سید علی حقشناس کمیاب
پهلوان سیدعلی | |
|---|---|
 | |
| زادهٔ | ۳ اردیبهشت ۱۲۷۹ |
| درگذشت | ۲۶ آذر ۱۳۵۲ |
| آرامگاه | قم |
| پیشه(ها) | زورخانهدار و قهوهخانهدار |
| همسر | طاهرهخانم استادمحمد بنا |
| فرزندان | سیدرسول حقشناس |
| والدین | سید حسین میرپور طهرانی |
| خویشاوندان | شعبان همادیان |
سیدعلی حقشناس کمیاب معروف به پهلوان سیدعلی (سوم اردیبهشت ۱۲۷۹ خیابان ری تهران – ۲۶ آذر ۱۳۵۲ خیابان ری تهران) کشتیگیر، صوفی، ورزشکار ورزشهای باستانی ایرانی و از پهلوانان پایتخت (تهران) در دههٔ ۱۳۱۰ بود. وی را از نامدارترین پهلوانان ایران پس از پوریای ولی میدانند.[۱]
تولد و کودکی
[ویرایش]سیدعلی حقشناس در سال ۱۲۷۹ خورشیدی در خیابان ری تهران به دنیا آمد. وی فرزند آیتالله سید حسین میرپور طهرانی از مدرسان و روحانیون سرشناس تهران و نوهٔ آیتالله سید شمس الدین میرپور طهرانی است.
سیدعلی در کنار آموزش علوم نزد پدر، به توصیه وی در ۱۰ سالگی به ورزش زورخانهای نزد پهلوان محمد صادق معروف به محمد صادق بلورفروش از پهلوانان بهنام پایتخت در دوره قاجار روی آورد.
دوران قهرمانی
[ویرایش]پهلوان سیدعلی، در سال ۱۳۰۷ ه.ش) طی یک کشتی ۴۵ دقیقهای در حضور مردم تهران و مقامات کشوری با غلبه بر پهلوان اکبر پاچناری به عنوان پهلوان پایتخت دست یافت.
وی در کنار حرفه قهوهخانهداری بهطور منظم به تمرینات زورخانه و کشتی میپرداخت. این پهلوان با حفظ آمادگی خود توانست عنوان پهلوانی را در دورههای مختلف از آن خود کند. از تبحرات وی در کشتی باستانی میتوان به اجرای سریع فن لنگ و فن رودست و در هنر زورخانه اجرای پرتاب میل و کباده کشی را اشاره کرد.
او در سال ۱۳۱۰ در شیراز، پهلوان محمد کاظم زارع پهلوان اول این شهر را شکست داد. در سال ۱۳۱۱ پس از شکست دادن جعفر خراسانی پهلوان خراسان در رقابت بر سر پهلوانی ایران، در زورخانه مرکزی مشهد به جان او سوء قصد شد که با دخالت مؤثر مرشد اسماعیل طوسی و حمایت جمعی از مردم مشهد از مهلکه جان سالم به در برد. وی در آخرین کشتی پهلوانی خود در ۳۴ سالگی پهلوان کاظم دولابی را شکست داد.
این آخرین کشتی پهلوانی در تهران بود. پس از اشغال ایران در سال ۱۳۲۰ توسط نیروهای متفقین شرایط ویژه اجتماعی و سیاسی در ایران حاکم گردید. پس از چند سال رکود کشتی پهلوانی از اواسط دهه ۱۳۳۰ کشتی سراسری برای انتخاب پهلوان اول کشور و همینطور پیدایش کشتی مدرن یعنی کشتی آزاد و کشتی فرنگی جای خود را به برگزاری کشتیهای پهلوانی در پایتخت و دیگر شهرها داد.[۲]
فعالیتهای اجتماعی
[ویرایش]سیدعلی حقشناس بنا به عرف تهران قدیم که پهلوانان سرشناس زورخانهدار یا قهوهچی میشدند، پس از خداحافظی از کشتی به تربیت شاگردان ورزش باستانی و کشتی پرداخت و همزمان به کسب و کار خود یعنی حرفه قهوهخانهداری در خیابان «اسمعیل بزاز» مشغول شد.
