محمد کرام‌الدینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از محمد کرام الدینی)
محمد کرام‌الدینی
Mohammad karamudini 2.jpg
زادهٔ۳ خردادماه ۱۳۳۴ خورشیدی
سیرجان
پیشهترجمه، تألیف و پژوهش در زمینهٔ آموزش زیست شناسی

محمد کرام‌الدینی (متولد ۳ خردادماه ۱۳۳۴ - پژوهشگر، مترجم، مؤلف و معلم ایرانی)؛ نویسنده و مترجم مقالات و کتاب‌های علمی-آموزشی، از جمله کتاب‌های درسی رسمی علوم تجربی و زیست‌شناسی دوره‌های مختلف تحصیلی کشور و نیز روزنامه‌نگار علم است [۲]. او دارندهٔ عنوان مؤلف و مترجم برگزیدهٔ چهار دوره کتاب سال (۱۳۸۵، ۱۳۸۹، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۶)، چهار دوره جشنواره کتاب‌های آموزشی رشد (سومین[۳] ۱۳۸۱ ، نهمین[۴] ۱۳۹۰ ، دهمین[۵] ۱۳۹۲ و پانزدهمین [۶]۱۳۹۶)، بیست و یکمین جشنوارهٔ کتاب‌های دانشگاهی (۱۳۹۱)، هفتمین (۱۳۹۴) و نهمین (۱۳۹۶) جشنوارهٔ کتاب‌های برتر کودکان و نوجوانان و نیز دارندهٔ شش نشان چهارستاره از شورای کتاب کودک (۱۳۹۷)[۲] است. محمد کرام‌الدینی هم‌چنین مؤسس المپیاد زیست‌شناسی ایران، عضو هیئت داوران المپیاد جهانی زیست‌شناسی در کشورهای مختلف (سوئد، ترکیه، بلژیک، لتونی، بلاروس، استرالیا، چین، آرژانتین، کانادا، هندوستان، کرهٔ جنوبی، سویس، اندونزی، دانمارک، ویتنام و ایران) و نیز سردبیر کنونی فصل‌نامه رشد آموزش زیست‌شناسی است. به علاوه، او عنوان‌ها و نشان‌های متعدد دیگری نیز دریافت داشته‌است، از جمله معلم نمونهٔ کشور (۱۳۷۰)، کارشناس نمونهٔ سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی وزارت آموزش و پرورش (۱۳۸۱)، سردبیر موفق مجلات علمی آموزشی (۱۳۸۹)، مؤلف پیش‌کسوت شایستهٔ کتاب‌های درسی (۱۳۹۰) و کارشناس شایستهٔ بنیاد ملی نخبگان (۱۳۹۰).

محمد کرام‌الدینی بنیادگذار المپیاد زیست‌شناسی کشور جام المپیاد جهانی زیست‌شناسی را در تهران در دست دارد.
به کوشش و پی‌گیری‌های محمد کرام‌الدینی، بیست‌ونهمین المیپاد جهانی زیست‌شناسی در تیرماه ۱۳۹۷ با شرکت ۷۰ کشور در تهران برگزار شد.

به‌طور خلاصه، محمد کرام‌الدینی تا کنون ۱۳ کتاب تألیفی، ۹ کتاب ویرایشی، ۱۴ کتاب ترجمه‌ای، ۱۲ کتاب درسی رسمی (تألیف مشترک)، ۲ کتاب گردآوری‌شده، ۳ مقالهٔ بین‌المللی، ۵۴ سرمقاله، ۳۳ مقاله برای جوانان (در مجلهٔ رشد جوان)، ۲۱ مقاله برای کودکان (در مجلهٔ رشد نوآموز)، ۴۹ مقالهٔ تألیفی دربارهٔ آموزش و ترویج علم، ۴۰ مقالهٔ ترجمه‌ای دربارهٔ آموزش و ترویج علم، ۲۴ گفت‌وگو و ۱۴ سخنرانی منتشر کرده است.

او هم‌چنین داور ۱۶ مورد داوری علمی جهانی و ۱۰ مورد داوری فرهنگی-علمی کشوری بوده است.

