فسخ نکاح

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

فسخ نکاح یکی از موارد انحلال نکاح است که تفاوت‌هایی با طلاق دارد، به‌ طور مثال به اجرای صیغه مخصوص یا حضور دو شاهد عادل نیاز ندارد.[۱]

بکارت زن[ویرایش]

زوجی(مردی) که هنگام نکاح، شرط بکارت نموده باشد، در صورت ازاله بکارت حق فسخ خواهد داشت ولو ازاله بکارت ناشی از اکراه یا بیماری یا افتادن از بلندی بوده و دختر هم مطلع نباشد (مگر اینکه عرفاً منظور از شرط بکارت صرفاً عدم نزدیکی باشد)؛ همچنین اگر بعد از ازدواج معلوم شود با زوجه جماع شده، مشروط له(مرد ـ شخصی که شرط می کند) حق فسخ خواهد داشت ولو اینکه پرده بکارت سالم و موجود باش، زیرا شرط بکارت عرفاً شرط عدم نزدیکی را نیز در بر می گیرد[۲] (نظریه مشورتی شماره ۷/۴۱۲۴ مورخ ۱۳۷۶/۷/۲۱ اداره حقوقی قوه‌قضائیه).

شباهت های فسخ نکاح و طلاق[ویرایش]

  1. موجب انحلال نکاح هستند. (عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع (صیغه یا مُتعه) منحل می شود).[۳]
  2. عمل حقوقی یکجانبه (ایقاع) محسوب می شود.
  3. احکام راجع به عده آنها یکسان است.[۴]

تفاوت های فسخ نکاح و طلاق[ویرایش]

  1. فسخ نکاح ممکن است از جانب مرد یا زن باشد، ولی طلاق از جانب مرد یا به نیاب از او واقع می شود.
  2. طلاق مخصوص نکاح دائم است ولی فسخ، در نکاح موقت (صیغه یا مُتعه) هم ممکن است.
  3. در فسخ، امکان رجوع در هیچ فرضی وجود ندارد.
  4. موجبات فسخ و طلاق متفاوت است.
  5. صحت طلاق منوط به شرایط خاصی در زن است. مثل پاکیزگی.
  6. میزان مهر در انحلال ناشی از فسخ با طلاق تفاوت دارد.
  7. فسخ نکاح هیچ گاه موجب ایجاد حرمت (حرام شدن زن و مرد به یکدیگر ) نمی شود.[۵]

در امکان فسخ نکاح[ویرایش]

  • جنون هریک از زوجین به شرط استقرار اعم از اینکه مستمر یا ادواری باشد، برای طرف مقابل موجب حق فسخ است.[۶] البته بین جنون شوهر و جنون زن از لحاظ فسخ نکاح تفاوتی وجود دارد: جنون شوهر، چه قبل از نکاح وجه بعد از آن عارض شود، موجب خیار فسخ برای زن است.[۷] اما جنون زن هنگامی موجب حق فسخ برای مرد است که عیب مزبور درحال عقد وجود داشته باشد.[۸] (تفاوت بین زن و مرد در مورد فسخ به علت جنون چنین توجیه شده که اگر زن در دوران زناشویی مجنون شود، شوهر می تواند به وسیله کار و فعالیت خود نفقه او را تأمین نماید و از او نگهداری کند، ولی، اگر شوهر پس از عقد مجنون شود، علاوه بر آنکه کسی نیست که بتواند نفقه زن را بدهد، جز از طریق فسخ نکاح، زن راه خلاصی ندارد).[۹] البته اگر جنون زوج یا زوجه در حال عقد وجود داشته باشد و همسر از آن آگاه باشد، نمی تواند بعد از عقد، نکاح را فسخ کند.[۱۰] [۱۱]
  • عیوبی که باعث حق فسخ برای زن می شود: ۱ـ خِصاء (اختگی)، ۲ـ عِنَن به شرط اینکه ولو یک بار عمل زناشویی را انجام نداده باشد. ( عنین مردی است که با هیچ زنی قادر به مواقعه نباشد)[۱۲]، ۳ـ مقطوع بودن آلت تناسلی به اندازه‌ای که قادر به عمل زناشویی نباشد. [۱۳]
  • ماده ۱۱۲۳ - عیوب ذیل در زن موجب حق فسخ برای مرد خواهد بود - ۱ - قَرَن ( استخوان زائدی که در آلت تناسلی است که مانع نزدیکی می گردد). ۲ - جذام ۳ - بَرَص ۴ - اِفضاء (یکی شدن مجرای بول و حیض می باشد)۵ - زمین گیری ۶ - نابینایی از هردو چشم.
  • ماده ۱۱۲۴ - عیوب زن درصورتی موجب حق فسخ برای مرداست که عیب مزبور در حال عقد وجودداشته‌است.
  • ماده ۱۱۲۵ - جنون و عنن در مرد هرگاه بعد از عقد هم حادث شود موجب حق فسخ برای زن خواهد بود.
  • ماده ۱۱۲۶ - هریک از زوجین که قبل از عقد عالم به امراض مذکوره در طرف دیگر بود بعد از عقد حق فسخ نخواهد داشت.
  • ماده ۱۱۲۸ - هرگاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکوره فاقد وصف مقصود بود برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا عقد متبانیا برآن واقع شده باشد.[۱۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «اثر فقدان بکارت در ایجاد حق فسخ نکاح برای زوج».
  2. نظریه مشورتی شماره ۷/۴۱۲۴ مورخ ۱۳۷۶/۷/۲۱ اداره حقوقی قوه‌قضائیه.
  3. ماده ۱۱۲۰ قانون مدنی.
  4. کتاب شرح جامع حقوق مدنی استاد بزرگوار فرهاد بیات ـ ص۷۷۳.
  5. کتاب شرح جامع قانون مدنی ـ استاد بزرگوار فرهاد بیات ـ ص ۷۷۳.
  6. ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی.
  7. ماده ۱۱۲۵ قانون مدنی.
  8. ماده ۱۱۲۴ قانون مدنی.
  9. کتاب مختصر حقوق خانواده ـ دکتر صفایی و دکتر امامی.
  10. ماده ۱۱۲۶ قانون مدنی.
  11. کتاب مختصر حقوق خانواده ـ دکتر صفایی و دکتر امامی.
  12. کتاب شرح جامع قانون مدنی ـ استاد بزرگوار فرهاد بیات ـ ص ۷۷۴.
  13. ماده ۱۱۲۲ قانون مدنی.
  14. «قانون مدنی ۱۳۷۶/ازدواج و طلاق».

پیوند به بیرون[ویرایش]