سرچی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سرچی
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان کردستان
شهرستان کامیاران
بخش بخش موچش
دهستان گاورود (کامیاران)
مردم
جمعیت ۹۹۱ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۹۸۳ متر
کد آماری ۲۰۴۱۷۰

سرچی(به کردی سهرچی Serçî)، روستایی از توابع بخش موچش شهرستان کامیاران در استان کردستان ایران است.

وجه تسمیه روستای سرچی[ویرایش]

واژه سرچی از دو بخش «سر» و «چی» ساخته شده است که «سر» به معنای بالا و بلندی و «چی» کوتاه شده واژه کردی «چیا» است که معنای کوه دارد. «سرچی» به معنای بالای کوه است که نشان دهنده موقعیت جغرافیایی این روستا نسبت به روستاهای همجوار آن می‌باشد.

وضعیت جغرافیایی[ویرایش]

روستای سرچی واقع در استان کردستان- شهرستان کامیاران و بخش موچش قرار دارد که در ۱۴ کیلومتری سه راه سربناو تقاطع جادهٔ اصلی کامیاران- سنندج و در ۳۲ کیلومتری شهرستان کامیاران و ۵۲ کیلومتری شهر مرکزی سنندج است.

وضعیت جوی روستا[ویرایش]

این روستا در میان کوه‌های بلند قرار گرفته که زمستانی بسیار برفی و سرد دارد و تابستانی خنک و معتدل دارد.[[۱]]

تاریخ روستا[ویرایش]

قدمت روستای سرچی به دوران زرتشت می‌رسد و مستندات موجود برای اثبات این قضیه قلعه روستا می‌باشد که آثار آن و تاریخ شفاهی آن سینه به سینه ماندگار است. از زبان ریش سفیدان روستا، این قلعه از آن (گه ورها) بوده است که گه ور همان پیروان آیین زرتشت هستند. آثاری از تونلهای آب که به این قلعه رفته است در گذشته مشخص بوده است. این کانالها در بعضی جاها به صورت کوزه‌هایی به هم متصل شده دیده شده که محلی برای عبور آب آشامیدنی بوده ولی به علت کم اطلاعی مردم از بین رفته‌اند. حتی می‌گویند افراد این قلعه در گذشته‌های دور با اعراب مسلمان جنگهایی داشته‌اند و در محلی که به نام (هه ورازه) مشهور است چندین بار اعراب را شکست داده‌اند. دارای کوره‌ای آجرپزی بوده‌اند که آجرهای سرخ رنگ به اندازه یک موزاییکبا قطر بیشتر می‌ساختند که بقایای آن هنوز باقی است. وسط آبادی چشمه آبی دارد به اسم (میره وان) که بر گرفته از اسم حاکم آن قلعه بوده که بسیار از این چشمه خوشش آمده و از قلعه تا سر چشمه را با پارچه‌ای نرم به اسم (سرکه یی) می‌پوشیدند تا زن حاکم با خدم و حشمش به سر چشمه بیاید و بر گردد واقعیاتی مانند عبور کاروانها که نقش و نگارهای در دل درختان کهن وجود داشته است گواه این تاریخ است و مهمتر اینکه قبرستانهای قدیمی روستایی قدیمی به نام (ده کون) و آثار مسجد عبداللهی و پیدا شدن آثاری از کوزه‌های قدیمی متعلق به (گه ورها) یا زرتشتیان می‌باشد که متأسفانه به علت عدم آگاهی مردم بعد از پیدا شدن شکسته شده‌اند. تاریخ شفاهی بیشتر این واقعیات را تأیید می‌کند چون متأسفانه هیچ مورخی در مورد کردستان نگارش واقع بینانه‌ای نداشته است.

فرهنگ روستا[ویرایش]

با توجه به لهجه‌های مختلف زبان کردی در کردستان این منطقه هم مستثنی از این قاعده نیست و در روستاهای منطقه لهجه‌های متفاوتی مانند (هه ورامی در طاء ودولاب، کردی اردلان با لهجه‌های متفاوتی مانند گویش‌های مردمان کوله ساره و ماسان)، ولی در روستای سرچی مردم گویشی اردلانی شبیه به گویش سنندج دارند. مردمان روستا پوششی ساده از لباسهای محلی دارند، مردمانی با جسمی خسته ولی روحی با نشاط و خستگی ناپذیر دارد زیرا بهار و پاییز و زمستان را در کار کشاورزی و زمستانش را مدام با برف روبی و سختی خاصی سپری می‌کنند. آمد وشدهای مردم با هم مخصوصاً در زمستان، همکاری وتعاون اهالی ده با هم در رفع نیازهای همدیگر و بازیهای محلی مانند (قولان، شیرین جه ق، گویزان، پولان، که ر خولان، بازبازان، هنگوری منگوری) از جمله فرهنگ‌های مردم و جوانان روستا بوده است که هر کدام نشان از واقعه‌ای کهن دارند.

