محمدتقی فلسفی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمدتقی فلسفی
سخنران و استاد اخلاق
Taqi Falsafi 1.jpg
نام:
عنوان:
زادروز: ۱۲۸۶ ش.
مرگ: جمعه ۲۷ آذر ۱۳۷۷ (۱۸شعبان سال ۱۴۱۹)
منطقه: تهران
مذهب: شیعه دوازده‌امامی
سنت مدرسه‌ای: فقه جعفری
زمینه‌های فعالیت: دین، اخلاق و عرفان
آثار: متعدد
تأثیرگذاران: سید حسین طباطبایی بروجردی
روح‌الله خمینی
محمد تقی فلسفی در کنار امام خمینی

محمد تقی فلسفی (تهران ۱۲۸۷- جمعه ۲۷ آذر۱۳۷۷ تهران) واعظ مشهور و از شخصیت‌های مبارز انقلاب اسلامی ایران به شمار می آید. وی به دلیل منبرها و مبارزات ضد دولت پهلوی و مواعظ مشهورش شناخته شده است.[۱]

زندگی نامه[ویرایش]

وی در ۲۴ فروردین ۱۲۸۷ (دهم ربیع‌الاول ۱۳۲۶ قمری) در تهران به دنیا آمد. پدر او آیت‌الله حاج شیخ محمدرضا تنکابنی (متولد ۱۲۸۲ هجری قمری)، فرزند شیخ محمد واعظ تنکابنی، از علمای برجستهٔ تهران بود. مادر وی طوبی خانم فرزند آقا ابوالحسن تاجر اصفهانی بود.

دوران کودکی وی عمدتاً در منزل و زیر نظارت مستقیم پدرش سپری گردید. در ابتدای هفت سالگی به دبستان توفیق رفت و تحت مراقبت شیخ محمدرضا توفیق به فراگیری خواندن و نوشتن و مقدمات صرف و نحو و علوم دینی پرداخت. صرف و نحو را به صورت کلاسیک نزد شیخ محمد رشتی خواند و ادبیات را در مدرسه حاج ابوالفتح فرا گرفت. پس از آن به فراگیری فقه و اصول روی آورد و از مکتب شیخ محمدعلی کاشانی در مدرسه عبدالله خان و آقا شیخ مهدی در مدرسه محمدیه بهره برد. فراگیری علوم را تا بدانجا طی کرد که در درس سطح پدرش آیت‌الله حاج شیخ محمدرضا تنکابنی شرکت جست که در آن زمان ایشان سطح قوانین و شرح لمعه را درس می‌داد. پس از آن نیز مقداری بحث‌های فلسفی را آموخت. مدرسین فلسفه او میرزا مهدی آشتیانی، آقا شیخ ابراهیم امامزاده زیدی، آقا سید کاظم عصار و آقا میرزا طاهر تنکابنی بودند.

پس از مدتی به تشویق مادر زمینه‌ای جهت منبری شدن وی ایجاد شد. نخستین منبر را در مسجد فیلسوف که پدرش شب‌ها در آنجا نماز جماعت اقامه می‌کرد ایراد کرد که مورد تحسین حضار قرار گرفت. استقبال از منبر وی و ذوق ذاتی او باعث ترقی سطح منبر وی گردید تا آنجا که همزمان با ادامه تحصیل، رفته رفته در ایام هفته، منبرهای خانگی و عمومی متعدد ایراد می‌کرد.

چون کارش را بر اساس منبر قرار داد بود، لازم بود سطح آگاهی خود از مدارج دروس سطح و خارج را به مقداری که نیاز منبر بود افزایش دهد که برای این امر و جهت ادامه تحصیل به قم عزم سفر کرد و ایامی را از رهگذر درس حاج شیخ عبدالکریم حائری بهره برد.

ازدواج[ویرایش]

او در سن ۲۳ یا ۲۴ سالگی با دختر عموی خود آیت الله حاج شیخ محمدحسین تنکابنی ازدواج کرد که ثمره آن ازدواج پنج پسر و یک دختر بود.

فعالیت‌ها[ویرایش]

فلسفی با شکل‌گیری حزب توده در ایران به مبارزه با این گروه وابسته پرداخت. وی چندین بار توسط حزب توده مورد سوقصد قرار گرفت.[۲]

وی در رمضان سال ۱۳۳۲ شمسی به افشاگری علیه بهائیت پرداخت. فلسفی می‌گوید:

«در سخنرانی ماه مبارک رمضان ... راجع به بهائیت و موقعیت آنها در ایران صحبت کردم. فردای آن روز علم که وزیر کشور بود تلفنی به من هشدار داد که: «آقای فلسفی من اجازه نمی‌دهم که دربارهٔ بهائی‌ها این چنین صحبت کنید و امنیت را مختل نمائید و موجب خون ریزی شوید»! به او گفتم «مؤدب سخن بگویید والا گوشی تلفن را می‌گذارم» او هم لحن صحبت را عوض کرد. من گفتم: «با لحنی جدی به مسلمانان می‌گویم هدف من آشکار ساختن گمراهی بهائی‌ها است. مبادا مسلمانی دست تجاوز بگشاید و بر روی یک بهائی سیلی بزند و اینکه موجب قتل و خون ریزی گردید».[۳]

ممنوعیت پخش سخنرانی در رادیو[ویرایش]

