نهاد، خود، فراخود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
از مجموعه مقاله‌های
روانکاوی
Unoffical psychoanalysis symbol

بنا بر نظریهٔ زیگموند فروید، عصب‌شناس و روان‌کاو سرشناس اتریشی، شخصیت انسان از سه عنصر تشکیل شده‌است: «نهاد» (اید)، «خود» (ایگو) و «فراخود» (سوپرایگو). این سه عنصر در تعامل با یکدیگر، رفتارهای پیچیدهٔ انسانی را به وجود می‌آورند.

«نهاد»، تنها مؤلفهٔ شخصیت است که از بدوِ زایش انسان حضور دارد. «خود»، آن مؤلفه از شخصیت است که مسئول برخورد با واقعیت است. «فراخود»، آن جنبه از شخصیت است که دربردارندهٔ تمام آرمان‌ها و استانداردهای اخلاقی و درونی است که ما از پدر و مادر و جامعه کسب می‌کنیم.

نهاد (اید)[ویرایش]

جنبهٔ نهاد یا آن (پارسی) یا اید (لاتین) یا اِس (آلمانی) یا ایت (انگلیسی) از شخصیت، کاملاً ناخودآگاه است و غرایز و رفتارهای ابتدایی را شامل می‌شود. رفتارهای ابتدایی مانند بازتاب ها، بازتاب مکیدن در برابر احساس گرسنگی در نوزاد. نهاد مخزن لیبیدو است. پیروی از قوانین تفکر نخستین . تلاش برای ارضای سریع نیازها و عدم تاخیر در کسب لذات.

خود (ایگو)[ویرایش]

خود یا من (پارسی) یا ایگو (لاتین) یا ایش (آلمانی) یا آی (انگلیسی) بخش سازمان‌یافته و منطقیِ ساختار روانی و میانجی بین نهاد، فراخود، و دنیای خارجی است. تبعیت از قوانین فرایند ثانویه تفکر . بر طبق اصل واقعیت هدایت می شود.

فراخود (سوپرایگو)[ویرایش]

فراخود یا اَبَر-مَن (پارسی) یا سوپِر-ایگو (لاتین) اوبِر-ایش (آلمانی) یا اووِر-آی (انگلیسی) شامل دو بخش است: «وجدان» و «خودِ آرمانی». فراخود (ابرمن) محصول عقدهٔ اُدیپ است و از طریق همانندسازی[۱] با والدین به وجود می‌آید. کنش «وجدان» به دو صورت است: پاداش دادن در برابر رفتارهای اخلاقی و ایجاد احساس گناه در برابر انجام اعمال غیر اخلاقی.

پانویس[ویرایش]

  1. همانند سازی؛ 1-فرایندی است که در طی آن، «ego » یا «من» تلاش می‌کند تا اشیأ یا رویدادهای درون محیط را با امیال یا آرزوها « Id» مطابقت دهد.۲- تمایل به افزایش دادن احساسِ ارزشمند بودن، از طریق متصل کردن خود به یک شخص، گروه، یا سازمانی که مهم به حساب می‌آید.

منابع[ویرایش]

  • انگیزش و هیجان/دکتر محمدکریم خداپناهی. تهران: انتشاارت سمت، 1398. چاپ نوزدهم