اندام ساختگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دست مصنوعی)
پرش به: ناوبری، جستجو
Flickr - The U.S. Army - U.S. Army World Class Athlete Program Paralympic.jpg

اندام ساختگی، برسازه[۱] یا پروتز سازه‌ای است که با بازسازی بخش‌هایی از بدن با روش برسازی گفته می‌شود. در واقع برسازی جایگزین بخش یا عضو یا اندام از دست رفته می‌شود تا اندام یا عضو بتواند تمام یا بخشی از عملکرد از دست رفته را به دست آورد. ناگفته نماند که در برخی از موارد نیز برسازه تنها جنبهٔ زیبایی دارد[نیازمند منبع] مانند برسازی چشم و برسازی انگشت. از انواع پروتزها می‌توان به دندان مصنوعی، پای مصنوعی، دست مصنوعی[۲] و... اشاره کرد.

اندام های مصنوعی استاندارد معمولی:

اندام های مصنوعی استاندارد معمولی از اجزاء متعددی تشکیل گردیده است . بطور نمونه عضو ساختگی قطع ران از اجزاء  چون پنجه (قدم), ساق پا, زانو و سوکت (socket) ساخته میشود.

تمام اجزاء یک عضو ساختگی مهم بوده, اما سوکت ( قسمتی که باقی مانده اندام قطع شده در آن جایگزین میگردد ) یکی از مهمترین عناصر تشکیل دهنده میباشد. . که  در تماس مستقنم با  عضو قطع شده قرار دارد.

این  سوکت ها در دهه های اخیر توسعه یافته که دارای کارآیی بهتر و مناسب تر میباشد.

 سوکت چهار ضلعی (quadrilateral socket) که در سال 1950  و سوکت آی سی (Ischial containment socket) که در سال 1980 معرفی گردیدند [۱] بیشترین موارد کاربردی را دارند .

سوکت IC توسعه یافته در سال های اخیر  در نزد جوانان فعال مصاب به قطع شدهگی ران موارد کاربردی زیادتر داشته است .

این سوکت شکل  اناتومیکی  داشته که از لحاظ  بیو میخا نیکی و راحتی از سوکت quadrilateral) ) مناسب تر میباشد.

مزایای دیگر این سوکت شامل تقسیمات همگون وزن , اجازه حرکات قبض و بسط بیشتر و ثبات بهتر در هنگام قدم زدن میباشد. [۲]

اندام مصنوعی چاپ سه بعدی[ویرایش]

متأسفانه تاکنون هیچ اندام مصنوعی ساخته نشده که بتواند به طور کامل جایگزین اندام واقعی شود. بنابراین بسته به نیازهای فرد، داشتن چندین اندام مصنوعی متداول است؛ اندام‌های اصلی که هر روز مورد استفاده قرار می‌گیرند، اندام‌های تجملی و فانتزی که به عنوان یک وسیله جانبی می‌پوشند و وسایلی که برای برخی کارهای خاص، به‌ویژه ورزش طراحی می‌شوند. به دلیل هزینه‌های زیاد و هزاران دلاری این اندام‌ها، اغلب افراد نمی‌توانند آنها را تهیه کنند و در موقعیت‌هایی که وسایل تخصصی می‌تواند مفید باشد از پروتزهای استاندارد و معمولی استفاده می‌کنند. فناوری چاپ سه بعدی می‌تواند همه این‌ها را تغییر‌ و به مردم اجازه دهد تا اندام‌های مصنوعی را، برای هرکاری که فکرش را می‌کنند، سریع‌تر و ارزان‌تر تولید کنند. مؤسسه‌های خیریه‌ای نیز در این زمینه وجود دارند که با استفاده از طرح‌های متن‌باز و چاپگرهای سه‌بعدی، اندام مصنوعی را به صورت رایگان برای افراد نیازمند تهیه می‌کنند.[۳]

اندام مصنوعی کنترل شونده با ذهن[ویرایش]

تا امروز بیشتر اندام‌های مصنوعی پرکاربرد از فناوری‌های قدیمی استفاده می‌کردند. این اندام‌های مصنوعی نسبت به یک دست طبیعی محدودیت‌های حرکتی و کارکردی بسیاری دارند. اما به تازگی نوعی از اندام‌های مصنوعی ساخته شده‌اند که فرد می‌تواند تنها با فکر کردن و قصد تکان دادن آنها در ذهن خود، آن‌ها را کنترل کند. این یکی از پیچیده‌ترین پروژه‌های ساخت اندام‌های مصنوعی رباتیک تا به امروز است. این پروتزهای رباتیک بیشتر از آنکه یک وسیلۀ پوشیدنی به نظر برسند، به جرئی از اندامهای فرد تبدیل شده‌اند.[۴]

