقف این اتاق در سال ۱۸۱۶ توسط لوئیجی آدِمولّو با صحنه‌ای از «انتقال تابوت عهد حاوی الواح قانون» نقاشی شده است.
• اتاق روان (سایکه): نام‌گذاری‌شده بر اساس نقاشی‌های سقفی اثر جوزپه کولیگنون؛ شامل آثار سالواتوره روزا از دهه‌ی ۱۶۴۰ تا ۱۶۵۰.
• تالار پوچتی: نقاشی‌های طاق ابتدا به برناردینو پوچتی نسبت داده می‌شدند، اما اکنون به ماتئو روسِلی نسبت داده شده‌اند. در مرکز تالار، میزی متعلق به سال ۱۷۱۶ قرار دارد که توسط کوزیمو سوم سفارش داده شده بود. آثار روبنس و پونتورمو نیز در این تالار دیده می‌شوند.
• اتاق پرومتئوس: نام‌گذاری‌شده بر اساس موضوع نقاشی‌های سقفی اثر کولیگنون (قرن نوزدهم). این اتاق مجموعه‌ای بزرگ از نقاشی‌های دایره‌ای (توندو) را در خود دارد؛ از جمله «توندو بارتولینی» اثر فیلیپو لیپی (قرن پانزدهم)، دو پرتره از بوتیچلی و آثاری از پونتورمو و دومنیکو بکا‌فومی.
• اتاق عدالت: سقف آن توسط آنتونیو فِدی (۱۷۷۱–۱۸۴۳) نقاشی شده و پرتره‌هایی از قرن شانزدهم اثر تیشین، تینتورتو و پائولو ورونزه را به نمایش گذاشته است.
• اتاق اولیس: در سال ۱۸۱۵ توسط گاسپاره مارتلینی نقاشی شده و شامل آثار اولیه‌ای از فیلیپینو لیپی و رافائل است.
• اتاق ایلیاد: شامل دو نقاشی «عروج پانچاتیچی» و «عروج پاسرینی» (حدود ۱۵۲۲–۱۵۲۳ و ۱۵۲۶) اثر آندره‌آ دل سارتو و آثاری از آرتمیزیا جنتیلسکی (قرن هفدهم).
• اتاق زحل: شامل پرتره‌ی آنیولو دونی (۱۵۰۶)، «مدونا دلا سجیولا» (۱۵۱۶)، و پرتره‌ی تومازو اینگیرامی (۱۵۱۶) از رافائل؛ همچنین «بشارت» (۱۵۲۸) اثر دل سارتو و «مسیح و حواریون» (۱۵۱۶) اثر فرا بارتولومئو.
• اتاق ژوپیتر: شامل نقاشی مشهور رافائل به نام «لا ولاتا» (۱۵۱۶) که طبق گفته‌ی واساری تصویر معشوقه‌ی هنرمند است. همچنین آثاری از روبنس، دل سارتو و پروجینو در این اتاق دیده می‌شود.
• اتاق مارس: شامل نقاشی‌های تمثیلی روبنس با موضوع «پیامدهای جنگ» (که نام اتاق از آن گرفته شده) و «چهار فیلسوف» (که در آن روبنس خود را در سمت چپ تصویر کرده). سقف اتاق با نقاشی «پیروزی مدیچی» اثر پیه‌ترو دا کورتونا تزئین شده است.
• اتاق آپولون: شامل نقاشی «مدونا و کودک با قدیسان» (۱۵۲۲) اثر روسو فیورنتینو، که در اصل متعلق به کلیسای سانتو اسپیریتو بوده، و دو اثر از تیشین: «مریم مجدلیه توبه‌کار» و «پرتره‌ی یک جوان انگلیسی» (بین ۱۵۳۰ تا ۱۵۴۰).
• اتاق ونوس: شامل مجسمه‌ی «ونوس ایتالیکا» (۱۸۱۰) اثر آنتونیو کانووا که به دستور ناپلئون ساخته شد. روی دیوارها مناظری از سالواتوره روزا (دهه‌ی ۱۶۴۰–۱۶۵۰) و چهار نقاشی از تیشین (۱۵۱۰–۱۵۴۵) دیده می‌شود؛ از جمله «پرتره‌ی پاپ ژولیوس دوم» (۱۵۴۵) و «لا بلا» (۱۵۳۵).
• تالار سفید (White Hall): پیش‌تر سالن رقص کاخ بوده و با تزئینات سفید شناخته می‌شود؛ امروزه اغلب برای نمایشگاه‌های موقت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

---

آپارتمان‌های سلطنتی

این بخش شامل ۱۴ اتاق است که توسط پادشاهان خاندان ساووی با سبک امپراتوری بازطراحی شده‌اند، هرچند برخی اتاق‌ها هنوز تزئینات و مبلمان دوره‌ی مدیچی را حفظ کرده‌اند.

• اتاق سبز: در اوایل قرن نوزدهم توسط کاستاگنولی نقاشی شده و شامل یک کابینت منبت‌کاری‌شده از قرن هفدهم و مجموعه‌ای از برنزهای زراندود است. اتاق تخت سلطنتی برای ویکتور امانوئل دوم تزئین شده و با دیوارهای پوشیده از پارچه‌ی قرمز و گلدان‌های ژاپنی و چینی (قرن‌های هفدهم و هجدهم) شناخته می‌شود.
• اتاق آبی: شامل مبلمان قرن‌های هفدهم و هجدهم و پرتره‌هایی از اعضای خاندان مدیچی اثر یوستوس سوسترمانس (۱۵۹۷–۱۶۸۱) است.

نگارخانه

برخی آثار در موزه:

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Palazzo Pitti». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۶ مه ۲۰۱۷.