اقتصاد روستا[ویرایش]

روستای سرچی با توجه به وجود انواع باغات و درختان میوه یکی از قطب‌های باغداری در کردستان می‌باشد. وجود انواع درختان گردو، سیب، آلبالو، زردآلو، گیلاس، به، شاتوت و گلابی در روستا ودامداری سنتی بخش عظیمی از اقتصاد مردم را تشکیل می‌دهد. البته متأسفانه به علت عدم وجود صنایع تبدیلی به ارزانترین شکل ممکن وبسته بندیهای سنتی، از منطقه خارج می‌شود و این باعث شده است که در اکثر ایام سال جوانان روستا به کارگری در شهرستانهای دور دست مشغول شوند

طبیعت روستا[ویرایش]

سرچی را شهر چهار فصل سال، شهر ستارگان، شهر کهکشان راه شیری می‌توان نامید. زمستانی پر برف و کفن پوش و وجود بهمن‌های مداوم، بهاری با درختانی رنگین، کوه‌هایی سرسبز و گیاهان معطر با آوازهای دلنواز پرندگان ئ آبهای روان و جاری ناشی ازذوب شدن برفها، منطقه را نگینی سرسبز جلوه می‌دهد. وجود انواع میوه‌های بهاری و گیاهان خوراکی معطر کننده و مست کننده مشام رهگذران می‌باشد. تابستانی خنک و معتدل با انواع میوه‌های تابستانی دارد ولی پاییزی سرد و دل‌انگیز با پوششیاز درختان رنگارنگ که جلوه‌ای زیباتر از تمام فصول را داراست. الف) چه مه رگاه: نرسیده به روستا جایی سرسبز و با چشمه سارهای ریز و درشت خود نمایی می‌کند. جایی بس خوش و خرم به اسم (چه مه رگاه) منطقه‌ای بلند و مسطح ومسلط بر نواحی اطراف خود. در مورد وجه تسمیه این منطقه گفته‌اند که از (چه مه ن) گرفته شده. یعنی جایی که چمنزارهای زیادی داشته است و برای دامداری خیلی مناسب است. عده‌ای دیگر می‌گویند قبلاً گروه وعشایر کوچروی در این منطقه بوده‌اند که اسم رئیس یا بزرگ آنان (چه مه ر خان) بوده که (چه مه رگاه) را از اسم او گرفته‌اند. ب) ارکه ول: جایی نسبتاً مسطح است که مسلط بر روستا است. دامنهٔ کوهی است دشت مانند. وقتی از نقطه روستا را نگاه می‌کنید چشم‌انداز بسیار بدیعی را می‌بینید، روستایی می‌بینید که در پای کوهی مرتفع خوابیده است. باغات و درختان سر سبز چون مخملی زیبا و هزار رنگ در زیر پای آدمی خود نمایی می‌کند. پوشیده بودن بعضی خانه‌ها ی روستایی در میان شاخ و برگ درختان، زیبایی خاصی به روستا بخشیده است و شور شعفی در بیننده ایجاد می‌کند. پ) ملهٔ زیارتان: گردنه‌ای زیبا به مانند (گردنه حیران در اردبیل) چشم‌اندازی بدیع به این منطقه داده است. چشمهٔ آبی آرام و زلال، آرمیده در کنار کوه بلند و سرسبز (کوریی کاش) که خود با چشمه‌های جوشان و آب زلال و با پوشش گیاهان خوراکی و دارویی منظرهٔ قشنگی را بوجود آورده است زیبایی منحصر بفردی دارد. ت) ویسه ره: مکانی سر سبز با آبی زلال و صاف که برف‌های زمستانی این قسمت خیلی دیرتر از سایر مناطق آب می‌شود. محلی است که در زمستان‌ها برف گیر و خطر ناک و بهمن گاه است و در تابستان‌ها سر سبز و خنک. در واقع هم جواری برف و شقایق را در تیر ماه می‌توان در اینجا دید. مسلط بر روستا و باغاتش است و حتی می‌توان (میرگه وار) و (شاهو) را دید. ج) هه وار خه راتان: خه رات یعنی کسانی که کار دستی و ابزار کشاورزی را به صورت سنتی درست می‌کنند و به صورت کوچرو زندگی می‌کنند. شاید این افراد در قدیم اکثراً هنگام برداشت محصول می‌آمدند و در اینجا اقامت می‌کردند. دارای چند چشمه آب شیرین (کانی سیو لی، گویزه تال، پلوور سواران) است. درختان میوه و غیره میوه بخصوص چند درخت توت که در اطراف چشمه است سایه‌ای با صفا جهت استراحت دارد. چ) چاوکهٔ خوره: چشمه‌ای جوشان با آبی زلال (تأمین کننده آب شرب روستا و بخش عمده باغات روستا می‌باشد) در دامنهٔ دشتی به همین اسم یعنی دشت (خوره) می‌باشد. ح) ده کون: همانطوری که از اسمش پیداست قبلاً روستا بوده و در واقع روستای سرچی فعلی قبلاً مرمانش اینجا زندگی می‌کردند. مسجد عبداللهی دارد که جندین درخت کهن‌سال به اسم تایله در آن رشد کرده است. هنوز هم آثار خانه‌های مخروبه آن دیده می‌شود. به علت کمبود جا و دوری از زمین کشاورزی و فقر و خشکسالی به سرچی فعلی کوچ کرده‌اند دارای چشمه و آبی سرد و خنک که از پای کوهی سخت بیرون می‌آید. از چشمهٔ اصلی تانزدیک باغات را با کانالی از سنگ به طول ۵۰ الی ۶۰ متر در قدیم درست کرده‌اند تا اینکه آب آلوده نشود

منابع[ویرایش]

[[۲]]