افزودن حس به اندام مصنوعی[ویرایش]

در چند سال گذشته بر پیچیدگی اندام‌های مصنوعی کنترل شونده با مغز بسیار افزوده شده است. اما هنوز جای یک چیز خالیست، بیشتر پروتزها نمی‌توانند بازخوردی از وضعیت خود ارسال کنند تا کاربر بتواند حس لامسۀ خود را بازیابد. تلاش‌هایی برای ساخت پوست مصنوعی و بازگرداندن حس لامسه به اندام مصنوعی انجام شده است. برخی از این پروژه‌ها موفقیت‌آمیز بوده و دست‌آوردهایی نیز به همراه داشته است اما هنوز پوست مصنوعی ساخته نشده که بتواند به طور کامل کار پوست طبیعی انسان را انجام دهد. [۵]


اندام های مصنوعی با موتور الکتریکی

در انواع جدیدتر اندام مصنوعی دست که پنج انگشت آن حرکت مستقل دارند ابتدا با یک عمل جراحی اعصاب مربوط به حرکت انگشتان را به عضله دیگری مثلا عضله سینه بیمار منتقل میکنند. با دستور بیمار برای حرکت هر انگشت تحریک الکتریکی به عضله سینه وی رفته و قسمت خاصی از آن عضله را تحریک میکند. از طریق سنسوری که بر روی پوست آن قسمت عضله سینه ای کار میگذارند این تحریک دریافت شده و پس از آنالیز توسط کامپیوتر به موتور انگشت مربوطه رفته و آن را حرکت میدهد.

خصوصیات پروتز موفق

این بیسیار مهم است، یک پروتز باید راحت باشد،  کشیدن و پوشیدن آن آسان باشد، سبک وزن، با دوام، و ازنگاه آرایشی قابل قبول باشد. علاوه بر این، یک پروتز باید به خوبی عمل کند و نیاز به نگهداری ساده داشته باشد. در نهایت، استفاده از پروتز تا حد زیادی به انگیزه فرد بستگی دارد

عوامل برای انتخاب پروتز:

• ساحه قطع اندام

• شکل قطع اندام

• عملکرد شناختی بیمار

• توقوع ازعملکرد ده و نیازهای پروتز، از قبیل شغل معلول (به عنوان مثال، آیا معلول پشت میز کارمیکند و یا در کار های حرکی، ودیگر مصروفیت ها (یعنی سرگرمی) و اهمیت زیبایی پروتز

• منابع مالی بیمار (یعنی بیمه درمانی، جبران خدمت)

در مورد وضعیت سلامتی بیمار باید موارد زیر را در نظر داشته باشید:

• وضعیت فیزیکی (یعنی تعادل، قدرت) و سطح آمادگی جسمان

• تحمل فعالیت های مرتبط با بیماری (یعنی بیماری های قلبی آترواسکلروز، ایسکمی)

• اثرات بیماری عروق محیطی و نفروپاتی دیابتی، که ممکن است باعث ایجاد حجم ناپایدار اندام تحتانی

• شناخت نقص یا سایر نارسایی های عصبی (به عنوان مثال، سکته مغزی)

• کمبود سنسورهای ناشی از اختلال عصبی محیطی

• اختلالات بینایی ناشی از رتینوپاتی دیابتی یا سایر اختلالات چش

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دفتر نخست تا چهارم، 1376 تا 85
  2. «لمس زندگی با کمک دست مصنوعی». سایت خبری بیتنا ۲۴. 
  3. «اندیشیدن فراتر از چارچوبها: دیدار با Ivan Owen بنیانگذار e-NABLE». مجله فناوری های توان افزا و پوشیدنی، 30 خرداد 1394. 
  4. «دست مصنوعی مجهز به فناوری یادگیری افزایشی». مجله فناوری های توان افزا و پوشیدنی، 29 مهر 1395. 
  5. «انگشتان مصنوعی SynTouch می‌توانند میزان نرمی بدن یک خرگوش را حس کنند». مجله فناوری های توان افزا و پوشیدنی، 24 دی 1394.