زیست‌کش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تعریف زیست کش[ویرایش]

زیست‌کش یک ماده شیمیایی یا میکروارگانیسم است که می‌تواند هر گونه میکروارگانیسم زیان آور را با استفاده از روش‌های شیمیایی یا بیولوژیکی از بین ببرد، خنثی کند و کنترل‌ کند. زیست کش می تواند سنتتیک یا طبیعی باشد.

کاربرد[ویرایش]

زیست‌کش‌ها معمولاً در پزشکی، کشاورزی، جنگل‌داری و صنعت کاربرد دارند. مواد نگاهدارنده مانند نگهدارنده چوب، پلاستیک و فیبر، رنگ ها، پارچه، و نیز مواد گندزدا و ضد رسوب زیست کش هستند. زیست کش می تواند آفت کش باشد؛ مانند قارچ کش، علف کش، حشره کش، جلبک کش، راب کش، موش کش و جونده کش، دافع حشرات و یا ضد میکروب باشد؛ مانند ضدجرم، آنتی بیوتیک، ضدباکتری، ضد ویروس، ضد قارچ، ضدانگل یا ضدپارازیت و نیز ضد پروتوزآ باشد.[۱]

پیشگیری بیماری های عفونی[ویرایش]

زیست کش ها در پیشگیری بیماری های عفونی گوناگون بکار می روند.

  • بیماری های عفونی که توسط ناقل آلوده، یعنی بندپایان آلوده منتقل می شوند، مانند بیماری انگلیمالاریا و بیماری های ویروسی تب دنگی و چیکونگونیا.
  • بیماری های منتقل شده از غذا، مانند بیماری های باکتریایی سالمونه لوسیس و لیستریوسیس.
  • عفونت های بیمارستانی مانند ام.آر.اس.آ [۲]

تقسیم بندی زیست کش ها[ویرایش]

زیست کش ها را می توان به دو گروه عامل های اکسیدکننده و عامل های غیر اکسیدکننده تقسیم کرد.

عامل های اکسید کننده عبارتند از:

  • کلر
  • دی اکسید کلر
  • کلرویزوسیانورات ها
  • هیپوکلریت
  • ازن

عامل های غیر اکسیدکننده عبارتند از:

  • آکرولین
  • آمین ها
  • کلرینیتد فنولیک ها
  • نمک های مس
  • ترکیب های ارگانو سولفور
  • نمک های چهار تائی آمونیم

در موارد بسیاری عامل های اکسید کننده، کارآیی لازم را نداشته و عامل های غیراکسیدکننده افزوده می شود.[۳]

درباره برخی مواد زیست کش[ویرایش]

ارگانوتین ها ترکیباتی با خاصیت باکتری کش ی و قارچ کش ی قوی هستند، به همین دلیل بسیاری از تری ارگانوتین ها به عنوان زیست کش در محیط زیست کاربرد دارند. از سال ۱۹۶۰ ترکیبات تری بوتیل تین بطور گسترده ای در سراسر جهان در رنگ های ضد خزه برای جلوگیری از رشد ارگانیسم های رسوبگذار بر روی تجهیزات ثابت و متحرک مورد استفاده بوده اند. ورود این ترکیبات به محیط دریا برای موجودات آبزی اکوسیستم دریا پیامدهای زیست محیطی مهمی را به دنبال دارد، این امر منجر به ممنوعیت تولید رنگ های ضد خزه دارای تری بوتیل تین تا سال ۲۰۰۳ و ممنوعیت استفاده از آنها تا سال ۲۰۰۸ در تمامی آب های دنیا شده است. علیرغم ممنوعیت استفاده از این ترکیبات در بسیاری کشورها، تری بوتیل تین (TBT)در آب، رسوب و نمونه های زیستی بسیاری از مناطق ساحلی و مناطق مصبی قابل اندازه گیری است.[۴]

ترکیبات چهارتایی آمونیم به عنوان زیست کش در مواد نگهدارنده پلاستیک، در صنایع مرغداری و نیز در محیط های آبی، سنتز های ارگانیک و ...بکار می روند.[۵]

  • مس یک ابزار زیست کش

یون های مس به تنهائی و یا در ترکیب ها، قرن ها است که برای ضدعفونی کردن جامدات، مایعات و بافت انسانی بکار رفته است. امروزه نیز، مس در تصفیه آب و به عنوان جلبک کش، قارچ کش، نماتد کش، راب کش و نیز به عنوان عامل ضد باکتری و ضدرسوب بکار می رود.[۶] مس یک زیست کش است.

سطوح مس و آلیاژهای آن به عنوان اولین ماده جامد ضدمیکروبی شناخته شده است.[۷].

آژانس حفاظت محیط زیست ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۸ با معرفی ۴۷۹ آلیاژ مس، آنها را به عنوان سطوح ضدمیکروب به ثبت رسانده است. پیش از این، تنها مواد مایع و گازی شکل مانند اسپری ها و پودرهای کنسانتره به عنوان استریلیزه کننده، ضد عفونی کننده و ضد میکروب شناخته می شدند. سطح ضد میکروبی مس، بیش از ۹۹٫۹٪ باکتری ها را در مدت دو ساعت می کشد. حتی پس از آلودگی مجدد نیز، سطح آلیاژ مس، مانع شکل گیری و رشد باکتری در عرض مدت دو ساعت می شود.[۸]

منابع[ویرایش]