به دنبال افشاگری‌های وی علیه بهاییت، حکومت وی را بارها تهدید کرد. همچنین پخش سخنرانی‌های فلسفی از رادیو ممنوع اعلام شد.[۴]

ممنوع‌المنبر شدن[ویرایش]

وی در سال ۱۳۱۶ شمسی به دنبال اشاره به حادثه مسجد گوهرشاد ممنوع‌المنبر و از پوشیدن لباس روحانیت محروم گردید. پس‌از ۳ سال با آغاز جنگ جهانی دوم و عزل رضاخان از ممنوعیت خارج شد.[۲]

گزارش‌های ساواک[ویرایش]

در گزارش‌های ساواک آمده است: «فلسفی پیشرفت صنعت و تکنولوژی در غرب را منکر نشده بلکه موضع‌گیری وی به دلیل تقلید کورکورانه از شیوه زندگی مردم اروپا و آمریکا بوده است. وی دربارهٔ وجود فساد در اروپا و آمریکا بیان می‌دارد "در همین اروپایی که من رفتم آنجا دیدم در موضوع تهییج شهوات و غضب جوانان مثل خر در گل مانده‌اند و نمی‌دانند چه کار کنند و حتی آمریکا همین طور است جوانان این مملکت وقتی به آنجا می‌روند فقط فساد آنها را تقلید کرده و به این مملکت می‌آیند ...»" l

دستگیری توسط ساواک[ویرایش]

فلسفی بارها توسط ساواک دستگیر شد. وی پس از سخنرانی در مسجد پاچنار در شب ۱۵خرداد۱۳۴۲ به اتهام اقدام علیه امنیت داخلی کشور دستگیر شد. وی همچنین در فردای واقعه ۱۷ شهریور نیز دستگیر شد ساواک برای تهدید و محدود کردن وی عکس هایی از رابطه پنهانی و نامشروع اش با یک زن روسپی که ادعا کرده بود شوهرش به سفر خارج از کشور رفته است تهیه کرد و با نشان دادن این عکس ها در هنگام بازجویی از او خواست دست از سخنرانی بر علیه حکومت پهلوی بردارد.[۵] امروز طبق عکس های گرفته شده می دانیم ساواک عکس هایی حقیقی از همبستری فلسفی در اختیار داشته است.(صدای آمریکا برنامه صفحه آخر ۲۱آبان ۱۳۹۵)

ارتباط با مراجع تقلید[ویرایش]

خصوصیات شخصی و ویژگی‌های منبرهای فلسفی موجب جلب اعتماد علما و مراجع تقلید شد. فلسفی نماینده آیت‌الله بروجردی برای مذاکره و ابلاغ پیام‌های وی به شاه و کارگزاران او بود. فلسفی در قضایای انجمن‌های ایالتی و ولایتی و کاپیتولاسیون سخن گوی مراجع بود.

او در مهر ماه ۱۳۴۴ طی تلگرافی به روح الله خمینی در بدو ورود وی به نجف نوشت: محضر مبارک حضرت آیت‌الله خمینی، تشریف حضرت عالی را به آستان مقدس حضرت علی علیه‌السلام تبریک گفته، سلامت و طول عمر حضرت آیت‌الله را از خداوند خواستارم. محمدتقی فلسفی.[۶]

درگذشت[ویرایش]

وی در ۲۷ آذر ۱۳۷۷ شمسی و در سن ۹۴ سالگی هنگام سخنرانی برای مبلغان دینی فوت کرد و در حرم شاه‌عبدالعظیم مدفون گردید.

آثار[ویرایش]

۱ـ آیت الکرسی، پیام آسمانی توحید

۲ـ اخلاق از نظر همزیستی و ارزش‌های انسانی (دو جلد)

۳ـ بزرگسال و جوان از نظر افکار و تمایلات (دو جلد)

۴ـ جوان از نظر عقل و احساسات (دو جلد)

۵ـ سخن و سخنوری از نظر فن بیان و فن خطابه

۶ـ شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق (دو جلد)

۷ـ کودک از نظر وراثت و تربیت (دو جلد)

۸ـ معاد از نظر روح و جسم (سه جلد)

۹ـ خاطرات و مبارزات

و مقالات و آثار دیگر..

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «حجت‌الاسلام فلسفی». پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه. بازبینی‌شده در ۲۵ خرداد ۱۳۹۴. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، زبان گویای اسلام، ج ۹، ۱۳۷۸، ص۱۵
  3. مرکز اسناد تاریخ اسلامی، خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی، ۱۳۷۶، ص ۱۹۳–۱۹۰.
  4. فریده شریفی. «زندگینامه: محمدتقی فلسفی (۱۲۸۶–۱۳۷۷)». همشهری. بازبینی‌شده در ۲۵ خرداد ۱۳۹۴. 
  5. «شیطنت ساواک علیه آیت‌الله فلسفی». ماهنامه الکترونیکی تاریخ معاصر ایران (دوران). بازبینی‌شده در ۲۵ خرداد ۱۳۹۴. 
  6. «زندگینامه حجت‌الاسلام فلسفی». موسسه جهانی سبطین. بازبینی‌شده در ۲۵ خرداد ۱۳۹۴. 
  • خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام محمدتقی فلسفی، فصل اول و دوم
  • حسینیان، روح‌الله، بیست سال تکاپوی اسلام شیعی در ایران (۱۳۲۰–۱۳۴۰)، مرکزاسناد انقلاب اسلامی، تهران ،۱۳۸۴، ص ۳۹۳