فیصل دوم

فیصل دوم
فیصل دوم، دهۀ ۱۹۵۰
پادشاه عراق
سلطنت	۴ آوریل ۱۹۳۹ – ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸
تاج‌گذاری	۲ مه ۱۹۵۳
پیشین	غازی یکم
جانشین	پایان نظام پادشاهی
نخست‌وزیر	فهرست نخست‌وزیران عراق رشید عالی گیلانی طه الهاشمی جمیل مدفعی نوری سعید حمدی پاچه‌چی توفیق سویدی ارشاد عمری سید صالح جبر محمد حسن الصدر مزاحم پاچه‌چی علی جودت ایوبی مصطفی محمود عمری نورالدین محمود محمدفاضل جمالی علی جودت ایوبی عبدالوهاب مرجان احمد مختار بابان
نایب‌السلطنه	شاهزاده عبدالاله شریف شرف بن راجح
زاده	۲ مهٔ ۱۹۳۵
درگذشته	۱۴ ژوئیهٔ ۱۹۵۸ (۲۳ سال)
آرامگاه	آرامگاه سلطنتی عراق، اعظمیه
نام کامل فیصل بن غازی بن فیصل بن حسین بن علی
دودمان	هاشمی
پدر	غازی یکم
مادر	عالیه بنت علی

فیصل دوم (عربی: الملك فیصل الثانی؛ ۲ مهٔ ۱۹۳۵ بغداد– ۱۴ ژوئیهٔ ۱۹۵۸ بغداد)، واپسین پادشاه عراق بود. او از ۱۹۳۹ تا ۱۹۵۸ حکومت کرد.

زندگی

فیصل دوم، نوهٔ فیصل یکم و نتیجهٔ شریف حسین (پادشاه حجاز از دودمان هاشمی)، پس از مرگ ناگهانی پدرش شاه غازی یکم، پادشاه عراق شد. چون فقط چهار سال داشت، دایی‌اش عبدالاله بن علی هاشمی (نوه شریف حسین از فرزند ارشدش)، نایب‌السلطنه وی شد. در آوریل ۱۹۴۱، نخست‌وزیر ملی‌گرای دولت، رشید عالی گیلانی، چندی قدرت را از عبدالاله گرفت و فیصل مجبور شد به کمک مادرش (ملکه عالیه) از عراق به انگلستان فرار کند. فیصل در مدرسه هرو لندن درس خواند. پس از مرگ مادر در ۱۹۵۰، عبدالاله تنها قیّم فیصل شد.

پادشاهی

در ۲ مه ۱۹۵۳، فیصل که به سن بزرگسالی رسیده بود، در بغداد تاجگذاری کرد. در نوامبر همان سال، ملک حسین (نتیجهٔ شریف حسین از پسر دیگرش عبدالله) پادشاه اردن شد. حسین و فیصل، نسل ۴۱اُم دودمان هاشمی و رقیب همدیگر در برتری خاندانی بودند. در ۱۴ فوریه ۱۹۵۸، این رقابت با اتحاد اردن و عراق با رهبری فیصل خاتمه یافت. حکومت فیصل در عراق، به مرور به بی‌ثباتی روی کرد. هرچند او در پی به‌روزآوری کشورش (با فرمان ساخت پروژه‌های بزرگ سدسازی، آب‌رسانی، پل‌سازی و نیز ساخت مدرسه و بیمارستان‌) بود، پیشرفت مادی عراق نتوانست دل مردم آن کشور را در حمایت از سلطنت به دست آورد. علاوه بر این، رابطه فیصل و دایی‌اش عبدالاله به خرابی گرایید، چون عبدالاله در پشت پرده قدرت را در دست داشت.

تور ایالات متحده در سال ۱۹۵۲

در سال ۱۹۵۲، در سن ۱۷ سالگی، فیصل برنامه‌هایی را برای بازدید از ایالات متحده و پروژه‌های عمرانی متعدد آن مانند کشاورزی، پروژه‌های برق، سیستم‌های کانال و طرح‌های احیای زمین آغاز کرد. پروژه‌های آبیاری مورد توجه ویژه پادشاه بود، زیرا فیصل بعداً به مطبوعات نیویورک گفت که این پروژه‌ها «در کشور ما بسیار مورد نیاز هستند.»