محمد کرام‌الدینی دارندهٔ ۲۰ مورد افتخار علمی-فرهنگی-هنری است.


کتابنامه

محمد کرام‌الدینی در کنار تابلوی ایستادهٔ خود در غرفهٔ «نام‌های آشنا، چهره‌های ناآشنا» در بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۳، تهران.

محمد کرام‌الدینی دارندهٔ عنوان مؤلف و مترجم برگزیدهٔ چهار دوره کتاب سال (۱۳۸۵، ۱۳۸۹، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۶)، چهار دوره جشنواره کتاب‌های آموزشی رشد (سومین[۳] ۱۳۸۱ ، نهمین[۴] ۱۳۹۰ ، دهمین[۵] ۱۳۹۲ و پانزدهمین ۱۳۹۶)، بیست و یکمین جشنوارهٔ کتاب‌های دانشگاهی (۱۳۹۱) و نیز هفتمین جشنوارهٔ کتاب‌های برتر کودکان و نوجوانان (۱۳۹۲)است. برخی از کتاب‌های او از این قرارند:

متن جایگزین
زیستن چون پروانه: درنگی در آموزش زیست‌شناسی
  • کتاب‌های تألیفی

۱. مجموعه مقالات، ره‌آورد، ۱۳۷۲

۲. آشنایی با مبانی زیست‌شناسی(کار مشترک)، انتشارات علوی، ۱۳۷۶

۳. زیست‌شناسی(کار گروهی)، انتشارات علوی، ۱۳۷۷

۴. فتوسنتز، انتشارات محراب قلم-۱۳۷۸ (اثر برگزیده سومین دوره جشنواره کتاب‌های آموزشی رشد - ۱۳۸۱)

۵. زیست‌شناسی گیاهی، انتشارات فاطمی ۱۳۷۹

۶. فرهنگ بزرگ سخن، (دوره‌های ۸ جلدی، ۲ جلدی، تک جلدی بزرگ و جیبی) (کار گروهی) انتشارات علمی – ۱۳۸۱ [۷]

۷. آشتی با علوم زیستی و بهداشت- جلد ۱، کتاب کار دانش آموز، مؤسسه آشتی با علوم،(کار گروهی) ۱۳۸۲

۸. آشتی با علوم زیستی و بهداشت- جلد ۲، کتاب کار دانش آموز، موسسه آشتی با علوم،(کار گروهی) ۱۳۸۲

۹. علوم زیستی و بهداشت، کتاب کار و فعالیت‌های تکمیلی دانش آموز، مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی محراب قلم،(کار گروهی) ۱۳۸۲

۱۰. رفتارشناسی، انتشارات فاطمی ۱۳۹۰[۸]

۱۱. بوم شناسی، انتشارات فاطمی، ۱۳۹۱[۹]

۱۲. زیستن چون پروانه: درنگی در آموزش زیست‌شناسی، انتشارات خانه زیست شناسی، ۱۳۹۱

۱۳. دانستنی‌های جانوران ایران و جهان (۶جلد: بی‌مهره‌ها، ماهی‌ها، دوزیستان، خزندگان، پرندگان و پستانداران)، ویژهٔ کودکان و نوجوانان، انتشارات طلایی، ۱۳۹۵ ۱۴. این نیز بگذرد )خاطرات کودکی(، مرکز کرمان‌شناسی، زیر چاپ

  • کتاب‌های ویرایشی

۱۵. بافت شناسی، انتشارات دانشگاه پیام نور ۱۳۷۷

۱۶. زیست‌شناسی گیاهی، انتشارات مدرسه ۱۳۷۹

۱۷. جانوران اطراف ما- انتشارات مدرسه – ۱۳۸۰

۱۸. دورهٔ دو جلدی زیست‌شناسی با رویکرد مولکولی: درسنامهٔ بین‌المللی، انتشارات فاطمی، ۱۳۸۹

۱۹. دورهٔ ۷ جلدی ثروت‌های طبیعی زمین، نشر افق

۲۰. تغییر گونه‌ها، انتشارات فاطمی، ۱۳۸۸[۱۰]

