قیام بیست و چهار حوت

قیام یا شورش ۱۹۷۹ هرات
بخشی از جنگ‌های افغانستان (۱۳۵۷–اکنون)
ژرفانمایی که شورش را در موزه نظامی هرات به تصویر می‌کشد.
تاریخ 15-20 مارس 1979 موقعیت ولایت هرات، جمهوری دموکراتیک افغانستان نتایج سرکوب مجاهدین
طرف‌های درگیر
جمهوری دموکراتیک افغانستان	مجاهدین مائویست‌ها ایران
فرماندهان و رهبران
نورمحمد تره‌کی حفیظ‌الله امین سرلشکر سید مخرم فرمانده شهنواز تنی	رهبری غیر سازمان یافته' رهبری نظامی جمعه خان بختیار سردار جاگران رسول بلوچ محمد اسماعیل‌خان علاءالدین خان رهبری غیرنظامی گل محمد کمر دوزد شیر آقا شوگر
واحدهای درگیر
تیپ ۴ زرهی تیپ ۱۵ زرهی	لشکر ۱۷ نیروهای ایرانی
قوا
۳۰۰+
تلفات و خسارات
۳٬۰۰۰ کشته

شورش بیست و چهار حوت (اسفند) عنوان شورش هسته اولیه مجاهدین شهر هرات افغانستان است که در سال ۱۳۵۷ بر ضد حکومت وقت به رهبری نور محمد تره کی رخ داد.

این نخستین اعتراض گسترده و فراگیر مردم در یکی از پنج ولایت بزرگ و عمده ای افغانستان در برابر رژیم انقلابی هفت ثور ”خلق” و حامیان شوروی آن بود .

با روی کار آمدن رژیم کودتایی ”خلق” در هفتم ثور ۱۳۵۷، که خونین‌ترین تصفیه‌هایی سیستماتیک را با سرکوب‌هایی همراه با سرکوبی مخالفان داشت؛ مردم این کشور را سخت در برابر این رژیم برانگیخت. در هرات شماری از مردم در ولسوالی های غوریان و زنده جان در هجدهم و نوزدهم حوت (اسفند) سال ۱۳۵۷ خیزش‌هایی را در برابر رژیم مذکور، که رهبری اش در ان مقطع با نور محمد تره کی بود، براه انداختند . قیام این خیزش کننده ها در ولسوالی های غوریان و زنده جان به دیگر مناطق هرات نیز سرایت کرد.

قیام یا شورش

بدین ترتیب در صبحگاه پنجشنبه بیست و چهارم ماه حوت (اسفند) سال ۱۳۵۷ مجاهدین و مائوییست از روستا ها و ولسوالیها به شهر هرات سرازیر شده و مارش بزرگ و خروشانی را در رد کامل رژیم ”خلق”/پرچم براه انداختند. حکومت ابتدا بسیاری از انها را دستگیر کرد اما شورشیان به سوی نیروهای دولتی هجوم برد و بسیاری از انها زخمی شدند و کشته پس از ان نیروهای دولتی برای دفاع از خود به سوی انها شلیک کردند و انها گریختند.

اثرات شورش

در این قیام پنج روزه که بعدها به قیام بیست و چهارم حوت هرات معروف شد نیمی از مراکز دولتی تخریب شدند. نور محمد تره کی رئیس دولت(نور محمد تره کی، بنا به تخریب اموال عمومی توسط مجاهدین از شوروی کمک خواست

ویلهم دیتل نویسنده کتاب گذرگاه افغانستان در مورد این قیام می‌نویسد:

درتاریخ آسیا جنگ ماه حوت هرات در نوع خود بی‌نظیر بود. این کشت و کشتار را تنها با درگیری‌های شهر (حماه) در سوریه می‌توان تشبیه کرد. کشتار مزبور که در فبروری ۱۹۸۲ در شهر حماه اتفاق افتاد به قیمت ازبین رفتن جان سی هزار نفر تمام شد

نقش اسماعیل خان

اسماعیل خان که یکی از رهبران اصلی این شورش بود در مصاحبه خود در کتاب سردار آریا می‌گوید:

در آن زمان احزاب و رهبران آن ها مطرح و شناخته شده نبودند که بتوانند چنین قیامی را سازماندهی نمایند و شاید در گوشه و کنار صحبت‌های خصوصی داشته بوده باشند اما آن فعالیت‌ها به حدی نبوده‌است که منجر به قیامی با این عظمت شود.

منابع

• کتاب سردار آریا: نوشته محمد یوسف قوام احراری
• سایت هرات آنلاین

پیوند به بیرون

قیام ۲۴ حوت ۱۳۵۷ مردم هرات سایت جاویدان

بیاد قیام بیست و چهارم حوت ۱۳۵۷ هرات باستان