طرح بغداد بزرگ

فیصل دوم در طول سلطنت خود طرح‌های گسترده‌ای را برای نوسازی بغداد آغاز کرد. هدف از این پروژه بلندپروازانه، بهبود و توسعه زیرساخت‌ها و مسکن، تأمین ساختمان‌های عمومی ضروری، اصلاح صنایع ساختمانی و آموزش معماران آینده عراقی برای عدم وابستگی به کمک غربی‌ها بود. افزایش اقتصادی که متعاقباً امکان توسعه طرح‌های بغداد بزرگ را فراهم کرد، به دلیل مذاکرات با شرکت نفت عراق تحت کنترل بریتانیا در سال ۱۹۵۲ بود که به سهم عادلانه‌ای از حقوق نفتی و افزایش قابل توجه درآمد عراق منجر شد. فیصل همچنین هیئت توسعه نیمه‌مستقلی را ایجاد کرد که متشکل از شش عضو از جمله یک مشاور خارجی با هدف بهبود شرایط زندگی و ساخت و ساز بود. پس از مذاکرات مختلف، هیئت مدیره درصدی از درآمد سالانه نفت را دریافت کرد و در سال ۱۹۵۵ یک طرح شش ساله با بودجه بیشتر ایجاد کرد که یک چهارم آن به ساختمان‌های عمومی اختصاص داده شد. در تلاش برای تضمین اقتدار ملک فیصل دوم و خانواده سلطنتی و خنثی کردن تنش‌های احتمالی، لازم بود بودجه‌هایی در مناطق شهری سرمایه‌گذاری شود که بیم آن می‌رفت درگیری‌ها در آنجا رخ دهد.

فدراسیون عربی

در ۱ فوریه ۱۹۵۸، سوریه همسایه غربی عراق به مصرِ ناصر پیوست تا جمهوری متحد عربی را تشکیل دهد که عراق آن را به رسمیت نشناخت. این امر باعث شد پادشاهی‌های هاشمی عراق و اردن با ایجاد اتحادی مشابه، روابط خود را تقویت کنند. ملک حسین بن طلال، پادشاه اردن، وزیر دربار خود را به بغداد فرستاد و پیامی به فیصل فرستاد و از او دعوت کرد تا به همراه برخی از وزرا به عمان برود تا پیامدهای این رویداد را بررسی کند. در ۱۱ فوریه ۱۹۵۸، پادشاه عراق به همراه برخی از وزرا، رئیس ستاد ارتش و رئیس دربار سلطنتی به آنجا رفت. روز بعد، عبدالاله به آنها پیوست و در آنجا دو طرف در ۱۴ فوریه ۱۹۵۸، اتحادیه عربی هاشمی بین عراق و اردن، که به عنوان "فدراسیون عربی" نیز شناخته می‌شود، را اعلام کردند. در ابتدا قرار بود کویت به آن بپیوندد، اما بریتانیا با این اتحاد مخالف بود.

فیصل، به عنوان عضو ارشد خانواده هاشمی، رئیس کشور و رئیس دولت اتحاد شد و در غیاب او، حسین ریاست دولت اتحاد را بر عهده می‌گرفت. فدراسیون همچنین پذیرای پیوستن سایر کشورهای عربی بود.

نامزدی‌ها

فیصل در ابتدا از شاهدخت شهناز پهلوی، دختر ارشد محمدرضا شاه پهلوی، خواستگاری کرد. با این حال، این پیشنهاد توسط شاه ایران رد شد.

در ژانویه ۱۹۵۷، فیصل با شاهدخت قیمت خانم، از نوادگان دودمان مملوک عراق، نامزد شد. با این حال، این نامزدی سه ماه بعد به هم خورد.

پادشاه پیش از مرگش، قرار بود با شاهدخت صبیحه فاضله خانم سلطان (نامزدی در سپتامبر ۱۹۵۷)، تنها دختر شاهزاده محمد علی ابراهیم مصری و شاهدخت عثمانی زهرا خانزاده سلطان، ازدواج کند.

مرگ

در ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸، ژنرال عبدالکریم قاسم رهبری یک کودتا را بر عهده گرفت که سلطنت را برانداخته و جمهوری عراق را برپا کرد. فیصل در این کودتا کشته شد.