۲۱. علم تکامل و جامعه، انتشارات خانه زیست‌شناسی، ۱۳۸۸

۲۲. زیست‌شناسی سلولی مولکولی، انتشارات فاطمی، ۱۳۸۹[۱۱]

۲۳. فیزیولوژی جانوری(۲جلد)، انتشارات فاطمی، ۱۳۹۰

  • کتاب‌های ترجمه ای

۲۴. زیست‌شناسی (مجموعهٔ کمبریج) انتشارات مدرسه، ۱۳۸۲

۲۵. نمایش حیوانات(مجموعهٔ ۶ جلدی و تک جلدی، ویژهٔ کودکان) انتشارات افق، ۱۳۸۴

۲۶. گیاهان، انتشارات فنی ایران- ۱۳۸۴ (دارندهٔ عنوان کتاب سال ۱۳۸۵)

۲۷. زیست‌شناسی با رویکرد مولکولی(بی‌اس‌سی‌اس)(دو جلد)، (کار گروهی)، انتشارات فاطمی، ۱۳۸۹[۱۲]

۲۸. بوم‌شناسی، مجموعه دیسکاوری، انتشارات فاطمی، ۱۳۸۸(دارنده عنوان کتاب سال ۱۳۸۸)[۱۳]

۲۹. دائرةالمعارف اینترنتی نوجوانان، انتشارات محراب قلم (کار گروهی)، ۱۳۸۹

۳۰. دانشنامهٔ علوم کودکان و نوجوانان، انتشارات افق(کار گروهی)

۳۱. میراث مسلمانان (کار گروهی)، انتشارات طلایی، ۱۳۹۱[۱۴]

۳۲. ولگردها (رمان)، انتشارات نوشتار

۳۳. ماجراهای درون اقیانوس‌ها، انتشارات هوپا (زیر چاپ)

۳۴. رخنه در رمز داروین: آیندهٔ زیست‌فناوری انسان، انتشارات فاطمی، ۱۴۰۰

۳۵. نژاد برتر: زنده‌شدن علم نژادپرستی، انتشارات فاطمی (زیر چاپ)

۳۶. مرزهای حیات، انشارات فاطمی (زیر چاپ)

  • کتاب‌های درسی (کار گروهی)

۳۷. علوم تجربی پایهٔ پنجم ابتدایی

۳۸. علوم زیستی و بهداشت سال اول دبیرستان-۱۳۷۸ و ۱۳۷۶

۳۹. زیست‌شناسی و آزمایشگاه (۱) سال دوم رشتهٔ علوم تجربی-۱۳۷۹

۴۰. کتاب معلم زیست‌شناسی و آزمایشگاه (۱)، ۱۳۸۱

۴۱. کتاب معلم علوم زیستی و بهداشت-۱۳۷۸

۴۲. آموزش بهداشت باروری پیوست کتاب علوم تجربی سال سوم راهنمایی ۱۳۸۰

۴۳. علوم تجربی- سال سوم راهنمایی-۱۳۸۰

۴۴. زیست‌شناسی و آزمایشگاه (۲)، سال سوم رشتهٔ علوم تجربی-۱۳۸۰

۴۵. کتاب معلم زیست‌شناسی و آزمایشگاه (۲)، ۱۳۸۲

۴۶. زیست‌شناسی پیش دانشگاهی، دورهٔ پیش دانشگاهی، ۱۳۸۱

۴۷. پیشگیری از ایدز، پیوست علوم زیستی و بهداشت سال اول دبیرستان، ۱۳۸۲

۴۸. زیست‌شناسی (۱)، پایهٔ دهم متوسطهٔ دوم (۱۳۹۵)

متن جایگزین
بهترین کتاب آموزشی سال ۱۳۹۰ در جشنوارهٔ کتاب‌های آموزشی رشد و کتاب تقدیر شده از سوی بیست و یکمین جشنوارهٔ کتاب‌های دانشگاهی (۱۳۹۱).
  • گردآوری، ترجمه، نظارت و هماهنگی تولید کتاب

۴۹. المپیاد زیست‌شناسی، موسسه فرهنگی و انتشاراتی محراب قلم، ۱۳۸۳

۵۰. فرهنگنامهٔ حیات وحش ایران (مهره‌داران)، انتشارات طلایی، ۱۳۸۸[۱۵]