به گزارش همشهری، «چهارراه «سیدعلی» تهران در تقاطع خیابانهای «سعدی شمالی» و «منوچهری»، به نام وی نامگذاری شده است.[۳][۴][۳]
اما دکتر سیدعلی حقشناس نویسنده و پژوهشگر تاریخ و نوهٔ پهلوان سیدعلی در گفتگوئی در خرداد ۱۴۰۴ این نامگذاری را اشتباه دانست و بیان داشت: «در رابطه با چهارراه سیدعلی و ارتباط آن با پدربزرگم تحقیقات مُوَسعی داشتم. این مسئله چند سالی طول کشید. چون تقریباً تمام جوانب حاکی از درستی نامگذاری این چهارراه به نام ایشان بود … شخصاً دریافتم ارتباط چهارراه سیدعلی با پدربزرگم تقریباً صفر درصد است.»[۵]
شاگردان
[ویرایش]از نام دارترین شاگردان پهلوان سیدعلی در کشتی زورخانهای میتوان به پهلوانان:
- رستم آقاصالح، قهرمان کشور در کشتی آزاد،
- محمود عرب، قهرمان کشور در کشتی آزاد،
- شعبان همادیان قهرمان کشور و عضو پیشین تیم ملی کشتی آزاد[۳][۶]
ورود به سلک صوفیان
[ویرایش]پهلوان سیدعلی از سال ۱۳۳۶ به جرگه درویشان صوفی دوازده امامی پیوست.
وی که در دهه پنجاه زندگی صوفی دوازده امامی شد، نام خانوادگی خود را از «میرپور طهرانی» که نام قدیمی خاندانش است به حقشناس تغییر داد که به دلیل قوانین سازمان ثبت احوال، پسوند «کمیاب» را هم به توصیه مدیران ثبت احوال به حقشناس اضافه کرد.[۳]
درگذشت
[ویرایش]پهلوان سیدعلی در تاریخ ۲۶ آذر ۱۳۵۲ در ۷۳ سالگی در منزلش واقع در خیابان ری درگذشت. بنا به وصیتش وی را در شهر قم و در آرامگاه دارالسلام در نزدیکی حرم فاطمه معصومه (مکانی که مدفن پدرش در آن قرار دارد) به خاک سپردند.[۲][۷]
نوادگان
[ویرایش]- فرزند: سیدرسول حقشناس، کشتیگیر.
- نوه: سیدعلی حقشناس، رزمیکار.
- نتیجه: سیدبزرگمهر حقشناس، کشتیگیر.
پانویس
[ویرایش]- ↑ https://www.aparat.com/v/RxyTg/گزارش_علی_رضوانی_به_مناسبت_روز_فرهنگ_پهلوانی
- 1 2 قاسمی، مهدی، پهلوان سید علی حقشناس - بزرگ پهلوان پایتخت، نشریه عصر ورزش.
- 1 2 3 4 «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۵. دریافتشده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۵.
- ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۲۱ اوت ۲۰۱۶. دریافتشده در ۵ آوریل ۲۰۱۸.
- ↑ https://s6.uupload.ir/files/12792__wl04.jpg
- ↑ «پهلوانان نمیمیرند!». www.iran-newspaper.com. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۳.
- ↑ پارسی نژاد، خسرو، پهلوان سیدعلی و ابرمردان طهرون، تهران،انتشارات پَرناک، ۱۳۹۵، ص ۲۱.
منابع
[ویرایش]- پارسی نژاد، خسرو، پهلوان سیدعلی و ابرمردان طهرون، تهران، انتشارات پَرناک، ۱۳۹۵.
- قاسمی، مهدی، پهلوان سید علی حقشناس - بزرگ پهلوان پایتخت، نشریه عصر ورزش، ۱۳۸۹/۰۳/۲۶.
- میرزایی- سینا- طیب در گذر لوطیهای تهران، تهران، مدیا، ۱۳۸۱.
- همشهری محله (منطقه ۱۲) - به مناسبت چهل و دومین سالگرد درگذشت پهلوان اول پایتخت - ۲۸ /۰۹/ ۱۳۹۴.
- روزنامه ایران، فرهنگ لوطی گری و پهلوانی در آیینه تاریخ اجتماعی، پهلوانان نمیمیرند؛ ۲۲ دی ۱۳۹۵.