محمد کرام‌الدینی و کتاب جدبد ولگردها
محمد کرام‌الدینی و کتاب جدبد ولگردها

فعالیت‌ها

محمد کرام الدینی در سال ۱۳۷۰، پس از به پایان رساندن دورهٔ کارشناسی ارشد زیست‌شناسی، به علت سوابق علمی، آموزشی و پژوهشی به عنوان معلم نمونهٔ کشور برگزیده شد و در پی آن در سال ۱۳۷۱ برای تدریس زیست‌شناسی در مدارس ایرانی سوریه و لبنان راهی این کشورها شد.

انتشار ره‌آورد

زندگی در کشورهای عربی در میان یادگارهای تاریخی اسلامی تجربه‌های بسیاری به او آموخت. او هنگام اقامت در شهر دمشق به تدریس قناعت نکرد، بلکه در اوقات فراغت از یاددهی به یادگیری تغییر وضعیت داد و به آموختن زبان فرانسه پرداخت. هم‌چنین با وجود دشواری‌های کار مطبوعاتی فارسی زبان در کشوری بیگانه، نشریه‌ای علمی - آموزشی «ره‌آورد» را در دمشق بنیاد نهاد.

... اندیشهٔ انتشار نشریهٔ ره‌آورد در واپسین روزهای ۱۳۷۱ ...در کشوری بیگانه چندان عاقلانه و حساب‌شده جلوه نمی‌کرد و عملی نمی‌نمود. چه، از یک سو شمارِ اندک همکاران و از سوی دیگر نبودِ امکانات فنی برای چنین کاری که حتی الگویی برای آغاز به کار در اختیار نداشت، برای به تعطیل کشاندن این اندیشه کافی بود....[۱۶]

معلم بین‌المللی

محمد کرام‌الدینی در سال ۱۳۷۳ به کشور بازگشت، به تدریس در مدرسهٔ بین‌المللی – تطبیقی تهران ادامه داد و همزمان به دعوت دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی همکاری با گروه زیست‌شناسی این دفتر را به عنوان کارشناس آغاز کرد.

ادامهٔ تحصیل در چین

در سال ۱۳۷۶ برای گذراندن کارگاه آموزش بزرگ‌سالان به چین رفت و پس از کسب تجربه‌هایی از زندگی در چین، به وطن بازگشت.

... در چین کارگاه آموزشی داشتتیم، کارگاهی واقعی. سراسر ایالت جیانگ سو چین را زیر پا گذاشتیم در بازدید از کار و کمّ و کیف آموزش کارگران چینی در کارگاه‌ها، کارخانه‌ها، اداره‌ها، کشتزارها و مانند آن‌ها. برایم بسیار جالب بود که این مردم چگونه با درآمد بخور و نمیر همیشه به طور منظم کار می‌کنند، از بام تا شام یکسره. حداقل غذا را می‌خورند، قناعت‌پذیرند و انتظارات بسیاراندک دارند... خلاصه، دریافتم که با اخلاق و روحیه‌های بسیاری از ما تفاوت‌های بسیار دارند...

کارشناس کتاب‌های درسی زیست‌شناسی

محمد کرام‌الدینی پس از بازگشت به میهن، این بار مسئولیت گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی را به عهده گرفت و آن را تا تیرماه ۱۳۸۵، یعنی زمان بازنشستگی ادامه داد.

ادامهٔ تحصیل در استرالیا

محمد کرام‌الدینی در سال ۲۰۰۲ تحصیلات تکمیلی خود را در رشتهٔ مدیریت تغییر در علوم اجتماعی در دانشگاه غرب سیدنی با پایان‌نامه‌ای تحت عنوان «رویکرد پروژه‌محور در آموزش علوم» به پایان رساند.

المپیاد زیست شناسی کشور

یکی از کارهای به یاد ماندنی و مؤثر محمد کرام‌الدینی بنیادگذاری المپیاد زیست‌شناسی ایران در سال ۱۳۷۷ است که بر آموزش زیست‌شناسی کشور اثرهای عمیق و بسیار گذاشت [۱۷] . محمد کرام‌الدینی در این سال المپیاد زیست شناسی ایران را در باشگاه دانش پژوهان جوان وابسته به وزارت آموزش و پرورش بنیان گذاری کرد و سال‌ها ریاست آن را به عهده داشت. دانش‌آموزان ایرانی در زمان ریاست او ده‌ها مدال جهانی به رنگ‌های گوناگون از نقاط مختلف جهان به کشور آوردند. به علاوه، از سال ۱۹۹۹ همه سال یکی از داوران المپیاد جهانی زیست‌شناسی که در ۱۶ کشور مختلف (سوئد، ترکیه، بلژیک، لتونی، روسیهٔ سفید، استرالیا، چین، آرژانتین، کانادا، هندوستان، کرهٔ جنوبی، سویس، اندونزی ، دانمارک، ویتنام و ایران) برگزار شده‌اند، بوده‌است.[۱۸]

فعالیت‌های مطبوعاتی، تألیفی و ترجمه‌ای

متن جایگزین
صفحهٔ شناسنامهٔ شمارهٔ اول مجلهٔ علمی-آموزشی فارسی زبان رهاورد چاپ دمشق

محمد کرام‌الدینی فعالیت‌های مطبوعاتی خود را در دوران نوجوانی آغاز کرد و نخستین آثار خود را هنگامی که دانش آموز دبیرستانی بود در مطبوعات به چاپ رساند. در سال‌های جوانی نیز به همکاری با مجلات علمی، آموزشی و حتی ورزشی ادامه داد. در سال ۱۳۷۱، هنگامی که در شهر دمشق به تدریس اشتغال داشت، نشریه‌ای علمی - آموزشی و فارسی زبان تحت عنوان ره‌آورد را سردبیری می‌کرد. او به علاوه در آنجا کتاب‌چه‌هایی از جمله با عنوان‌های «دانشمندان چگونه می‌اندیشند» و «کمی درشت‌تر» را به زبان فارسی برای استفاده دانش‌آموزان منتشر کرد. او در سال ۱۳۷۳، پس از بازگشت به ایران، همکاری با «دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی» در «سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی» را آغاز کرد و در آنجا به کارشناسی برنامه‌ها و کتاب‌های درسی علوم تجربی ابتدایی و راهنمایی و به ویژه زیست‌شناسی متوسطه و پیش‌دانشگاهی پرداخت. او در سال ۱۳۸۳ سردبیری فصل‌نامه رشد آموزش زیست‌شناسی را به عهده گرفت که تا کنون آن را ادامه می‌دهد[۱۹][۲۰].

متن جایگزین
روی جلد هشادوهشتمین شمارهٔ مجلهٔ رشد آموزش زیست‌شناسی، به سردبیری محمد کرام‌الدینی، مهر ۱۳۹۱، (آهوی ایرانی)

افتخارات

  • دارندهٔ رتبهٔ اول کاریکاتوریست‌های آماتور کشور در سال ۱۳۵۰.
  • دارندهٔ رتبهٔ معلم نمونهٔ کشور در سال ۱۳۷۰.
  • کارشناس نمونهٔ سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۳۸۱.
  • کارشناس نمونهٔ دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی در سال ۱۳۸۲
  • دارندهٔ عنوان مؤلف بهترین کتاب آموزشی در سال ۱۳۸۱(کتاب فتوسنتز، انتشارات محراب قلم).
  • دارندهٔ عنوان مترجم کتاب سال ۱۳۸۵ (کتاب گیاهان، از مجموعه‌ی علم چیست برای نوجوانان، انتشارات فنی ایران).
  • دارندهٔ عنوان نظارت شایسته در تألیف کتاب سال ۱۳۹۰(فرهنگنامه‌ی حیات وحش ایران: مهره‌داران، انتشارات طلایی).
  • دارندهٔ عنوان مترجم کتاب سال ۱۳۸۸ ( بوم‌شناسی از مجموعه‌ی کتاب‌های مفاهیم پایه در علوم تجربی، انتشارات فاطمی).
  • دارندهٔ عنوان بهترین مترجم کتاب‌های آموزشی در سال ۱۳۹۰ از سوی نهمین جشنوارهٔ کتاب‌های آموزشی رشد (کتاب زیست‌شناسی با رویکرد مولکولی، انتشارات فاطمی).
  • دارندهٔ عنوان سردبیر موفق مجلات علمی آموزشی رشد در سال ۱۳۸۹.
  • دارندهٔ عنوان مؤلف پیش‌کسوت شایستهٔ کتاب‌های درسی در سال ۱۳۸۹.
  • دارندهٔ عنوان کارشناس شایستهٔ بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۳۹۰.
  • مترجم تقدیر شده از سوی بیست و یکمین جشنوارهٔ کتاب‌های برتر دانشگاهی (۱۳۹۱) (کتاب زیست‌شناسی با رویکرد مولکولی، انتشارات فاطمی).
  • مترجم تقدیر شدهٔ بهترین کتاب مرجع ۱۳۹۲ (میراث مسلمانان در جهان ما، انتشارات طلایی)، (افتخار مشترک).
  • مترجم تقدیر شدهٔ بهترین کتاب مرجع کودکان و نوجوانان ۱۳۹۲ (میراث مسلمانان در جهان ما، انتشارات طلایی)، (افتخار مشترک).
  • مؤلف تقدیرشده در یازدهمین همایش تجلیل از مؤلفان و پدیدآورندگان مواد و رسانه‌های آموزشی (۱۳۹۵).
  • مؤلف تقدیرشده در پانزدهمین جشنوارهٔ کتاب‌های آموزشی رشد (۱۳۹۶) ) (مجموعهٔ ۶جلدی دانستنی‌های جانوران ایران و جهان).
  • مؤلف کتاب برتر نهمین دوره جشنوارهٔ کتاب‌های برتر کودکان و نوجوانان (۱۳۹۶) (مجموعهٔ ۶جلدی دانستنی‌های جانوران ایران و جهان).
  • مؤلف تقدیر شدهٔ سی و پنجمین دورهٔ کتاب سال (۱۳۹۶) (مجموعهٔ ۶جلدی دانستنی‌های جانوران ایران و جهان).
  • دارندهٔ شش نشان چهارستاره از شورای کتاب کودک (۱۳۹۷).

پیوند به بیرون

منابع

  1. گفتگو با خبرگزاری کتاب
  2. کرام الدینی، محمد؛ 1391، زیستن چون پروانه: درنگی در آموزش زیست‌شناسی؛ انتشارات خانه زیست‌شناسی، تهران.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «اسامی آثار برگزیدهٔ سومین دورهٔ جشنوارهٔ کتاب‌های آموزشی رشد، متوسطهٔ نظری، ۱۳۸۲». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۲.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «اسامی آثار برگزیدهٔ نهمین دورهٔ جشنوارهٔ کتاب‌های آموزشی رشد، متوسطهٔ نظری، ۱۳۹۰». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۲.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ جشنواره دهم، برگزیدگان خود را معرفی کرد،
  6. پایان پانزدهمین جشنواره کتاب رشد در دارالفنون،
  7. «فرهنگ بزرگ سخن در کتابنامه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ فوریه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۱۲.
  8. «رفتارشناسی». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  9. «بوم‌شناسی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  10. «تغییر گونه‌ها». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  11. «زیست‌شناسی سلولی مولکولی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  12. «زیست‌شناسی با رویکرد مولکولی». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  13. «بوم شناسی». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  14. «معرفی کتاب» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  15. گفتگوی محمد کرام الدینی درباره کتاب حیات وحش مهره داران ایران
  16. کرام‌الدینی، محمد؛ سرمقاله‌ی نشریه‌ی ره‌آورد، دمشق، شمارهٔ ۱، تابستان ۱۳۷۲ .
  17. [۱] تأثیر المپیاد زیست‌شناسی بر آموزش زیست‌شناسی کشور
  18. «المپیاد جهانی زیست‌شناسی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  19. «دفتر انتشارات کمک آموزشی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.
  20. «مجله رشد آموزش زیست‌شناسی». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۲.